Nghị định số 334/2026/NĐ-CP ngày 20/8/2026 của Chính phủ quy định về tự chủ của cơ sở giáo dục đại học, cơ sở giáo dục nghề nghiệp; cơ chế tài chính đối với giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp; chương trình trọng điểm quốc gia đào tạo tiến sĩ toàn thời gian nêu rõ “Cơ sở giáo dục được tự chủ tổ chức hội nghị, hội thảo quốc tế phục vụ hoạt động đào tạo, nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo và hợp tác quốc tế theo quy định của pháp luật”.
Trong bối cảnh Việt Nam đang chủ trương đẩy mạnh các hoạt động nghiên cứu khoa học và hợp tác quốc tế, lãnh đạo, chuyên gia một số cơ sở giáo dục đại học cho rằng, đây là quy định cần thiết và tất yếu, phù hợp với xu thế chung của thế giới.
Trao quyền chủ động và đồng thời nâng cao trách nhiệm giải trình cho các cơ sở giáo dục
Chia sẻ với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Huỳnh Quyền - Hiệu trưởng Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Thành phố Hồ Chí Minh bày tỏ, điểm thuận lợi rõ nhất của quy định mới là giúp giảm độ trễ trong khâu quyết định đối với những hội nghị, hội thảo thuộc phạm vi cơ sở giáo dục được tự chủ.
Từ thực tế tổ chức các hội thảo quốc tế hằng năm, thầy Quyền nhận thấy, khâu chuẩn bị thường liên quan đồng thời đến nhiều đầu việc như chương trình khoa học, khách mời quốc tế, tài chính, phiên dịch, xuất bản kỷ yếu, truyền thông và các thủ tục liên quan đến người nước ngoài.
![dsc04225-1-5556.jpg](https://cdn-gdvn.mcms.one/images/no675M39VyaUzqALt8g54JKybln-bPnfO1WzJOcFdBZWSsgXKQ0ULTevS4Vf-V1w/dsc04225-1-5556.jpg.avif "Hội thảo khoa học quốc tế với chủ đề “Low-Altitude Economy in Vietnam: Challenges Beyond Technology, Toward an Integrated Ecosystem" năm 2026 của Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Thành phố Hồ Chí Minh có sự tham gia của nhiều chuyên gia quốc tế. Ảnh: Website nhà trường.")
Hơn nữa, trong hợp tác quốc tế, nhiều cơ hội cần được phản hồi ở thời gian ngắn: một chuyên gia có lịch sang khu vực Đông Nam Á, một mạng lưới khoa học lựa chọn địa điểm tổ chức kỳ họp tiếp theo, hay một dự án quốc tế cần tổ chức workshop trong một mốc thời gian cụ thể. Lịch làm việc của các chuyên gia, nhà khoa học uy tín cũng thường được xây dựng từ sớm.
Nếu trường có thể quyết định sớm, việc xác nhận diễn giả, gửi thư mời, bố trí kinh phí và chuẩn bị nội dung cũng được tiến hành sớm hơn, giúp chuyên gia quốc tế có đủ thời gian hoàn thiện thủ tục theo quy định.
Chính vì vậy, khả năng ra quyết định kịp thời giúp các trường chủ động hơn trong trao đổi với đối tác, xác nhận diễn giả và chuẩn bị chương trình khoa học có chất lượng, giảm tình trạng bị động về tiến độ.
“Giá trị lớn nhất của việc trao quyền tự chủ tổ chức hội nghị, hội thảo quốc tế cho các cơ sở giáo dục đại học không nằm ở việc các trường sẽ tổ chức nhiều hội thảo hơn hay quy mô lớn hơn, mà ở chỗ cơ sở giáo dục được chủ động hơn về thời gian, nội dung và phương thức tổ chức đối với những hội nghị, hội thảo thuộc phạm vi tự chủ”, thầy Quyền nói.
Mặt khác, từ kinh nghiệm của Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Thành phố Hồ Chí Minh, thầy Quyền thấy rằng, những hoạt động quốc tế hiệu quả không nhất thiết phải là những sự kiện rất lớn.
