Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trên nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội, công tác đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản trị nhà trường trở thành nhiệm vụ trọng tâm của ngành giáo dục và các cơ sở giáo dục.
Tại phường Đống Đa (thành phố Hà Nội), việc đầu tư cơ sở vật chất, ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số tại các cơ sở giáo dục trên địa bàn không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý, chất lượng dạy và học mà còn tạo môi trường giáo dục linh hoạt, kết nối chặt chẽ giữa nhà trường - gia đình - xã hội.
Trường học chuyển đổi số đồng bộ, đạt nhiều kết quả tích cực
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, cô Đinh Thị Vân Hồng - Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Bế Văn Đàn cho biết, nhà trường luôn ưu tiên đầu tư cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy học theo hướng hiện đại, với lộ trình cụ thể từng năm học, bám sát chỉ đạo và nguồn lực đầu tư của thành phố Hà Nội cũng như phường Đống Đa.
Trọng tâm là đầu tư đồng bộ hạ tầng công nghệ thông tin, từ hệ thống mạng tốc độ cao, phủ sóng wifi khu vực làm việc của giáo viên, các phòng học, các phòng chức năng đến máy chủ, hệ thống lưu trữ dữ liệu, đáp ứng yêu cầu vận hành các phần mềm quản lý và khai thác học liệu số.
Song song với đó, nhà trường trang bị thiết bị dạy học thông minh tại 100% phòng học như tivi, máy chiếu, màn hình tương tác, hệ thống âm thanh và thiết bị trợ giảng không dây, tạo môi trường học tập hiện đại, giúp giáo viên tăng tính trực quan trong giảng dạy và học sinh dễ tiếp thu kiến thức thông qua video, thí nghiệm ảo, phần mềm mô phỏng. Các phòng bộ môn, phòng chức năng như Tin học, Khoa học tự nhiên, Ngoại ngữ và Nghệ thuật cũng được đầu tư đồng bộ để đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục.
Bên cạnh đó, thư viện được nâng cấp theo hướng thư viện điện tử với hệ thống tra cứu trực tuyến, website giới thiệu sách và quy trình mượn, trả thuận tiện.
“Với công tác quản trị, nhà trường cũng từng bước nâng cấp hệ thống quản lý thông qua hệ thống camera giám sát, hệ thống loa tới các phòng học, các thiết bị phục vụ các hội nghị, các buổi họp trực tuyến để triển khai công tác; hệ thống phần mềm quản lý nhà trường và các thiết bị phụ trợ như máy in, máy quét được đầu tư đồng bộ phục vụ hữu ích cho việc số hóa hồ sơ và điều hành”, Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Bế Văn Đàn thông tin.
Cũng theo cô Hồng, việc ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số đã tạo ra những thay đổi rõ nét trong cả công tác quản lý, giảng dạy và học tập tại Trường Trung học cơ sở Bế Văn Đàn.
Cụ thể, từ quản lý thủ công, nhà trường đã chuyển sang quản trị trên nền tảng số với hệ thống quản lý nhà trường, cơ sở dữ liệu ngành, sổ điểm điện tử, học bạ số, sổ liên lạc điện tử và chữ ký số. Nhờ đó, thông tin đến giáo viên, học sinh, cha mẹ học sinh được cập nhật một cách nhanh chóng, kịp thời tạo sự gắn kết chặt chẽ giữa gia đình và nhà trường.
Ngoài ra, việc số hóa dữ liệu giúp Ban Giám hiệu theo dõi sát chất lượng dạy học, kịp thời điều chỉnh kế hoạch giáo dục, đồng thời giảm đáng kể thời gian, chi phí hành chính. Nhà trường cũng triển khai tuyển sinh trực tuyến kết hợp trực tiếp và thu học phí không dùng tiền mặt, tạo thuận lợi, minh bạch cho phụ huynh.
Trong hoạt động giảng dạy, cô Hồng cho biết nhà trường đã xây dựng kho học liệu số phong phú với bài giảng điện tử, video, phần mềm mô phỏng, thí nghiệm ảo và công cụ kiểm tra, đánh giá do các tổ chuyên môn đóng góp.
