Chuyển đổi số đang trở thành một trong những nhiệm vụ trọng tâm của ngành giáo dục Thủ đô nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới và phát triển. Hòa cùng xu thế đó, nhiều cơ sở giáo dục đã chủ động ứng dụng công nghệ vào công tác quản lý, giảng dạy và học tập; đẩy mạnh số hóa dữ liệu, khai thác các nền tảng giáo dục trực tuyến và từng bước đưa trí tuệ nhân tạo (AI) vào hỗ trợ hoạt động dạy học, mở ra nhiều cơ hội nâng cao chất lượng giáo dục.
Số hóa toàn diện hoạt động, từng bước hình thành hệ sinh thái giáo dục số
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, cô Nguyễn Phương Hằng - Phó Hiệu trưởng Trường Tiểu học Gia Thụy (phường Bồ Đề, Hà Nội) cho biết, nhà trường xác định chuyển đổi số là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục. Đây không phải là nhiệm vụ mới được triển khai trong thời gian gần đây mà đã được nhà trường thực hiện trong nhiều năm qua.
Trước thời điểm sáp nhập đơn vị hành chính, khi còn thuộc quận Long Biên (cũ), Trường Tiểu học Gia Thụy đã tham gia mô hình trường học chuyển đổi số của địa phương. Đến nay, quá trình triển khai đã kéo dài hơn 5 năm. Đặc biệt, từ khi Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Bộ chỉ số đánh giá mức độ chuyển đổi số của cơ sở giáo dục phổ thông và giáo dục thường xuyên, nhà trường tiếp tục rà soát, hoàn thiện việc triển khai bám sát các tiêu chí của Bộ.
“Hoạt động chuyển đổi số hiện tập trung vào hai lĩnh vực chính là chuyển đổi số trong dạy học và chuyển đổi số trong quản trị nhà trường.
Đối với dạy học, nhà trường xây dựng kế hoạch, quy chế và quy trình triển khai theo hướng dẫn của Bộ Giáo dục và Đào tạo; đồng thời chú trọng bồi dưỡng năng lực số cho đội ngũ giáo viên. Các khóa tập huấn được tổ chức thường xuyên hằng năm, chủ yếu vào dịp hè nhằm giúp giáo viên đáp ứng chuẩn năng lực số và ứng dụng hiệu quả công nghệ trong giảng dạy. Song song với đó, các tổ chuyên môn được giao nhiệm vụ xây dựng học liệu số dùng chung, từng bước hình thành kho học liệu số của nhà trường phục vụ hoạt động dạy học.
Trường Tiểu học Gia Thụy cũng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong kiểm tra, đánh giá. Hai năm học gần đây, học sinh khối 3, 4, 5 thực hiện kiểm tra môn Tin học trên máy tính; học sinh khối 4, 5 kiểm tra các môn Khoa học, Lịch sử và Địa lý trên máy tính. Hình thức này giúp hệ thống tự động chấm điểm, trả kết quả nhanh, giảm khối lượng công việc cho giáo viên, đồng thời bảo đảm tính công khai, minh bạch trong đánh giá.
Hiện nhà trường sử dụng hệ thống study.hanoi.edu.vn để tổ chức kiểm tra, khảo sát chất lượng định kỳ các môn Toán, Tiếng Việt và Tiếng Anh. Đối với học sinh lớp 5, việc khảo sát được thực hiện thường xuyên nhằm đánh giá chất lượng trước khi các em chuyển cấp.
Ngoài ra, trong công tác quản trị, Trường Tiểu học Gia Thụy khai thác cơ sở dữ liệu dùng chung của ngành giáo dục để quản lý nhà trường; đồng thời triển khai nhiều dịch vụ số như kết nối gia đình - nhà trường qua ứng dụng EnetViet, tuyển sinh đầu cấp trực tuyến, thu học phí không dùng tiền mặt và điểm danh học sinh bằng công nghệ nhận diện khuôn mặt”, cô Nguyễn Phương Hằng cho hay.
Bên cạnh những thuận lợi, theo lãnh đạo Trường Tiểu học Gia Thụy, quá trình chuyển đổi số tại nhà trường vẫn còn một số khó khăn cần từng bước tháo gỡ.
Trước hết là vấn đề cơ sở vật chất và trang thiết bị. Trường Tiểu học Gia Thụy được thành lập từ năm 2009, đến nay nhiều thiết bị công nghệ đã xuống cấp, thường xuyên phải sửa chữa, bảo dưỡng hoặc thay mới. Điều này khiến chi phí đầu tư và vận hành phục vụ chuyển đổi số khá lớn.
Bên cạnh đó, năng lực số của đội ngũ giáo viên chưa thực sự đồng đều. Do đội ngũ có nhiều độ tuổi khác nhau nên khả năng tiếp cận và ứng dụng công nghệ cũng có sự chênh lệch. Mặc dù tất cả giáo viên đều đáp ứng yêu cầu cơ bản về năng lực số, song nhóm giáo viên lớn tuổi thường cần nhiều thời gian hơn để làm quen và sử dụng thành thạo các công cụ công nghệ.
