Trước yêu cầu đổi mới giáo dục trong kỷ nguyên số, việc ứng dụng công nghệ vào dạy học ngày càng trở nên quan trọng. Nắm bắt xu thế này, Nhà Xuất bản Giáo dục Việt Nam đã và đang triển khai nhiều sản phẩm học liệu số như sách giáo khoa điện tử, các phần mềm học tập trực tuyến... nhằm hỗ trợ người học,giáo viên, đồng thời thúc đẩy quá trình chuyển đổi số, hướng tới hình thành năng lực công dân số cho học sinh.
Theo ý kiến chia sẻ của một số lãnh đạo trường học tại Thành phố Hồ Chí Minh, sách giáo khoa điện tử chính là nơi tái hiện đầy đủ sách giấy, tích hợp thêm nhiều tiện ích hiện đại như video, âm thanh, các bài tập tương tác, hình ảnh sinh động và tra cứu nhanh, hỗ trợ có hiệu quả cho quá trình dạy và học thời buổi ứng dụng công nghệ.
Sách điện tử đang trở thành một xu hướng được nhiều tỉnh, thành phố quan tâm
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, thầy Trịnh Duy Trọng – Hiệu trưởng Trường trung học phổ thông Trường Chinh (phường Đông Hưng Thuận, Thành phố Hồ Chí Minh) cho hay, trước sự phát triển mạnh mẽ của khoa học và công nghệ và yêu cầu chuyển đổi số của ngành giáo dục, sách điện tử đang trở thành một xu hướng được nhiều tỉnh, thành phố quan tâm; nhất là tại những địa phương có điều kiện phát triển mạnh về công nghệ thông tin.
Nhà Xuất bản Giáo dục Việt Nam hiện nay cũng đã triển khai các bộ sách điện tử bên cạnh các sản phẩm giấy truyền thống. Trong quá trình triển khai việc dạy và học, nhà trường luôn thực hiện việc kết hợp giữa sách giáo khoa truyền thống và sách giáo khoa điện tử, kho học liệu số theo hướng linh hoạt, bổ trợ.
Sách giáo khoa truyền thống vẫn giữ vai trò nền tảng, giúp học sinh nắm chắc cấu trúc, hệ thống kiến thức có trong bài học. Trong khi đó, sách giáo khoa điện tử cũng như các nguồn tài nguyên học liệu số được khai thác để mở rộng kiến thức, cung cấp thêm những video, hình ảnh mô phỏng, bài tập trắc nghiệm trực tuyến phong phú cũng như kho dữ liệu đa dạng, giúp hỗ trợ cho công tác kiểm tra, đánh giá, ôn tập hoặc ôn thi của học sinh các lớp.
Chính nhờ vậy, học sinh sẽ được tiếp cận với loạt kiến thức đa dạng, trực quan và cập nhật hơn. Từ đó, học sinh sẽ tăng sự hứng thú, khả năng học tập của mình. Đồng thời, giáo viên có thêm công cụ để đổi mới phương pháp giảng dạy, dễ dàng tổ chức các hoạt động theo nhóm trong lớp, giao nhiệm vụ, theo dõi quá trình tự học cũng như có thể đánh giá năng lực học tập của học sinh.
Theo thầy Trịnh Duy Trọng, sự xuất hiện của sách giáo khoa điện tử cũng như kho học liệu số không chỉ đơn thuần là số hóa sách giấy, mà còn tạo ra bước chuyển mình rõ rệt ở những khía cạnh sau:
Nhận thức của người dùng: Cả giáo viên, phụ huynh lẫn học sinh đều đã chuyển từ góc nhìn học liệu số chỉ là công cụ hỗ trợ nhưng vẫn rất quan trọng, không thể thiếu của nền giáo dục hiện đại. Giáo viên hay học sinh đã từng bước chủ động tích hợp công nghệ vào quá trình giảng dạy, học tập ở trên lớp; thay vì e ngại hay coi đây là một trong những rào cản.
Về cách tiếp cận: Kho học liệu số đã mở ra cách tiếp cận đa giác quan, tương tác hai chiều. Điều này sẽ giúp cho hoạt động học tập trở nên đa dạng, thu hút học sinh hơn thay vì chỉ dừng lại ở việc giảng bài và trả lời câu hỏi đơn điệu như trước đây.
Điểm tích cực lớn nhất là tính chủ động trong học tập. Sách điện tử, mà đặc biệt là sách tiếng Anh được tích hợp sẵn đáp án, hệ thống chấm điểm tự động khi làm bài tập trên hệ thống. Học sinh có thể biết ngay được mình làm đúng hay sai ở đâu. Từ đó, các em sẽ có thể chủ động thực hành, làm lại nhiều lần cho đến khi nắm vững kiến thức mà không bắt buộc cần có giáo viên sửa bài.
Thầy Trịnh Duy Trọng nhấn mạnh, chính nhờ các kho học liệu số của Nhà Xuất bản Giáo dục Việt Nam đã làm giảm tối đa thời gian soạn bài giảng của giáo viên. Thay vào đó, các thầy cô có thể tập trung hóa cá nhân bài giảng theo năng lực học sinh, hoặc thiết kế thêm các hoạt động tương tác, mở rộng thêm kiến thức cho học sinh ngay ở trên lớp.
Cần sự đầu tư đồng bộ về cơ sở hạ tầng, đường truyền mạng
Dưới góc nhìn của cô Phạm Thị Bình – Hiệu trưởng Trường trung học phổ thông Võ Trường Toản (phường Tân Thới Hiệp, Thành phố Hồ Chí Minh), thách thức lớn nhất khi áp dụng công nghệ thông tin vào hoạt động giảng dạy và học tập chính là việc đồng bộ cơ sở hạ tầng, đường truyền mạng cũng như là năng lực khai thác công nghệ của đội ngũ giáo viên cũng như học sinh.
Theo cô Phạm Thị Bình, tại nhiều lớp học thì đường truyền internet cũng như các thiết bị kết nối vẫn chưa thật sự đồng đều, dẫn đến việc triển khai trong thực tế đôi lúc sẽ gặp gián đoạn.
Đối với lực lượng giáo viên, cô Phạm Thị Bình cho rằng, cho dù có nhiều nỗ lực cũng như cố gắng áp dụng chuyển đổi số vào giảng dạy, nhưng vẫn cần thêm thời gian và điều kiện tập huấn để có thể khai thác công nghệ hiệu quả hơn.
Đối với học sinh: Không phải em nào cũng có thiết bị hay các kỹ năng học tập trên nền tảng trực tuyến.
Để công tác này đạt được hiệu quả trong thời gian sắp tới, cô Phạm Thị Bình mong muốn rằng, cần có sự hỗ trợ đồng bộ về thiết bị, tài nguyên học liệu số cũng như là những chương trình bồi dưỡng về kỹ năng ứng dụng công nghệ thông tin cho giáo viên đến từ Bộ Giáo dục và Đào tạo, Sở Giáo dục và Đào tạo.
Cô Phạm Thị Bình nhấn mạnh, trong thời gian sắp đến, nhà trường tiếp tục đẩy mạnh việc ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động dạy và học, theo hướng tận dụng tối đa việc chuyển đổi số, chú trọng xây dựng kho học liệu số dùng chung trong nhà trường, tăng cường việc dạy học trực tuyến kết hợp với trực tiếp, bồi dưỡng kỹ năng số cho cả giáo viên lẫn học sinh, nâng cấp cơ sở hạ tầng công nghệ nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả dạy và học trong nhà trường.
