Năm 2026 đánh dấu một bước chuyển quan trọng trong chính sách tiền lương và đãi ngộ đối với đội ngũ nhà giáo khi đồng thời thực hiện hai chính sách lớn: tăng mức lương cơ sở lên 2,53 triệu đồng/tháng theo Nghị định 161/2026/NĐ-CP và điều chỉnh tăng phụ cấp ưu đãi nghề theo Nghị định 182/2026/NĐ-CP. Đây được xem là tin vui đối với hàng triệu giáo viên trên cả nước sau nhiều năm mong mỏi cải thiện thu nhập.
Tuy nhiên, không phải tất cả giáo viên đều được hưởng lợi như nhau. Do tiền lương và phụ cấp ưu đãi được tính dựa trên hệ số lương nên những giáo viên có hệ số lương càng cao sẽ được hưởng mức tăng tuyệt đối càng lớn. Trong khi đó, nhiều giáo viên trẻ mới vào nghề dù cũng được hưởng chính sách mới nhưng mức tăng thực tế lại không nhiều.
Nhà giáo được tăng lương cơ sở từ 01/7/2026, tăng phụ cấp ưu đãi từ 01/01/2026
Năm 2026 được xem là năm có nhiều chính sách tích cực dành cho đội ngũ nhà giáo. Một trong những thay đổi đáng chú ý nhất là việc Chính phủ ban hành Nghị định 161/2026/NĐ-CP quy định mức lương cơ sở và chế độ tiền thưởng đối với cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang tăng mức lương cơ sở từ 2,34 triệu đồng/tháng lên 2,53 triệu đồng/tháng kể từ ngày 01/7/2026.
Như vậy, mức lương cơ sở tăng thêm 190.000 đồng/tháng, tương đương khoảng 8,12% so với mức hiện hành. Đây là mức tăng khá tích cực trong bối cảnh ngân sách nhà nước còn nhiều khó khăn, đồng thời thể hiện sự quan tâm của Đảng và Nhà nước đối với đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức nói chung và nhà giáo nói riêng.
Đối với giáo viên, việc tăng lương cơ sở có ý nghĩa đặc biệt bởi toàn bộ tiền lương, phụ cấp chức vụ, phụ cấp thâm niên vượt khung (nếu có) và nhiều khoản thu nhập khác đều được tính trên nền lương cơ sở. Khi lương cơ sở tăng, thu nhập của giáo viên sẽ tăng tương ứng.
Bên cạnh đó, một chính sách được đông đảo giáo viên mong đợi hơn cả là Nghị định 182/2026/NĐ-CP quy định chế độ phụ cấp ưu đãi theo nghề đối với nhà giáo, cán bộ quản lý cơ sở giáo dục và nhân sự hỗ trợ giáo dục công lập.
Theo quy định mới, giáo viên mầm non, tiểu học được hưởng phụ cấp ưu đãi 45%; giáo viên trung học cơ sở và trung học phổ thông được hưởng 40%. So với mức cũ, giáo viên từ mầm non đến trung học phổ thông đều được tăng thêm 10%.
Đây là sự thay đổi rất đáng ghi nhận bởi phụ cấp ưu đãi nghề là khoản thu nhập trực tiếp, chiếm tỷ trọng lớn trong tổng thu nhập hàng tháng của giáo viên. Việc tăng phụ cấp ưu đãi không chỉ giúp cải thiện đời sống mà còn góp phần nâng cao vị thế nghề nghiệp, khẳng định vai trò quan trọng của nhà giáo trong sự nghiệp phát triển đất nước.
Nếu như việc tăng lương cơ sở mang tính chất hỗ trợ chung đối với toàn bộ khu vực công thì việc tăng phụ cấp ưu đãi lại tác động trực tiếp đến giáo viên. Khi hai chính sách được thực hiện đồng thời, thu nhập của đội ngũ nhà giáo sẽ được cải thiện đáng kể.