"Tại nhiều môn học, giáo viên đã tiếp cận và ứng dụng các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) trong việc thiết kế bài giảng, xây dựng câu hỏi giúp tiết kiệm thời gian chuẩn bị và tăng tính sáng tạo cho giờ dạy, tạo được hứng thú cho học sinh", cô Hồng chia sẻ.
Đối với học sinh, chuyển đổi số góp phần hình thành năng lực tự học, kỹ năng khai thác thông tin trên môi trường số, đồng thời tạo điều kiện để các em tham gia học tập, kiểm tra và các cuộc thi trực tuyến. Nhà trường cũng đẩy mạnh các hoạt động STEM, robotics, tin học, kỹ năng số và an toàn trên không gian mạng nhằm phát triển năng lực số cho học sinh.
Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Bế Văn Đàn cho biết, đến nay nhà trường đã cơ bản hoàn thành số hóa hồ sơ, sổ sách chuyên môn và đồng bộ với cơ sở dữ liệu ngành; 100% cán bộ, giáo viên sử dụng thành thạo các phần mềm quản lý, dạy học và tham gia xây dựng kho học liệu số. Đặc biệt, ngày hội STEAM lần thứ nhất trong năm học 2025–2026 đã tạo sân chơi để học sinh vận dụng kiến thức liên môn, trải nghiệm robot thông minh, các thí nghiệm khoa học và tiếp cận AI, góp phần khơi dậy niềm đam mê nghiên cứu, sáng tạo theo định hướng đổi mới của ngành giáo dục.
Trong khi đó, theo thầy Nguyễn Cao Cường - Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Thái Thịnh, công tác chuyển đổi số được nhà trường triển khai trên nền tảng hạ tầng và cơ sở vật chất được đầu tư đồng bộ trong những năm gần đây.
Thầy Cường cho biết, thực hiện định hướng của Đảng bộ phường Đống Đa về xây dựng trường đạt chuẩn quốc gia mức độ 2, Trường Trung học cơ sở Thái Thịnh đã được ưu tiên đầu tư xây mới, cải tạo tổng thể khuôn viên sư phạm, tạo điều kiện thuận lợi cho việc dạy và học.
Bên cạnh đó, hệ thống thiết bị dạy học được trang bị theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018, đáp ứng yêu cầu đổi mới phương pháp giảng dạy. Nhà trường hiện có 4 phòng máy tính đa năng phục vụ giảng dạy tin học, chuyển đổi số và các hoạt động chuyên môn.
"Đến thời điểm này, về cơ bản nhà trường đã có đầy đủ các điều kiện tối thiểu để triển khai ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong quản lý cũng như tổ chức dạy học", thầy Cường cho biết.
Tuy nhiên, theo Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Thái Thịnh, quá trình chuyển đổi số vẫn đối mặt với không ít thách thức. Một trong những khó khăn lớn nhất hiện nay là chi phí đầu tư cho các nền tảng trí tuệ nhân tạo (AI) có bản quyền còn rất cao, khiến nhiều nhà trường chưa thể trang bị các công cụ hỗ trợ như trợ lý ảo cho giáo viên.
Bên cạnh đó, sự phát triển quá nhanh của công nghệ cũng đặt ra yêu cầu liên tục cập nhật kiến thức và kỹ năng cho đội ngũ giáo viên.
Đặc biệt, thầy Cường cho rằng thách thức không chỉ nằm ở hạ tầng hay kinh phí mà còn ở việc định hướng học sinh sử dụng AI đúng mục đích. Theo thầy, nếu không có sự hướng dẫn và giám sát phù hợp, học sinh rất dễ lạm dụng các công cụ AI để giải bài tập, tìm kiếm câu trả lời thay vì tự tư duy, từ đó ảnh hưởng đến khả năng học tập và phát triển năng lực.
Vì vậy, nhà trường luôn chú trọng phối hợp với gia đình để hướng dẫn học sinh khai thác công nghệ phù hợp với từng độ tuổi, phát huy mặt tích cực nhưng hạn chế những tác động tiêu cực của AI.