Còn theo cô Đinh Thị Phương Anh - Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Tô Hoàng (phường Bạch Mai, Hà Nội), nhà trường đã ứng dụng công nghệ số từ nhiều năm trước, song thời gian gần đây việc triển khai được thực hiện mạnh mẽ và đồng bộ hơn. Đặc biệt, trong năm học 2025-2026, nhà trường bắt đầu thí điểm đưa trí tuệ nhân tạo (AI) vào một số hoạt động dạy học.
Theo cô Phương Anh, việc đẩy mạnh chuyển đổi số đã mang lại nhiều chuyển biến tích cực, góp phần nâng cao hiệu quả tổ chức các hoạt động giáo dục theo hướng kịp thời. Đến nay, nhà trường đã triển khai đồng bộ nhiều mô hình chuyển đổi số của ngành giáo dục như học bạ số, hồ sơ số (đạt 100%), thư viện số và tuyển sinh đầu cấp trên nền tảng bản đồ số GIS theo quy định chung của thành phố Hà Nội.
Về ứng dụng trí tuệ nhân tạo, năm học 2025-2026 là giai đoạn thí điểm. Nhà trường khuyến khích các tổ, nhóm chuyên môn chủ động nghiên cứu, thử nghiệm AI trong quá trình xây dựng bài giảng, trao đổi chuyên môn và hướng dẫn học sinh học tập. Theo kế hoạch, từ năm học 2026-2027, việc ứng dụng AI sẽ được triển khai mạnh mẽ hơn sau khi tổng kết kết quả thí điểm.
Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Tô Hoàng cho rằng, yếu tố then chốt là đầu tư cho đội ngũ giáo viên. Theo đó, ngành giáo dục cần tổ chức nhiều chương trình tập huấn quy mô lớn, đồng bộ và thường xuyên hơn, đồng thời có kinh phí hỗ trợ các trường trong công tác bồi dưỡng. Hiện nay, các lớp tập huấn của thành phố chủ yếu dành cho lực lượng nòng cốt, trong khi việc tập huấn đại trà vẫn do các trường tự triển khai.
Sử dụng ứng dụng AI và bài giảng điện tử trong giảng dạy
Tại Trường Tiểu học Gia Thụy, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) đã được đưa vào nội dung bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên trong dịp hè nhằm từng bước nâng cao năng lực ứng dụng công nghệ trong dạy học. Theo cô Nguyễn Phương Hằng, nhà trường định hướng giáo viên sử dụng AI để hỗ trợ thiết kế kế hoạch bài dạy, xây dựng các hoạt động học tập, biên soạn bài giảng điện tử và tạo ra những hình thức tổ chức dạy học sinh động, phù hợp với từng đối tượng học sinh.
Bên cạnh đó, AI còn là công cụ hỗ trợ giáo viên trong quá trình xây dựng kế hoạch bài dạy theo yêu cầu của Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Hiện nay, mỗi kế hoạch bài dạy không chỉ tập trung vào nội dung kiến thức mà còn tích hợp nhiều yêu cầu về phát triển phẩm chất, năng lực số và các nội dung giáo dục khác.
Việc ứng dụng AI giúp giáo viên giảm thời gian chuẩn bị bài, thực hiện các nhiệm vụ chuyên môn thuận lợi hơn, đồng thời nâng cao chất lượng và tính trực quan của bài giảng điện tử, góp phần nâng cao hiệu quả dạy học.
Đặc biệt, tại Trường Tiểu học Gia Thụy, thư viện số chính là cầu nối đưa giáo viên và học sinh đến với kho tri thức phong phú. Hệ thống thư viện được xây dựng với ba phân hệ chính gồm: thư viện điện tử, học liệu điện tử và thư viện số, giúp quản lý tài liệu hiệu quả, đồng thời hỗ trợ tìm kiếm, cập nhật và chia sẻ học liệu một cách thuận tiện.
Ngoài ra, hệ thống còn liên kết với hơn 2.000 thư viện trường học trên cả nước, giúp việc tìm kiếm thông tin trở nên nhanh chóng, giáo viên có thể khai thác phần học liệu điện tử như Powerpoint bài giảng, ngân hàng đề kiểm tra các các đơn vị trường học khác. Đây là một nguồn tài nguyên khổng lồ, giúp việc soạn giảng bài học phong phú và đa chiều hơn.
Theo cô Nguyễn Phương Hằng, con người là yếu tố quyết định thành công của chuyển đổi số. Vì vậy, việc nâng cao năng lực cho đội ngũ giáo viên cần được ưu tiên hàng đầu. Mặc dù các trường đã chủ động tổ chức nhiều hoạt động bồi dưỡng, song công nghệ luôn thay đổi nên giáo viên cần được tham gia nhiều chương trình tập huấn quy mô lớn do Sở Giáo dục và Đào tạo, Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức để có cơ hội cập nhật kiến thức, tiếp cận công nghệ mới và trao đổi kinh nghiệm.
Bên cạnh việc nâng cao năng lực cho đội ngũ, cô Phương Hằng cũng cho rằng cần quan tâm hơn đến việc đầu tư cơ sở vật chất và hạ tầng công nghệ. Hiện nay, phần lớn các trường phải tự bố trí kinh phí để mua sắm thiết bị phục vụ chuyển đổi số. Vì vậy, nếu thành phố có thêm cơ chế hỗ trợ về trang thiết bị và hạ tầng công nghệ, các trường sẽ có điều kiện triển khai chuyển đổi số đồng bộ, hiệu quả và bền vững hơn.