Đặc biệt, với những giáo viên đã có thời gian công tác dài, hệ số lương cao, mức tăng thu nhập hàng tháng có thể lên tới hàng triệu đồng. Điều này góp phần tạo động lực để đội ngũ giáo viên tiếp tục gắn bó với nghề, cống hiến cho sự nghiệp giáo dục.
Nhiều năm qua, vấn đề thu nhập thấp luôn là một trong những nguyên nhân khiến ngành giáo dục gặp khó khăn trong việc thu hút người giỏi vào ngành và giữ chân giáo viên. Vì vậy, việc tăng lương cơ sở và phụ cấp ưu đãi lần này được kỳ vọng sẽ tạo ra những chuyển biến tích cực, góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo trong thời gian tới.
Đối tượng nào được hưởng lợi nhiều nhất khi tăng phụ cấp ưu đãi, tăng lương cơ sở?
Về nguyên tắc, tất cả giáo viên đều được hưởng lợi từ hai chính sách nêu trên. Tuy nhiên, xét về giá trị, những giáo viên có hệ số lương cao sẽ là nhóm được hưởng lợi nhiều nhất.
Nguyên nhân là bởi cả tiền lương và phụ cấp ưu đãi đều được tính trên mức lương cơ sở nhân với hệ số lương. Hệ số lương càng cao thì số tiền tăng thêm càng lớn.
Hiện nay, nhóm giáo viên hưởng lợi nhiều nhất là giáo viên hạng I ở các cấp học, đặc biệt là những người đã có nhiều năm công tác và đạt mức hệ số lương từ 6,0 trở lên.
Ví dụ, một giáo viên trung học phổ thông hạng II có hệ số lương 6,38.
Theo mức lương cơ sở hiện hành 2,34 triệu đồng/tháng:
Lương = 6,38 x 2,34 triệu = 14,93 triệu đồng/tháng.
Phụ cấp ưu đãi 30% = 4,48 triệu đồng/tháng.
Tổng cộng khoảng 19,41 triệu đồng/tháng (chưa tính các khoản phụ cấp khác).
Sau khi áp dụng mức lương cơ sở mới 2,53 triệu đồng/tháng và phụ cấp ưu đãi 40%:
Lương = 6,38 x 2,53 triệu = 16,14 triệu đồng/tháng.
Phụ cấp ưu đãi 40% = 6,46 triệu đồng/tháng.
Tổng cộng khoảng 22,60 triệu đồng/tháng.
Như vậy, riêng hai chính sách mới đã giúp giáo viên này tăng thêm khoảng 3,2 triệu đồng mỗi tháng.
Nếu tính trong một năm, số tiền tăng thêm lên tới gần 40 triệu đồng.
Tương tự, đối với giáo viên tiểu học hạng I có hệ số lương 6,78.
Theo mức hiện hành:
Lương khoảng 15,87 triệu đồng/tháng.
Phụ cấp ưu đãi 35% khoảng 5,55 triệu đồng/tháng.
Tổng thu nhập khoảng 21,42 triệu đồng/tháng.
Sau khi áp dụng chính sách mới:
Lương khoảng 17,15 triệu đồng/tháng.
Phụ cấp ưu đãi 45% khoảng 7,72 triệu đồng/tháng.
Tổng thu nhập khoảng 24,87 triệu đồng/tháng.
Mức tăng đạt khoảng 3,45 triệu đồng/tháng.
Đây là con số rất đáng kể đối với một viên chức ngành giáo dục.
Qua các ví dụ trên có thể thấy, chính sách mới mang lại lợi ích rất lớn đối với đội ngũ giáo viên có thâm niên và đang giữ các hạng chức danh nghề nghiệp cao.
Điều này cũng phản ánh người có thời gian công tác dài hơn, thời gian đóng góp, cống hiến lâu hơn sẽ được hưởng mức lương cao hơn.
