Thực hiện chủ trương tinh gọn bộ máy, nhiều địa phương đang sắp xếp, tổ chức lại các trường học. Đây là chủ trương cần thiết nhằm tập trung nguồn lực, giảm đầu mối và nâng cao hiệu quả quản lý.
Tuy nhiên, từ thực tế nhiều năm công tác trong ngành giáo dục, tôi cho rằng có một vấn đề cần được nhìn nhận lại. Đó là, khi quy mô nhà trường thay đổi sau sáp nhập, định mức tiết dạy của cán bộ quản lý có nên tiếp tục áp dụng một mức chung như trước đây?
Theo Thông tư 05/2025/TT-BGDĐT, hiệu trưởng dạy 2 tiết/tuần, phó hiệu trưởng 4 tiết/tuần.
Việc cán bộ quản lý trực tiếp đứng lớp là cần thiết. Đứng lớp giúp người quản lý không xa rời chuyên môn, hiểu học sinh, hiểu giáo viên và có cái nhìn thực tế hơn khi điều hành nhà trường.
Cùng một định mức không có nghĩa là cùng một khối lượng công việc
Một trường trước đây chỉ khoảng 15–20 lớp. Sau sáp nhập, có trường lên tới hàng chục, thậm chí hàng trăm lớp, hàng nghìn học sinh và hàng trăm cán bộ, giáo viên, nhân viên.
Khi đó, công việc của hiệu trưởng không chỉ tăng về số lượng mà còn phức tạp hơn rất nhiều, từ quản lý nhân sự, chuyên môn, tài chính, cơ sở vật chất, an toàn trường học đến chuyển đổi số, phối hợp với phụ huynh và xử lý các tình huống phát sinh.
Nếu trường có nhiều điểm trường, áp lực càng lớn. Có những việc hiệu trưởng không thể chỉ xử lý qua văn bản hay điện thoại mà phải trực tiếp đến từng điểm trường để kiểm tra, nắm tình hình.
Phó hiệu trưởng phụ trách chuyên môn cũng vậy. Quản lý vài chục giáo viên đã là công việc không nhẹ. Khi đội ngũ tăng lên hàng trăm người, việc dự giờ, kiểm tra, tổ chức chuyên đề, hỗ trợ giáo viên và theo dõi chất lượng học sinh đòi hỏi rất nhiều thời gian.
Không nên lấy chiếc thước của một trường 20 lớp để đo một trường 100 lớp
Theo người viết, có thể nghiên cứu cơ chế phân hóa định mức tiết dạy theo quy mô và đặc thù nhà trường.
Chẳng hạn, trường dưới 40 lớp có thể giữ định mức hiện hành: hiệu trưởng 2 tiết, phó hiệu trưởng 4 tiết/tuần.
Trường từ 40 lớp trở lên có thể nghiên cứu giảm 50% định mức: hiệu trưởng 1 tiết, phó hiệu trưởng 2 tiết/tuần.
Đây không phải là giảm trách nhiệm của cán bộ quản lý, mà là cách phân bổ thời gian phù hợp hơn với khối lượng công việc thực tế.
Bên cạnh số lớp, cũng cần tính đến những trường có nhiều điểm trường hoặc trường liên cấp. Một trường 30 lớp nhưng có 3–4 điểm trường cách xa nhau có thể phức tạp hơn một trường 40 lớp tập trung tại một cơ sở.
Do đó, có thể nghiên cứu cơ chế đặc thù đối với trường có từ 3 điểm trường trở lên hoặc trường liên cấp; đồng thời xem xét ghi nhận những hoạt động chuyên môn thực tế như dự giờ tại điểm trường, tổ chức chuyên đề, bồi dưỡng giáo viên, hỗ trợ học sinh có khó khăn… với tiêu chí và minh chứng rõ ràng.
Khi quy mô một nhà trường tăng lên, công việc quản trị cũng thay đổi. Vì vậy, định mức tiết dạy của cán bộ quản lý cũng cần được xem xét trong mối quan hệ với số lớp, số học sinh, đội ngũ giáo viên, số điểm trường và cấp học.
Người viết cho rằng Bộ có thể nghiên cứu, đánh giá thực tiễn sau sáp nhập để từng bước xây dựng cơ chế định mức linh hoạt hơn.
Mục tiêu cuối cùng không phải là cán bộ quản lý được “giảm bao nhiêu tiết”, mà là thời gian làm việc của họ được sử dụng đúng nơi nhà trường cần nhất.
Bởi suy cho cùng, một hiệu trưởng giỏi không chỉ được đo bằng số tiết đứng trên bục giảng, mà còn bằng khả năng làm cho đội ngũ giáo viên dạy tốt hơn, học sinh được học tốt hơn và nhà trường vận hành hiệu quả hơn.
Sau sáp nhập, có lẽ đã đến lúc chúng ta không chỉ hỏi: “Cán bộ quản lý phải dạy bao nhiêu tiết?”, mà cần hỏi thêm: “Với quy mô nhà trường như vậy, họ cần bao nhiêu thời gian để quản lý cho tốt?”
(*) Văn phong, nội dung bài viết thể hiện góc nhìn, quan điểm của tác giả.
