Vừa qua, Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội đã có buổi làm việc với Bộ Giáo dục và Đào tạo. Trao đổi, làm rõ các nội dung được Thường trực Ủy ban quan tâm, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn đã chia sẻ nhiều định hướng, giải pháp lớn của ngành Giáo dục trong thời gian tới. Trong đó, Bộ trưởng khẳng định, để thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số, cần đặc biệt quan tâm đầu tư cho nguồn nhân lực chất lượng cao.
Tại buổi làm việc, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cũng nêu yêu cầu, cần tiếp tục đổi mới quản trị nhà trường theo hướng tinh gọn, hiệu quả, giảm các hoạt động mang tính hình thức và các công việc hành chính không cần thiết. “Làm sao để nhà giáo tập trung cho chuyên môn”.
Bộ trưởng cho rằng mọi hoạt động trong nhà trường cần hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục, tạo điều kiện để giáo viên dành nhiều thời gian hơn cho nhiệm vụ cốt lõi là dạy học. Yêu cầu này của lãnh đạo Bộ Giáo dục và Đào tạo hiện đang thu hút và nhận được sự ủng hộ, đồng tình rất lớn của nhà giáo.
Có thời gian với công việc chuyên môn, chất lượng giảng dạy sẽ nâng cao
Chia sẻ với phóng viên thầy Hồ Tuấn Anh - Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Quỳnh Phương (phường Quỳnh Mai, tỉnh Nghệ An) cho rằng, phát biểu của lãnh đạo Bộ tuy không mới nhưng luôn có tính thời sự ở mọi thời điểm. Yêu cầu này nó đánh trúng vào vấn đề cốt lõi để giải quyết bài toán nâng cao chất lượng giảng dạy trong các nhà trường hiện nay.
"Khi bàn đến vấn đề này, chúng ta phải thừa nhận rằng, trong điều kiện giáo viên đang phải mất tập trung và ôm quá nhiều việc không thuộc phạm trù chuyên môn thì rõ ràng hiệu quả công việc sẽ không được như mong muốn. Khi thời gian, tâm sức bị phân tán, chi phối bởi các công việc hành chính không cần thiết thì rõ ràng chất lượng của các bài giảng của giáo viên đó cũng không thể nào cao được.
Vì thế yêu cầu này của Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn nêu ra chính là sự nhắc nhở nhưng cũng là "mệnh lệnh" để các trường học tự xem xét đơn vị mình đã thực hiện và phát huy tốt vai trò của nhà giáo trong nhiệm vụ chuyên môn hay chưa", thầy Hồ Tuấn Anh nhìn nhận.
Cũng theo lãnh đạo Trường Trung học cơ sở Quỳnh Phương, việc mong muốn của lãnh đạo Bộ là thiết thực, tuy nhiên việc hiện thực hóa điều này ở cơ sở thì mỗi nơi lại đang làm theo mỗi cách khác nhau.
Vì thế, để yêu cầu này của lãnh đạo Bộ trở thành thể chế thì cần bổ sung thêm những quy định cụ thể, mẫu chung để các nhà trường theo đó thực hiện. Bởi lẽ, có những quy định trước đây đã có rồi nhưng vì nó mang tính chung chung nên khi về đến các trường có thể cách hiểu của từng trường không đồng nhất khiến cách làm không nhất quán.
"Qua thực tế lãnh đạo tôi nhận thấy, có những thủ tục hành chính trong trường học hiện nay nên được cơ quan quản lý rà soát để có hướng dẫn cụ thể là nên cắt giảm hoặc đơn giản hóa hơn nữa. Chẳng hạn như các thủ tục liên quan đến tiếp nhận hoặc chuyển trường cho học sinh hay thủ tục về mua bán bảo hiểm y tế cho học sinh. Có những thủ tục đáng lẽ ra không phải là nhiệm vụ của giáo viên nhưng hiện nay nhiều người vẫn đang phải kiêm thêm nhiệm vụ, rất mất thời gian.
Thậm chí có những công việc không phải là nhiệm vụ của giáo viên nhưng nó thuộc chính sách của địa phương. Vì thế khi phải kiêm thêm những công việc đó khiến họ không toàn tâm, toàn ý với công việc chính, tư tưởng bị phân tán ảnh hưởng đến kế hoạch dạy học.
Vì thế, để những yêu cầu của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo đi sâu vào thực tế triển khai thì cũng cần có những định hướng cụ thể từ cơ quan quản lý với các trường. Trong đó cần nêu rõ, thủ tục hành chính nào là bắt buộc, thủ tục nào không được cho giáo viên làm và thủ tục nào có thể để cho các trường tự chủ động đơn giản hóa hoặc bãi bỏ.
Ngoài ra, cũng cần thêm cơ chế giám sát các nhà trường, đặc biệt là với các lãnh đạo trường học. Nếu cơ quan quản lý phát hiện hoặc nhận được thông tin phản ánh về việc lãnh đạo nhà trường bày vẽ thêm các công việc hành chính không liên quan hoặc bắt giáo viên kiêm nhiệm thêm những công việc chiếm quá nhiều thời gian thì cần phải xử lý nghiêm.