Trong những năm qua, nhà trường đã tổ chức các seminar quốc tế về phát triển bền vững, viễn thám, GIS và dự báo thời tiết,... tiêu biểu như các chuyên đề Italy–Vietnam Remote Sensing và GIS & Flood Risk. Đây là những hoạt động có quy mô chuyên sâu, tạo điều kiện để các nhà khoa học trao đổi trực tiếp về phương pháp, dữ liệu và hướng hợp tác nghiên cứu. Mô hình seminar, workshop như vậy rất phù hợp với đặc thù của một trường đại học nghiên cứu ứng dụng trong lĩnh vực tài nguyên và môi trường.
Ở quy mô lớn hơn, ngày 14/11/2025, nhà trường tổ chức Hội nghị Khoa học Công nghệ Quốc tế lần thứ 7 với chủ đề “Tài nguyên, Môi trường và Nông nghiệp trong Kỷ nguyên số và Phát triển bền vững”, thu hút hơn 800 nhà khoa học, chuyên gia và học giả trong và ngoài nước. Kinh nghiệm từ hội nghị quốc tế này cho thấy, khi công tác chuẩn bị được chủ động và gắn chặt với các nhóm nghiên cứu, hội thảo quốc tế có thể trở thành một không gian học thuật thực chất, chứ không chỉ là một sự kiện mang tính hình thức.
Vì vậy, khi Nghị định 334/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 05/10/2026, Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Thành phố Hồ Chí Minh kỳ vọng, cơ chế tự chủ sẽ giúp nhà trường linh hoạt hơn trong việc tổ chức song song hai loại hình: các hội nghị quốc tế quy mô lớn, có tính liên ngành và các seminar, workshop chuyên sâu quy mô vừa và nhỏ, gắn trực tiếp với các nhóm nghiên cứu về tài nguyên nước, môi trường, biến đổi khí hậu, khí tượng thủy văn, đất đai, viễn thám - GIS, năng lượng và phát triển bền vững.
Mục tiêu của nhà trường không phải là tăng số lượng sự kiện, mà là nâng chất lượng học thuật, tăng khả năng thu hút chuyên gia giỏi và tạo ra sản phẩm hợp tác sau hội thảo.
Cũng theo Phó Giáo sư Huỳnh Quyền, hội nghị, hội thảo quốc tế không phải là mục tiêu cuối cùng mà là một trong những điểm khởi đầu của hợp tác. Một cuộc gặp tại hội thảo có thể dẫn đến một biên bản ghi nhớ, một đề tài nghiên cứu chung, một chương trình trao đổi giảng viên - sinh viên, đồng hướng dẫn học viên sau đại học hoặc một công bố quốc tế. Vì vậy, khi cơ sở giáo dục được chủ động hơn trong tổ chức, các mối liên hệ học thuật có thể được chuyển hóa thành chương trình hợp tác nhanh hơn và thực chất hơn.
Thực tiễn của Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Thành phố Hồ Chí Minh đã chứng minh hoạt động hội nhập quốc tế đã hình thành một nền tảng khá rõ. Đến cuối năm 2025, Trường có hơn 70 biên bản ghi nhớ với các đối tác trong nước và quốc tế tại Hàn Quốc, Nhật Bản, Ý, Pháp, Úc, Malaysia, Bangladesh, Canada, Đài Loan (Trung Quốc) và nhiều quốc gia khác.
Chính vì vậy, khi mạng lưới đối tác đã rộng, quyền chủ động tổ chức các hoạt động học thuật quốc tế sẽ giúp những quan hệ này đi sâu hơn vào nghiên cứu, đào tạo và chuyển giao tri thức. Trong quá trình mở rộng hợp tác quốc tế, nhà trường đã tham gia hai dự án Erasmus+ là MARE và SEA-ASIA; đồng thời triển khai hợp tác bốn bên với SUZUKEN, JICA và CITENCO.
Đặc biệt, vị thế học thuật không được đo bằng số hội thảo đã tổ chức. Điều tạo nên uy tín là chất lượng diễn giả, chất lượng phản biện, mức độ tham gia của cộng đồng khoa học và đặc biệt là những kết quả hình thành sau sự kiện: đề tài chung, công bố chung, mạng lưới nghiên cứu, chương trình hợp tác hoặc sản phẩm chuyển giao. Hội nghị Khoa học Công nghệ Quốc tế lần thứ 7 năm 2025 của Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Thành phố Hồ Chí Minh là một ví dụ cho hướng đi này, khi vừa mở rộng quy mô kết nối học thuật, vừa gắn hội nghị với công bố khoa học và các lĩnh vực nghiên cứu ưu tiên.
