Kỹ thuật y sinh của Việt Nam bước vào "thời điểm vàng" để bứt phá

Hội nghị Quốc tế về sự phát triển Kỹ thuật Y sinh lần thứ XI (BME11), quy tụ các nhà khoa học đến từ 23 quốc gia và vùng lãnh thổ, không chỉ cập nhật những xu hướng mới của lĩnh vực kỹ thuật y sinh thế giới mà còn cho thấy Việt Nam đang đứng trước nhiều cơ hội phát triển. Với nền y học thực hành, nguồn tài nguyên sinh học phong phú, đội ngũ nhân lực trẻ và sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI), nhiều chuyên gia nhận định đây là thời điểm thuận lợi để kỹ thuật y sinh trở thành một trong những lĩnh vực công nghệ chiến lược của đất nước.

Việt Nam hội tụ nhiều lợi thế để bứt phá

Theo chuyên gia, Việt Nam đang hội tụ nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển kỹ thuật y sinh, từ nền y học thực hành, nguồn tài nguyên sinh học đến đội ngũ nhân lực trẻ và sự hỗ trợ của các công nghệ mới.

GS.TS. Trần Đại Lâm, Viện trưởng Viện Khoa học vật liệu, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, cho rằng lợi thế nổi bật của nước ta là nền y học thực hành với đội ngũ bác sĩ được tiếp cận số lượng lớn bệnh nhân và nhiều ca bệnh đa dạng. Đây là nguồn dữ liệu thực tiễn quý giá để các nhà khoa học và kỹ sư phát triển công nghệ xuất phát từ nhu cầu điều trị, thay vì chỉ dừng lại ở nghiên cứu trong phòng thí nghiệm.

Theo ông, Việt Nam còn sở hữu nguồn tài nguyên sinh học và dược liệu phong phú với hơn 5.100 loài thực vật làm thuốc. Khi kết hợp lợi thế này với đội ngũ nhân lực trẻ và các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn, xử lý ảnh y khoa, cảm biến và thiết bị thông minh, Việt Nam có nhiều điều kiện để phát triển các giải pháp và sản phẩm kỹ thuật y sinh phục vụ nhu cầu chăm sóc sức khỏe.

Ở góc nhìn quốc tế, GS. Kang-Ping Lin, Chủ tịch Liên đoàn Quốc tế về Kỹ thuật Y sinh và Y học (IFMBE), đánh giá cao chất lượng chuyên môn của các nhà khoa học Việt Nam cũng như sự tham gia tích cực của đông đảo nhà nghiên cứu trẻ và sinh viên. Theo ông, cộng đồng kỹ thuật y sinh trẻ, năng động cùng nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng gia tăng là những điều kiện thuận lợi để Việt Nam phát triển các công nghệ y tế thiết thực, phù hợp với nhu cầu lâm sàng.

Những lợi thế về nguồn lực, con người và tiềm năng phát triển được các chuyên gia đánh giá là nền tảng quan trọng để kỹ thuật y sinh Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới. Tuy nhiên, để những điều kiện này được chuyển hóa thành các công nghệ và sản phẩm phục vụ thực tiễn, theo các chuyên gia, cần có sự gắn kết chặt chẽ hơn giữa nghiên cứu, đào tạo và ứng dụng. Nội dung này cũng là vấn đề được nhiều đại biểu trao đổi tại hội nghị.

Từ lợi thế đến những sản phẩm mang dấu ấn Việt

Theo các chuyên gia, những lợi thế về y học thực hành, nguồn tài nguyên sinh học, nguồn nhân lực và công nghệ sẽ chỉ thực sự phát huy giá trị khi được chuyển hóa thành các công nghệ, sản phẩm và doanh nghiệp phục vụ hệ thống chăm sóc sức khỏe.

GS.TS. Trần Đại Lâm nhận định kỹ thuật y sinh Việt Nam đang bước vào "thời điểm vàng" khi khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số ngày càng được xác định là động lực quan trọng của tăng trưởng kinh tế. Theo ông, để phát triển nhanh và bền vững, Việt Nam cần hình thành những ngành có hàm lượng tri thức và công nghệ cao, trong đó kỹ thuật y sinh, công nghệ y tế, AI trong y tế, thiết bị y tế và công nghệ sinh học là những lĩnh vực có nhiều tiềm năng.

Ông cho rằng để các kết quả nghiên cứu thực sự tạo ra giá trị, cần xây dựng chuỗi liên kết xuyên suốt từ phòng thí nghiệm, thử nghiệm lâm sàng đến phát triển sản phẩm, doanh nghiệp, thị trường và cuối cùng là bệnh viện, người bệnh. Khi hệ sinh thái này được hoàn thiện, sẽ có thêm nhiều doanh nghiệp công nghệ y sinh làm chủ công nghệ và thương mại hóa các kết quả nghiên cứu.

Đồng quan điểm, GS.TS. Nguyễn Đại Hải, Phó Viện trưởng kiêm Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển công nghệ, Viện Công nghệ hóa học, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, cho rằng các diễn đàn khoa học quốc tế tạo cơ hội để các nhà khoa học Việt Nam tiếp cận những xu hướng nghiên cứu mới, mở rộng hợp tác và thúc đẩy chuyển giao công nghệ.

Theo ông, với đội ngũ nhân lực trẻ được đào tạo bài bản, nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng lớn cùng sự quan tâm của Đảng và Nhà nước đối với khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, kỹ thuật y sinh có nhiều điều kiện để trở thành một trong những lĩnh vực công nghệ chiến lược của Việt Nam. Việc tiếp tục xây dựng hệ sinh thái gắn kết giữa nhà khoa học, trường đại học, bệnh viện, doanh nghiệp và cơ quan quản lý sẽ tạo điều kiện để nhiều công nghệ và sản phẩm y sinh ra đời, góp phần thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Đồng thời, việc đăng cai BME11 cũng mở ra cơ hội để Nha Trang từng bước khẳng định vị thế là điểm đến khoa học của khu vực.

Ở góc nhìn quốc tế, GS. Kang-Ping Lin cho rằng để nâng cao vị thế của kỹ thuật y sinh Việt Nam trên trường quốc tế, cần tiếp tục thúc đẩy hợp tác giữa trường đại học, bệnh viện, doanh nghiệp và các tổ chức nghề nghiệp; đồng thời mở rộng các chương trình trao đổi sinh viên, nhà nghiên cứu, triển khai các dự án nghiên cứu chung, tăng cường đào tạo chuyên môn và chia sẻ công nghệ.

Chủ tịch IFMBE cũng bày tỏ mong muốn xây dựng mối quan hệ hợp tác chặt chẽ hơn giữa IFMBE và Hội Kỹ thuật Y sinh Việt Nam. Thông qua Nhóm Công tác khu vực châu Á - Thái Bình Dương cùng các đối tác quốc tế, IFMBE kỳ vọng sẽ triển khai thêm nhiều hội nghị, hội thảo, chương trình đào tạo, hoạt động trao đổi sinh viên và các sáng kiến dành cho nhà nghiên cứu trẻ, qua đó giúp cộng đồng kỹ thuật y sinh Việt Nam kết nối sâu rộng hơn với mạng lưới kỹ thuật y sinh của khu vực và thế giới.