Chúng tôi cũng hy vọng rằng, sau phát ngôn này của Bộ trưởng thì sẽ sớm có những quy định, hướng dẫn để cụ thể hóa thành hành động thiết thực, góp phần giảm tải áp lực, để nhà giáo toàn tâm toàn ý hơn với công việc chuyên môn", thầy Hồ Tuấn Anh bày tỏ.
Gánh quá nhiều công việc "không tên" giáo viên dễ căng thẳng, mệt mỏi
Cùng quan điểm về vấn đề này, thầy Nguyễn Duy Linh - Hiệu trưởng Trường Tiểu học 1 Môn Sơn (xã Môn Sơn, tỉnh Nghệ An) bày tỏ sự đồng tình với yêu cầu được Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn nêu ra.
Lãnh đạo Trường Tiểu học 1 Môn Sơn cũng cho rằng, khi bị chi phối bởi nhiều công việc hành chính không cần thiết mang tính hình thức làm tiêu tốn thời gian và tâm trí của giáo viên, khi đó công việc chuyên môn bị ảnh hưởng là điều không tránh khỏi.
Ngoài ra, có những áp lực vô hình từ những công việc "không tên" và khối lượng sổ sách ngoài giờ dạy cũng rất dễ khiến giáo viên ở trạng thái mệt mỏi, căng thẳng. Tình trạng này làm suy giảm cảm hứng và tâm huyết truyền thụ kiến thức cho học trò.
"Tôi thấy yêu cầu này của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo là cần thiết trong bối cảnh hiện nay, bởi lẽ có nhiều công việc hành chính hiện nay là duy trì lối tư duy từ những thời kỳ trước. Tuy nhiên, giờ đây khi có sự hỗ trợ của khoa học kỹ thuật, dữ liệu sử dụng trong các thủ tục hành chính cũng đã liên thông thì việc đơn giản hóa, số hóa tiến tới giảm bớt các công việc hành chính không cần thiết sẽ có tác động rất lớn đến hiệu quả công việc của nhà giáo.
Khi có thêm thời gian từ việc giảm bớt các công việc hành chính không cần thiết, nhà giáo có thể dùng khoảng thời gian này để nghiên cứu bài học, ứng dụng phương pháp dạy học mới hoặc cập nhật kiến thức để nâng cao hơn nữa chất lượng dạy học", thầy Linh nhấn mạnh.
Bên cạnh đó, thầy Linh cũng nêu ra một số khuyến nghị để các hoạt động ngoài nhiệm vụ chuyên môn của giáo viên không ảnh hưởng đến công việc chính đó là các nhà trường cần cân đối và bố trí thời gian phù hợp.
Lãnh đạo nhà trường nêu ví dụ với các hoạt động như kêu gọi giáo viên đi sơn, vẽ trang trí phòng lớp học hoặc các hoạt động trồng cây, cải tạo bồn hoa...thì cần chọn các thời điểm nghỉ hè. Không nên phát động các hoạt động này trong thời điểm học sinh đang học vì có thể ảnh hưởng đến thời gian giáo viên chuẩn bị giáo án, bài giảng cũng như hạn chế tư duy đổi mới cách dạy của nhà giáo.
Còn theo Thạc sĩ Lê Thị Hồng Anh - Phó Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông Võ Văn Kiệt (thành phố Hồ Chí Minh), yêu cầu được Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo nêu ra là đúng đắn và hợp lý để cho nhà giáo có nhiều thời gian đầu tư vào chuyên môn. Đồng thời, giảm bớt các gánh nặng về hồ sơ, sổ sách, báo cáo, tập huấn, hội họp, các thủ tục đánh giá, khảo sát, bồi dưỡng… Các công việc này hiện nay được đánh giá là còn quá mang tính “hành chính” và "hình thức".
Ngoài ra, khi bớt đi các hoạt động, công việc hành chính không cần thiết nó cũng sẽ giúp nhà giáo toàn tâm toàn ý hơn với công việc giảng dạy đã chọn. Thầy cô có nhiều thời gian đầu tư cho chất lượng bài giảng cũng như dành nhiều thời gian nghiên cứu, học hỏi nâng cao tay nghề, nghiệp vụ, đầu tư sâu hơn chất lượng hơn cho công việc giảng dạy.
"Thực tiễn vai trò của thầy cô giáo là truyền thụ kiến thức cho đối tượng người học, không ngừng bồi dưỡng, trang bị kiến thức, nghiệp vụ để đáp ứng xu thế phát triển của giáo dục trong kỷ nguyên mới.
Tuy nhiên, bên cạnh vai trò nhiệm vụ chuyên môn thì nhà giáo còn đảm đương nhiều công việc theo thể chế hành chính quá tốn nhiều thời gian, công sức mà đôi khi không đúng với chuyên môn của giáo viên. Từ đó ít nhiều ảnh hưởng đến chất lượng đầu tư dạy học của nhà giáo.
Vì vậy, cần nhất thể hóa hành chính các công việc cụ thể của nhà giáo theo hướng tinh gọn, khoa học, tiện ích phù hợp theo đặc thù của ngành nghề để đạt được kết quả như mong muốn mà không gây lãng phí thời gian, công sức của nhà giáo", cô Lê Thị Hồng Anh bày tỏ.