Đối với Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Thành phố Hồ Chí Minh, thầy Quyền thông tin, nhà trường đặc biệt quan tâm đến yêu cầu thẩm định nội dung liên quan đến bản đồ, dữ liệu quan trắc, dữ liệu viễn thám, thông tin về biển đảo và các dữ liệu chuyên ngành có thể liên quan đến quốc phòng, an ninh, chủ quyền quốc gia hoặc thuộc phạm vi bí mật Nhà nước theo quy định của pháp luật. Chính vì vậy, việc tự chủ càng cao thì trách nhiệm của người đứng đầu và cơ chế kiểm soát nội bộ càng phải rõ. Đây là nguyên tắc nhà trường luôn đặt lên hàng đầu khi tổ chức các hội thảo quốc tế.
“Tôi cho rằng, tinh thần cốt lõi của quy định mới là rất rõ: trao quyền chủ động cho cơ sở giáo dục nhưng đồng thời nâng cao trách nhiệm giải trình. Khi hai yếu tố này đi cùng nhau, quyền tự chủ tổ chức hội nghị, hội thảo quốc tế sẽ trở thành một công cụ quan trọng để các trường đại học Việt Nam mở rộng hợp tác, nâng cao chất lượng nghiên cứu và hội nhập sâu hơn với cộng đồng học thuật quốc tế”, thầy Quyền nhấn mạnh.
Muốn tiếp cận khoa học công nghệ hiện đại tất yếu phải đẩy mạnh hội thảo quốc tế
Cùng bàn về quy định mới trên, Tiến sĩ Trịnh Quang Khải – Trưởng phòng Hợp tác quốc tế và Nghiên cứu phát triển, Trường Đại học Giao thông vận tải cho hay, theo Điều 2 Quyết định 06/2020/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về tổ chức và quản lý hội nghị, hội thảo quốc tế tại Việt Nam quy định, hội nghị, hội thảo quốc tế là hội nghị, hội thảo có yếu tố nước ngoài, được tổ chức trực tiếp trên lãnh thổ Việt Nam hoặc trực tuyến với ít nhất một đầu cầu tại Việt Nam. Phạm vi này bao gồm hội nghị, hội thảo do cơ quan, tổ chức Việt Nam tổ chức có sự tham gia hoặc tài trợ của nước ngoài và hội nghị, hội thảo do tổ chức nước ngoài tổ chức.
Theo Tiến sĩ Trịnh Quang Khải, cách quy định này đôi khi khiến một số trường đại học e ngại khi tổ chức hội nghị, hội thảo quốc tế. Nhiều đơn vị tổ chức các chương trình có quy mô tương tự nhưng lựa chọn tên gọi khác nhằm tránh phải thực hiện thủ tục xin phép vốn tốn nhiều quy trình và nhiều thời gian. Do đó, với quy định mới, hạn chế này được tháo gỡ khi các trường được trao quyền chủ động hơn trong tổ chức hội nghị, hội thảo quốc tế, qua đó hoạt động có thể được thực hiện đúng với bản chất và ý nghĩa vốn có.
“Chủ trương của Việt Nam hiện nay là đẩy mạnh phát triển khoa học, công nghệ. Muốn tiếp cận những thành tựu khoa học, công nghệ hiện đại của thế giới thì tất yếu phải có các hội nghị, hội thảo quốc tế để thường xuyên trao đổi, chia sẻ và tiếp nhận ý kiến từ các chuyên gia quốc tế. Đây là những hoạt động cần được tổ chức thường xuyên, do đó việc được chủ động tổ chức hội nghị, hội thảo quốc tế sẽ giúp các cơ sở giáo dục đại học triển khai hiệu quả hơn những hoạt động này”, Tiến sĩ Trịnh Quang Khải chia sẻ.
Còn theo Tiến sĩ Lê Xuân Trường – Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Mở Thành phố Hồ Chí Minh, thực tiễn thế giới đã chứng minh, các trường đại học có uy tín cũng tích cực tổ chức các hội nghị, hội thảo quốc tế nhằm tạo dựng môi trường phát triển nghiên cứu khoa học cho đội ngũ giảng viên, sinh viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh.
