Sau khi Chính phủ ban hành Nghị định 368/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Thi đua, khen thưởng có hiệu lực từ 01/10/2026, nhiều cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên tại các cơ sở giáo dục phổ thông quan tâm đến cách xác định số lượng cá nhân được đề nghị danh hiệu chiến sĩ thi đua cơ sở.
Điểm đáng chú ý là danh hiệu này được xác định theo hai nhóm tiêu chuẩn khác nhau: nhóm cá nhân được đánh giá hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ và nhóm cá nhân đạt lao động tiên tiến hoặc chiến sĩ tiên tiến đồng thời có sáng kiến, nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo hoặc thành tích đặc thù theo quy định. Việc hiểu đúng hai nhóm tỷ lệ này sẽ giúp các trường tránh tình trạng cộng sai tỷ lệ hoặc cho rằng mọi trường đều được một tỷ lệ chiến sĩ thi đua cơ sở cố định.
Hai con đường để đạt danh hiệu chiến sĩ thi đua cơ sở
Theo Luật Thi đua, khen thưởng được sửa đổi, bổ sung năm 2026, danh hiệu chiến sĩ thi đua cơ sở được tặng cho cá nhân đạt một trong các tiêu chuẩn.
Thứ nhất, cá nhân được đánh giá hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ.
Thứ hai, cá nhân đạt tiêu chuẩn danh hiệu lao động tiên tiến hoặc chiến sĩ tiên tiến và có sáng kiến được cơ sở công nhận.
Thứ ba, cá nhân đạt tiêu chuẩn danh hiệu lao động tiên tiến hoặc chiến sĩ tiên tiến và có nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo được đánh giá hiệu quả theo quy định của pháp luật.
Thứ tư, cá nhân đạt tiêu chuẩn danh hiệu lao động tiên tiến hoặc chiến sĩ tiên tiến và có thành tích mưu trí, sáng tạo trong chiến đấu, phục vụ chiến đấu được đơn vị công nhận.
Như vậy, về bản chất có thể hình dung thành hai nhóm.
Nhóm thứ nhất là những người đạt hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ. Nhóm này thuộc trường hợp quy định tại điểm a khoản 1 Điều 23 Luật Thi đua, khen thưởng.
Nhóm thứ hai là những người đạt lao động tiên tiến hoặc chiến sĩ tiên tiến đồng thời có một trong các điều kiện về sáng kiến, nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo hoặc thành tích đặc thù. Đây là nhóm thuộc các điểm b, c và d khoản 1 Điều 23.
Điểm rất quan trọng là Nghị định 368/2026/NĐ-CP quy định tỷ lệ không quá 10% chỉ áp dụng đối với nhóm thứ hai, tức các trường hợp theo điểm b, c và d; đồng thời không tính những người đã được xét theo điểm a.
Do đó, không nên hiểu rằng tất cả cá nhân đạt chiến sĩ thi đua cơ sở đều bị khống chế bởi tỷ lệ 10%.
Ví dụ, một giáo viên được đánh giá hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ và đủ điều kiện theo điểm a thì thuộc nhóm xét theo điểm a. Giáo viên này không bị đưa vào 10% dành cho nhóm có sáng kiến hoặc các điều kiện tương tự theo điểm b, c và d.
Ngược lại, một giáo viên chỉ được đánh giá hoàn thành tốt nhiệm vụ, đạt lao động tiên tiến và có sáng kiến được cơ sở công nhận thì thuộc nhóm điểm b và chịu giới hạn tỷ lệ 10%.
Đây chính là điểm mà các cơ sở giáo dục cần đặc biệt lưu ý khi lập danh sách.
Các trường hợp cụ thể về xét đạt danh hiệu chiến sĩ thi đua cơ sở
Dưới đây, người viết xin được tổng hợp và nêu cụ thể các trường hợp được xét tặng danh hiệu chiến sĩ thi đua cơ sở khi áp dụng theo quy định mới tại Nghị định 368/2026/NĐ-CP từ ngày 01/10/2026.
Trường hợp 1: Trường có 100 giáo viên, nhân viên, trường được đánh giá hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ
Trường có 100 giáo viên, nhân viên. Năm học 2026-2027, giả sử trường được cấp có thẩm quyền đánh giá hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ. Giả sử có 100 người được đánh giá hoàn thành tốt nhiệm vụ, sẽ được 25% người được đánh giá hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, như vậy sẽ có 25 người được đề nghị danh hiệu chiến sĩ thi đua cơ sở theo tiêu chuẩn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ.
Giả sử 100 người này đều được đạt danh hiệu lao động tiên tiến, trong đó có 20 người có sáng kiến được cơ sở công nhận. Theo tỷ lệ không quá 10%, sẽ có 10 người được đề nghị danh hiệu chiến sĩ thi đua cơ sở theo tiêu chuẩn có sáng kiến.
Như vậy, cơ sở này có 35 người được đề nghị danh hiệu chiến sĩ thi đua cơ sở, chiếm tỷ lệ 35%.
Trường hợp 2: Trường có 100 giáo viên, nhân viên, được đánh giá hoàn thành tốt nhiệm vụ
Trường có 100 giáo viên, nhân viên. Năm học 2026-2027, giả sử trường được cấp có thẩm quyền đánh giá hoàn thành tốt nhiệm vụ. Giả sử có 100 người được đánh giá hoàn thành tốt nhiệm vụ, sẽ được 20% người được đánh giá hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, như vậy sẽ có 20 người được đề nghị danh hiệu chiến sĩ thi đua cơ sở theo tiêu chuẩn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ.
Và 100 người này đều đạt danh hiệu lao động tiên tiến, trong đó có 20 người có sáng kiến được cơ sở công nhận. Theo tỷ lệ không quá 10%, sẽ có 10 người được đề nghị danh hiệu chiến sĩ thi đua cơ sở theo tiêu chuẩn có sáng kiến.