Giáo viên phải làm chủ công nghệ, học sinh cần biến công cụ hỗ trợ thành “bánh xe trợ lực”
Theo thầy Nguyễn Cao Cường, chuyển đổi số trong giáo dục hiện nay đã bước sang giai đoạn phát triển mạnh mẽ, không còn là quá trình thử nghiệm ban đầu. Muốn chuyển đổi số thực sự nâng cao chất lượng giáo dục, yếu tố quyết định vẫn là con người.
"Giáo viên phải là lực lượng tiên phong, làm chủ công nghệ, hiểu hạ tầng, hiểu các công cụ số để ứng dụng thực chất vào từng bài giảng, từng hoạt động quản trị nhà trường, chứ không chỉ dừng lại ở việc số hóa hay sử dụng công nghệ mang tính hình thức", Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Thái Thịnh nhấn mạnh.
Bên cạnh việc nâng cao năng lực số cho đội ngũ giáo viên, theo thầy Cường, cần xây dựng hệ sinh thái chuyển đổi số đồng bộ, từ hạ tầng, thiết bị, đường truyền đến công tác đào tạo, bồi dưỡng thường xuyên. Chỉ khi giáo viên được cập nhật liên tục và công nghệ được ứng dụng trong công việc hằng ngày, chuyển đổi số mới tạo ra những thay đổi thực chất đối với chất lượng dạy học và quản trị nhà trường.
Trong thời gian tới, Trường Trung học cơ sở Thái Thịnh sẽ tiếp tục đầu tư hoàn thiện hạ tầng số, phát triển mô hình trường học số và mở rộng ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong cả hoạt động dạy học lẫn quản trị.
“Là một trong những đơn vị được thành phố lựa chọn thí điểm triển khai các mô hình trường học số và ứng dụng AI, nhà trường kỳ vọng việc đầu tư đồng bộ về công nghệ sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, hỗ trợ giáo viên đổi mới phương pháp giảng dạy và mang đến môi trường học tập hiện đại, hiệu quả hơn cho học sinh”, thầy Nguyễn Cao Cường chia sẻ.
Còn theo cô Đinh Thị Vân Hồng, để chuyển đổi số trong giáo dục hiệu quả, phải xác định được mục tiêu lấy học sinh làm trung tâm và lấy chất lượng giáo dục làm thước đo. Công nghệ là công cụ hỗ trợ, chứ không phải là mục đích. Thay vì lệ thuộc, học sinh cần trở thành người chủ của công nghệ, biến công nghệ thành “bánh xe trợ lực”, hỗ trợ học tập hiệu quả.
Từ những nền tảng những kết quả đã đạt được, Trường Trường Trung học cơ sở Bế Văn Đàn sẽ tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số nhằm nâng cao chất lượng dạy học và hiệu quả quản trị nhà trường.
Trước hết, để nâng cao chất lượng dạy và học, nhà trường tiếp tục đầu tư và phát triển mở rộng mô hình lớp học thông minh với hệ thống internet tốc độ cao, các thiết bị dạy học hiện đại như màn hình tương tác, máy tính bảng, hệ thống âm thanh và các phần mềm hỗ trợ học tập, ứng dụng trí tuệ nhân tạo.
Mô hình này sẽ giúp học sinh có cơ hội tiếp cận với các phương pháp học tập hiện đại, phát huy tính chủ động, sáng tạo và kỹ năng làm việc trên môi trường số. Học sinh có thể tham gia tương tác trực tiếp với bài giảng, khai thác học liệu điện tử và tiếp cận nguồn tri thức đa dạng thông qua internet để lĩnh hội và vận dụng kiến thức.
“Với công tác quản lý, nhà trường sẽ đầu tư và phát triển mô hình hệ thống quản trị trường học số hướng tới quản lý tập trung dữ liệu giáo viên, học sinh, lớp học, kế hoạch chuyên môn và các hoạt động giáo dục.
Làm được như vậy, công tác quản lý của nhà trường sẽ được thống nhất, thông suốt, là cơ sở để nhà trường từng bước kết nối và hội nhập theo định hướng chung của ngành và của thành phố", Hiệu trưởng Trường Trường Trung học cơ sở Bế Văn Đàn bày tỏ.