Nghiên cứu khoa học là một nhiệm vụ quan trọng bên cạnh nhiệm vụ đào tạo của các trường đại học. Do đó, hội thảo quốc tế là một trong những hoạt động rất quan trọng đối với các cơ sở giáo dục đại học.
Theo thầy Trường, việc được trao quyền tự chủ tổ chức hội thảo quốc tế giúp các trường đơn giản hóa thủ tục, để việc triển khai những hoạt động này thuận lợi hơn, rút ngắn thời gian thực hiện. Trong phạm vi khoa học, đây cũng không phải là lĩnh vực nhạy cảm, do đó, việc được tự quyết và triển khai nhanh hơn tất yếu sẽ giúp các trường tổ chức thuận lợi hơn.
Thầy Trường cũng cho rằng, việc tổ chức hội thảo dù chỉ là một trong nhiều bước để các hoạt động, kết quả nghiên cứu khoa học được đưa vào đời sống, nhưng cũng thể hiện việc tạo điều kiện để nghiên cứu khoa học phát triển, tạo ra những kết quả có thể đi vào thực tiễn, cuộc sống.
“Mục tiêu cuối cùng của hội thảo quốc tế là phải tác động được đến đời sống khoa học, kỹ thuật, công nghệ, góp phần phát triển các lĩnh vực đó, chứ không chỉ là gặp gỡ rồi viết các bài báo. Thông qua hội thảo, các chuyên gia, sinh viên trong nước có cơ hội học tập, trao đổi với chuyên gia, sinh viên quốc tế, qua đó mở rộng cơ hội phát triển và học tập”, thầy Trường chia sẻ.
Cơ sở giáo dục cần lưu ý những gì để việc chủ động tổ chức hội thảo quốc tế được diễn ra thuận lợi?
Bên cạnh đó, để việc trao quyền tự chủ tổ chức hội thảo quốc tế cho các trường được diễn ra một cách thuận lợi, Hiệu trưởng Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, các quy định này phải được hiểu và áp dụng thống nhất.
Cụ thể, cần phân định thật rõ trường hợp nào cơ sở giáo dục được chủ động quyết định và trường hợp nào phải báo cáo, xin phép theo quy định của pháp luật có liên quan. Khi ranh giới pháp lý rõ, các trường sẽ mạnh dạn triển khai quyền tự chủ; ngược lại, nếu còn cách hiểu khác nhau thì tâm lý “xin cho chắc” vẫn có thể tồn tại và làm giảm hiệu quả của chính sách.
Hơn nữa, cần tiếp tục số hóa quy trình quản lý, kết nối dữ liệu và chế độ báo cáo theo hướng một đầu mối, hạn chế yêu cầu cơ sở giáo dục cung cấp lặp lại cùng một thông tin cho nhiều cơ quan. Đối với hội nghị, hội thảo có chuyên gia nước ngoài, cũng cần duy trì cơ chế phối hợp thuận lợi giữa cơ sở giáo dục với cơ quan chức năng để việc hướng dẫn thủ tục nhập cảnh, cư trú và tiếp nhận chuyên gia được thực hiện đúng pháp luật, đúng thời hạn.
Ngoài ra, về phía các trường, tự chủ phải bắt đầu từ năng lực quản trị nội bộ. Mỗi cơ sở giáo dục đại học cần có quy chế rõ về thẩm quyền quyết định, trách nhiệm của đơn vị chuyên môn, quy trình thẩm định nội dung, quản lý tài chính, bảo vệ bí mật Nhà nước, dữ liệu cá nhân, sở hữu trí tuệ, liêm chính học thuật, chế độ báo cáo và hậu kiểm. Không thể chỉ nhận thêm quyền mà không đồng thời nâng chuẩn trách nhiệm.
Với Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Thành phố Hồ Chí Minh, đây cũng là cơ hội để tiếp tục nâng tầm các hoạt động đã có nền tảng. Sau Hội nghị Khoa học Công nghệ Quốc tế lần thứ 7 năm 2025, nhà trường đã định hướng tổ chức Hội nghị Khoa học Công nghệ Quốc tế lần thứ 8 vào năm 2027 với quy mô và chất lượng quốc tế cao hơn. Trước cơ chế tự chủ mới, nếu được triển khai đồng bộ và đúng pháp luật, sẽ giúp trường có cơ hội chuẩn bị sự kiện chủ động hơn, mở rộng mạng lưới chuyên gia và gắn hội nghị chặt chẽ hơn với các chương trình nghiên cứu, đào tạo và hợp tác quốc tế của nhà trường.