Như vậy, cơ sở này có 30 người được đề nghị danh hiệu chiến sĩ thi đua cơ sở, chiếm tỷ lệ 30%.
Trường hợp 3: Trường có 100 giáo viên, nhân viên, trường được đánh giá hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ
Trường có 100 giáo viên, nhân viên. Năm học 2026-2027, giả sử trường được cấp có thẩm quyền đánh giá hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ. Giả sử có 90 người được đánh giá hoàn thành tốt nhiệm vụ, sẽ được 25% người được đánh giá hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, như vậy có 22 người được đề nghị danh hiệu chiến sĩ thi đua cơ sở.
Trường có 100 người đạt danh hiệu lao động tiên tiến, trong đó có 15 người có sáng kiến được cơ sở công nhận. Theo tỷ lệ không quá 10%, sẽ có 10 người được đề nghị danh hiệu chiến sĩ thi đua cơ sở theo tiêu chuẩn có sáng kiến.
Như vậy, cơ sở này có 32 người được đề nghị danh hiệu chiến sĩ thi đua cơ sở, chiếm tỷ lệ 32%.
Trường hợp 4: Trường có 100 giáo viên, nhân viên, trường được đánh giá hoàn thành tốt nhiệm vụ
Trường có 100 giáo viên, nhân viên. Năm học 2026-2027, giả sử trường được cấp có thẩm quyền đánh giá hoàn thành tốt nhiệm vụ. Giả sử có 90 người được đánh giá hoàn thành tốt nhiệm vụ, sẽ được 20% người được đánh giá hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, như vậy có 18 người được đề nghị danh hiệu chiến sĩ thi đua cơ sở.
Trường có 90 người đạt danh hiệu lao động tiên tiến, trong đó có 30 người có sáng kiến được cơ sở công nhận. Theo tỷ lệ không quá 10%, sẽ có 9 người được đề nghị danh hiệu chiến sĩ thi đua cơ sở theo tiêu chuẩn có sáng kiến.
Như vậy, cơ sở này có 27 người được đề nghị danh hiệu chiến sĩ thi đua cơ sở, chiếm tỷ lệ 27%.
Trường hợp 5: Trường có 100 giáo viên, nhân viên, trường được đánh giá hoàn thành tốt nhiệm vụ
Trường có 100 giáo viên, nhân viên. Năm học 2026-2027, giả sử trường được cấp có thẩm quyền đánh giá hoàn thành tốt nhiệm vụ. Giả sử có 80 người được đánh giá hoàn thành tốt nhiệm vụ, sẽ được 20% người được đánh giá hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, như vậy sẽ có 16 người được đề nghị danh hiệu chiến sĩ thi đua cơ sở theo tiêu chuẩn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ.
Giả sử 90 người đạt danh hiệu lao động tiên tiến, trong đó có 25 người có sáng kiến được cơ sở công nhận. Theo tỷ lệ không quá 10%, sẽ có 9 người được đề nghị danh hiệu chiến sĩ thi đua cơ sở theo tiêu chuẩn có sáng kiến.
Như vậy, cơ sở này có 25 người được đề nghị danh hiệu chiến sĩ thi đua cơ sở, chiếm tỷ lệ 25%.
Trường hợp 6: Trường có 100 giáo viên, nhân viên, trường được đánh giá hoàn thành tốt nhiệm vụ
Trường có 100 giáo viên, nhân viên. Năm học 2026-2027, giả sử trường được cấp có thẩm quyền đánh giá hoàn thành tốt nhiệm vụ. Giả sử có 80 người được đánh giá hoàn thành tốt nhiệm vụ, sẽ được 20% người được đánh giá hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, như vậy sẽ có 16 người được đề nghị danh hiệu chiến sĩ thi đua cơ sở theo tiêu chuẩn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ.
Giả sử 80 người này đều đạt danh hiệu lao động tiên tiến, trong đó có 20 người có sáng kiến được cơ sở công nhận. Theo tỷ lệ không quá 10%, sẽ có 8 người được đề nghị danh hiệu chiến sĩ thi đua cơ sở theo tiêu chuẩn có sáng kiến.
Như vậy, cơ sở này có 24 người được đề nghị danh hiệu chiến sĩ thi đua cơ sở, chiếm tỷ lệ 24%.
Điểm mới đáng chú ý của Nghị định 368/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 01/10/2026, là quy định về danh hiệu chiến sĩ thi đua cơ sở không còn được nhìn nhận theo cách đơn giản là áp dụng một tỷ lệ cứng trên tổng số cán bộ, công chức, viên chức, người lao động của mỗi cơ quan, đơn vị. Số lượng cá nhân được đề nghị xét tặng phụ thuộc vào kết quả đánh giá, phân loại hằng năm và việc đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn theo quy định, như kết quả hoàn thành nhiệm vụ, danh hiệu lao động tiên tiến, thành tích, sáng kiến và các điều kiện liên quan.
Do đó, cùng một đơn vị nhưng ở những năm khác nhau, số lượng người có thể được đề nghị danh hiệu chiến sĩ thi đua cơ sở có thể thay đổi theo kết quả thực tế. Cách quy định này vừa tạo sự gắn kết giữa đánh giá chất lượng thực hiện nhiệm vụ với công tác thi đua, khen thưởng, vừa đặt ra yêu cầu các cơ quan, đơn vị phải đánh giá đúng thực chất, bình xét công khai, khách quan và căn cứ đúng từng tiêu chuẩn, thay vì chỉ tính toán theo một tỷ lệ cố định.
(*) Văn phong, nội dung bài viết thể hiện góc nhìn, quan điểm của tác giả.