Tuy nhiên, bên cạnh mặt tích cực, việc tăng thu nhập chủ yếu dựa trên hệ số lương cũng tạo ra khoảng cách ngày càng lớn giữa giáo viên lâu năm và giáo viên trẻ mới vào nghề.
Đây là vấn đề cần được quan tâm trong quá trình tiếp tục hoàn thiện chính sách tiền lương đối với nhà giáo.
Mong có chính sách hỗ trợ thêm cho giáo viên trẻ thu nhập còn thấp
Trong khi giáo viên có hệ số lương cao được hưởng lợi đáng kể từ việc tăng lương cơ sở và phụ cấp ưu đãi thì nhiều giáo viên trẻ vẫn đang đối mặt với không ít khó khăn.
Đối với giáo viên mầm non mới tuyển dụng, hệ số lương hiện nay ở mức 2,10.
Theo mức lương cơ sở mới 2,53 triệu đồng/tháng:
Tiền lương = 5,31 triệu đồng/tháng.
Phụ cấp ưu đãi 45% = khoảng 2,39 triệu đồng/tháng.
Tổng cộng khoảng 7,70 triệu đồng/tháng trước khi trừ các khoản bảo hiểm.
Nếu trong thời gian tập sự chỉ hưởng 85% mức lương nên tổng nhận chỉ khoảng 5,5 triệu đồng mỗi tháng, một con số khá khiêm tốn trong bối cảnh giá cả dịch vụ gia tăng hiện nay.
Đối với giáo viên trung học cơ sở hoặc trung học phổ thông mới ra trường có hệ số lương 2,34:
Tiền lương = 5,92 triệu đồng/tháng.
Phụ cấp ưu đãi 40% khoảng 2,37 triệu đồng/tháng.
Tổng thu nhập dao động khoảng 8,3 triệu đồng/tháng.
Nếu trong thời gian tập sự và sau khi trừ các khoản bảo hiểm và các khoản khác, thực nhận chỉ khoảng 6,5 triệu đồng mỗi tháng.
So với trước đây, mức tăng là có nhưng chưa thật sự đột phá.
Trong bối cảnh giá cả sinh hoạt, tiền thuê nhà, chi phí đi lại, nuôi con và nhiều khoản chi tiêu khác ngày càng tăng, mức thu nhập trên vẫn còn khá khiêm tốn đối với giáo viên trẻ, đặc biệt là ở các đô thị lớn.
Nhiều giáo viên mới vào nghề hiện nay phải dạy thêm, làm thêm hoặc tìm kiếm các nguồn thu nhập khác để trang trải cuộc sống. Không ít người đã lựa chọn chuyển nghề sau vài năm công tác do áp lực tài chính.
Đây là thực tế cần được nhìn nhận một cách khách quan.
Ngành giáo dục muốn phát triển bền vững thì không chỉ quan tâm đến những giáo viên đã có nhiều năm công tác mà còn phải có chính sách đủ mạnh để giữ chân lực lượng trẻ.
Bởi chính đội ngũ giáo viên trẻ sẽ là lực lượng kế cận, quyết định chất lượng giáo dục trong tương lai.
Do đó, nhiều ý kiến cho rằng cần nghiên cứu các chính sách hỗ trợ riêng cho giáo viên mới vào nghề như phụ cấp khởi nghiệp nghề giáo, hỗ trợ tiền thuê nhà, hỗ trợ đào tạo nâng cao trình độ hoặc rút ngắn thời gian nâng bậc lương đối với giáo viên hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ.
Bên cạnh đó, việc triển khai cải cách tiền lương theo vị trí việc làm cũng đang được đội ngũ nhà giáo rất mong đợi. Nếu tiền lương được trả dựa trên năng lực, hiệu quả công việc và mức độ đóng góp thay vì chủ yếu dựa vào thâm niên như hiện nay thì sẽ tạo động lực lớn cho giáo viên trẻ phấn đấu, cống hiến.
(*) Văn phong, nội dung bài viết thể hiện góc nhìn, quan điểm của tác giả.