Theo thầy Khải, đây cũng là xu thế chung của thế giới và là hoạt động tất yếu trong quá trình hội nhập, phát triển khoa học, công nghệ. Vì vậy, việc mở rộng quyền chủ động cho các trường đại học trong tổ chức hội nghị, hội thảo quốc tế là hướng đi tích cực và cần thiết.
Để các hội nghị, hội thảo quốc tế được tổ chức thuận lợi và mang lại hiệu quả thiết thực, Trưởng phòng Hợp tác quốc tế và Nghiên cứu phát triển cho rằng, các trường cần xác định rõ lĩnh vực ưu tiên để tập trung đầu tư, tránh dàn trải nguồn lực. Chẳng hạn, Trường Đại học Giao thông vận tải xác định lĩnh vực đường sắt, đặc biệt là đường sắt tốc độ cao, là một trong những hướng trọng tâm để tập trung phát triển.
Tuy nhiên, theo Tiến sĩ Trịnh Quang Khải, dù chủ trương mở rộng quyền tự chủ trong tổ chức hội nghị, hội thảo quốc tế là đúng đắn và có tính đột phá, quá trình triển khai vẫn còn một số thách thức. Trong đó, việc mời chuyên gia nước ngoài tham dự hội thảo vẫn liên quan đến các thủ tục nhập cảnh; trong khi kinh phí để mời những chuyên gia quốc tế có uy tín cũng là vấn đề đối với nhiều trường đại học.
Trên thực tế, chi phí mời một chuyên gia quốc tế tham dự hội thảo không chỉ bao gồm phí mời mà còn có các khoản chi cho ăn ở, đi lại, chia sẻ chuyên môn và nhiều chi phí liên quan khác. Tuy nhiên, việc thu hút được một chuyên gia quốc tế uy tín có thể tạo hiệu ứng lan tỏa, bởi sự hiện diện của họ có khả năng thu hút thêm nhiều chuyên gia, nhà khoa học có uy tín khác.
“Đây là việc làm mang lại nhiều lợi thế, nhưng để mời được đội ngũ chuyên gia quốc tế chất lượng cao, các trường đại học công lập nói chung vẫn gặp hạn chế về nguồn kinh phí”, thầy Khải nhận định.
Theo thầy Khải, việc tổ chức hội thảo theo hình thức trực tuyến hiện là một giải pháp giúp các trường tối ưu chi phí. Tuy nhiên, xét về hiệu quả kết nối, trao đổi học thuật và xây dựng quan hệ hợp tác, các hội thảo tổ chức trực tiếp vẫn mang lại nhiều giá trị hơn. Vì vậy, bên cạnh nguồn lực của các trường, Nhà nước cũng cần có chính sách đầu tư, hỗ trợ kinh phí tổ chức các hội nghị, hội thảo quốc tế tại các cơ sở giáo dục đại học.
Bên cạnh vấn đề kinh phí, thầy Khải cũng mong muốn có sự phối hợp từ các cơ quan chức năng nhằm đơn giản hóa, rút ngắn thủ tục nhập cảnh đối với chuyên gia quốc tế. Theo thầy Khải, đây là điều kiện quan trọng để các trường thuận lợi thu hút những chuyên gia có uy tín, từ đó mở rộng mạng lưới học thuật và tiếp tục thu hút thêm các nhà khoa học quốc tế khác.
Nói thêm về định hướng tổ chức hội nghị, hội thảo quốc tế trong thời gian tới, Trưởng phòng Hợp tác quốc tế và Nghiên cứu phát triển, Trường Đại học Giao thông vận tải cho biết, hiện mỗi năm nhà trường tổ chức khoảng 2-4 hội thảo quốc tế. Thời gian tới, số lượng và chất lượng các hội thảo dự kiến được nâng lên, tập trung vào lĩnh vực công trình nói chung và đường sắt nói riêng, phù hợp với định hướng phát triển và thế mạnh nghiên cứu của nhà trường
