Dự thảo Thông tư thay thế Quy chế tuyển sinh trung học cơ sở và tuyển sinh trung học phổ thông dự kiến thi tuyển sinh trung học phổ thông công lập bằng hai môn Toán và Ngữ văn đang nhận được sự quan tâm của xã hội.
Là một giáo viên đang giảng dạy ở cấp trung học cơ sở, người viết cho rằng chỉ thi, xét tuyển sinh 10 hiện nay bằng môn Toán và Ngữ văn sẽ có nhiều thuận lợi và giảm được áp lực cho học sinh, chi phí của phụ huynh và ngân sách địa phương.
Bởi lẽ, ngoài môn Ngữ văn và Toán, phần lớn các môn còn lại khi lên cấp trung học phổ thông đã trở thành môn lựa chọn. Kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông cũng chỉ có môn Toán và Ngữ văn là bắt buộc thì việc Bộ dự kiến kỳ thi tuyển sinh 10 còn 2 môn Toán và Ngữ văn là hoàn toàn hợp lý.
Vì sao kỳ thi tuyển sinh 10 chỉ nên tổ chức thi 2 môn: Toán và Ngữ văn?
Thực tế cho thấy, các chương trình trước đây và chương trình 2018 hiện nay vẫn đang xem trọng 2 môn Toán và Ngữ văn.
Ở cấp tiểu học, môn Toán và Tiếng Việt đang là 2 môn học bắt buộc có số lượng tiết học nhiều nhất/ tuần. Lên cấp trung học cơ sở, môn Toán và Ngữ văn cũng đang là 2 môn có số tiết nhiều nhất. Mỗi môn có 4 tiết/ tuần từ lớp 6 đến lớp 9.
Môn Khoa học tự nhiên cũng có 4 tiết/ tuần nhưng đang có 3 phân môn (Vật lý, Hóa học, Sinh học) mà thực tế là 3 môn học độc lập trước đây.
Hai kỳ tuyển sinh 10 vừa qua, ngành giáo dục thực hiện theo hướng dẫn của Thông tư số 30/2024/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Theo đó, số môn thi, bài thi gồm: Toán, Ngữ văn và 01 (một) môn thi hoặc bài thi thứ ba do Sở Giáo dục và Đào tạo lựa chọn 01 (một) trong 02 (hai) phương án sau:
“Môn thi thứ ba được lựa chọn trong số các môn học có đánh giá bằng điểm số trong chương trình giáo dục phổ thông cấp trung học cơ sở, bảo đảm không chọn cùng một môn thi thứ ba quá 03 (ba) năm liên tiếp;
Bài thi thứ ba là bài thi tổ hợp của một số môn học được lựa chọn trong số các môn học có đánh giá bằng điểm số trong chương trình giáo dục phổ thông cấp trung học cơ sở”.
Nhìn chung, đa phần các địa phương đã lựa chọn môn Ngoại ngữ (tiếng Anh) làm môn thi thứ 3 trong 2 kỳ thi vừa qua. Rất hiếm hoi có địa phương lựa chọn môn thi khác.
Điều này có nghĩa, cho dù chương trình 2018 dù không xem trọng môn nào, điểm số được tính độc lập, không nhân hệ số khi tính điểm trung bình môn, thi tuyển sinh 10 nhưng Ngữ văn và Toán vẫn đang đóng vai trò quan trọng xuyên suốt từ lớp 1 đến lớp 12 khi đang là 2 môn học bắt buộc, thi bắt buộc.
Vì vậy, việc Bộ dự kiến kỳ thi tuyển sinh 10 tới đây chỉ bằng 2 môn Toán và Ngữ văn là giải pháp hợp lý.
Suy cho cùng, thi 2 môn hay nhiều môn thì số lượng trúng tuyển cũng có chừng ấy thí sinh. Số lượng trúng tuyển được ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố ấn định từ khi chưa diễn ra kỳ thi.
Nhiều cái lợi khi kỳ thi tuyển sinh 10 chỉ còn môn Toán và Ngữ văn
Việc tinh giản kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 chỉ còn hai môn thi bắt buộc là Toán và Ngữ văn hiện đang là chủ đề nhận được sự quan tâm lớn từ dư luận xã hội. Đứng ở góc độ người làm công tác giáo dục, tôi cho rằng phương án này mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho cả học sinh, phụ huynh và nhà trường.
Thứ nhất: khi thi 2 môn sẽ giảm áp lực học tập cho học sinh cuối cấp bởi các em không phải căng thẳng chờ đợi môn thi thứ 3. Học sinh không phải chờ đợi “công bố sau khi kết thúc học kì I nhưng không muộn hơn ngày 31 tháng 3 hằng năm”.
Khi không còn tâm lý phải chờ đợi môn thi thứ 3, học sinh có thể tập trung học tập, ôn thi hai môn nền tảng một cách bài bản.
Thứ hai: khi thi 2 môn sẽ tiết kiệm chi phí xã hội và nguồn lực tổ chức. Về phía gia đình, phụ huynh cắt giảm đáng kể chi phí học thêm, luyện thi cấp tốc vào các tháng cuối năm học.
Về phía ngành giáo dục sẽ rút gọn số môn thi giúp công tác ra đề, coi thi, chấm thi diễn ra gọn nhẹ, an toàn, giảm tải ngân sách nhà nước và công sức của giáo viên.
Thực tế, kỳ thi tuyển sinh 10 hiện nay địa phương ít cũng có vài chục ngàn thí sinh, một số thành phố lớn có đến hàng trăm ngàn thí sinh. Chi phí thêm 01 buổi coi thi và kinh phí điều động giáo viên đi chấm thi thêm một môn là rất lớn.
Thứ ba: khi bớt đi áp lực thi cử ở môn thứ ba, giáo viên và học sinh có thêm quỹ thời gian cho các hoạt động trải nghiệm, định hướng nghề nghiệp và rèn luyện kỹ năng mềm - đúng với tinh thần đổi mới của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018.
Thực tế, ở những khu vực đô thị, việc học thêm đối với những môn thi vào tuyển sinh 10 hiện nay là rất lớn. Ở lứa tuổi 14, 15 ngoài học tập, học sinh cũng cần trang bị thêm nhiều kiến thức khác. Bớt môn thi, sẽ giúp cho học sinh có nhiều cơ hội trau dồi thêm nhiều kỹ năng khác.
Vì thế, kỳ thi lớp 10 chỉ còn Toán và Ngữ văn không phải là hạ thấp tiêu chuẩn chọn lọc, mà là sự điều chỉnh hợp lý nhằm đưa thi cử về đúng bản chất, đánh giá năng lực tư duy cốt lõi và giảm nhẹ áp lực thi cử. Đổi mới này hứa hẹn mang lại môi trường học tập lành mạnh và bền vững hơn.
(*) Văn phong, nội dung bài viết thể hiện góc nhìn, quan điểm của tác giả.
