Ủy ban nhân dân thành phố Huế đã công bố dự thảo Quyết định quy định danh mục các khoản thu, mức thu và cơ chế quản lý thu, chi đối với các dịch vụ phục vụ và hỗ trợ hoạt động giáo dục đối với cơ sở giáo dục công lập trên địa bàn thành phố Huế để lấy ý kiến. [1]
Theo đó, các cơ sở giáo dục công lập chỉ được thu các khoản nằm trong danh mục quy định, không được thu vượt mức trần và không bắt buộc phải thu đầy đủ tất cả các khoản dịch vụ. Việc thu phải dựa trên nhu cầu thực tế của học sinh, điều kiện của nhà trường và được thống nhất với cha mẹ học sinh.
Cuối mỗi học kỳ và cuối năm học, các trường phải tổng hợp kết quả thu, quyết toán chi từng khoản và công khai theo quy định. Trường hợp kết thúc năm học còn số dư kinh phí, cơ sở giáo dục phải hoàn trả cho cha mẹ học sinh.
Dự thảo đang thu hút sự quan tâm lớn của lãnh đạo trường học và nhiều phụ huynh trên địa bàn thành phố Huế.
Kỳ vọng tạo cơ sở pháp lý thống nhất, ngăn lạm thu
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, cô Nguyễn Phạm Xuân Thanh - Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Nguyễn Cư Trinh (phường Hương An, thành phố Huế) cho rằng, những nội dung trong dự thảo rất cần thiết với bối cảnh hiện nay, đồng thời là động thái quyết liệt, nhằm thiết lập cơ sở pháp lý thống nhất, đảm bảo quyền lợi cho phụ huynh học sinh.
“Trong bối cảnh tình trạng lạm thu còn xuất hiện tại một số cơ sở giáo dục, việc đưa ra một khung pháp lý chặt chẽ trong cơ chế quản lý thu, chi là yêu cầu cấp thiết. Việc triển khai một số khoản thu, mức thu mang tính tự nguyện hay các quỹ ban đại diện cha mẹ học sinh ở một vài nơi vẫn chưa thống nhất, vô tình tạo nên áp lực không cần thiết cho phụ huynh.
Chính vì vậy, việc dự thảo đề xuất minh bạch hóa danh mục, xác định rõ khung trần thu, chi và hoàn trả tiền dư được xem là giải pháp cần thiết, góp phần tăng cường công khai, bảo vệ quyền lợi chính đáng của học sinh”, cô Thanh bày tỏ.
Cô Nguyễn Phạm Xuân Thanh - Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Nguyễn Cư Trinh. Ảnh: website nhà trường
Theo cô Thanh, điểm mới nổi bật của dự thảo chính là việc xây dựng mức thu dựa trên nguyên tắc tự nguyện, công khai và minh bạch. Đặc biệt, trường hợp kết thúc năm học còn số dư kinh phí, cơ sở giáo dục phải hoàn trả cho cha mẹ học sinh.
Thực tế tại nhà trường, các khoản thu hộ đều dựa theo nhu cầu học tập, sinh hoạt của học sinh. Việc quy định rõ nguyên tắc thu, chi đối với các dịch vụ phục vụ và hỗ trợ hoạt động giáo dục góp phần đảm bảo các khoản đóng góp đều xuất phát từ sự thống nhất, đồng thuận tuyệt đối của cha mẹ học sinh.
Ngoài ra, để nguyên tắc tự nguyện gắn liền với sự minh bạch, công tác công khai tại nhà trường được triển khai bài bản qua kênh thông tin trực tiếp. Quy trình này luôn được nhà trường thực hiện nghiêm túc từ các cuộc họp hội đồng sư phạm đến các cuộc họp ban đại diện cha mẹ học sinh.
Tại đây, nhà trường báo cáo chi tiết quyết toán các khoản đã thu, chi trong năm học, đồng thời trình bày dự toán cụ thể cho từng khoản thu, chi của năm học mới để phụ huynh thảo luận và nắm rõ.
Khi nhà trường lập dự toán sát với thực tế, các khoản thu dịch vụ hay phục vụ hoạt động ngoại khóa sẽ được quyết toán minh bạch. Trường hợp một hoạt động đã thu tiền nhưng do điều kiện thực tế không thể triển khai được, nhà trường sẽ hoàn trả đúng và đủ số tiền đó cho phụ huynh một cách công khai thông qua buổi họp phụ huynh.
Cùng chung quan điểm, cô Đỗ Thị Dung - Phó Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông Hương Vinh (phường Hóa Châu, thành phố Huế) cho rằng, việc dự thảo quy định các cơ sở giáo dục công lập chỉ được thu các khoản nằm trong danh mục quy định, không được thu vượt mức trần và trường hợp kết thúc năm học còn số dư kinh phí, cơ sở giáo dục phải hoàn trả cho cha mẹ học sinh sẽ giúp hạn chế tình trạng lạm thu tại các cơ sở giáo dục công lập trên địa bàn thành phố.
"Quy định hoàn trả số dư kinh phí cuối năm học cho cha mẹ học sinh được xem là một bước tiến quan trọng, giúp hạn chế tình trạng lạm thu gây băn khoăn mỗi đầu năm học. Bằng việc chuyển từ cơ chế thu cố định sang quyết toán theo chi phí thực tế, chính sách này buộc các nhà trường phải tính toán sát sao, công khai từng khoản thu ngay từ khâu lập dự toán, kế hoạch, tránh tình trạng "thu dư để dự phòng".
Quan trọng hơn, việc hoàn trả những khoản kinh phí dư vào cuối năm học không chỉ bảo vệ quyền lợi chính đáng của phụ huynh theo nguyên tắc sòng phẳng, minh bạch, mà còn củng cố niềm tin giữa gia đình và nhà trường. Từ đó, phụ huynh cũng có thêm điểm tựa pháp lý để chủ động đồng hành, theo dõi việc đóng góp các khoản thu, chi", cô Dung cho hay.
Cũng theo cô Dung, thực tế tại nhà trường, công tác tài chính luôn bám sát tinh thần "thu đủ, chi đủ", lập dự toán chính xác ngay từ đầu và tập trung vào các dịch vụ thiết yếu phục vụ trực tiếp cho học sinh. Đối với các khoản chi phí khác, nhà trường chủ động cân đối hoặc kêu gọi nguồn lực hỗ trợ thay vì tạo thêm áp lực đóng góp lên phụ huynh, đặc biệt trong bối cảnh trên địa bàn còn nhiều học sinh có hoàn cảnh khó khăn.
Bên cạnh đó, nhà trường quyết toán và hoàn trả kinh phí còn dư cho cha mẹ học sinh vào cuối năm học. Năm học vừa qua, công tác hoàn trả tiền dư được nhà trường thực hiện đối với danh mục tiền giấy thi, giấy kiểm tra của học sinh. Ban đầu, nhà trường dự kiến tổ chức kiểm tra chung cho 8 môn học nên đã thu khoản phí tương ứng. Tuy nhiên, sau khi điều chỉnh kế hoạch thực tế chỉ kiểm tra chung 3 môn, nhà trường đã thực hiện quy trình hoàn trả số tiền dư cho từng học sinh với tinh thần công khai.
Để đảm bảo việc hoàn trả diễn ra minh bạch tuyệt đối, quy trình được triển khai chặt chẽ qua từng khâu. Nhà trường thông báo công khai chủ trương và số liệu quyết toán chi tiết trong cuộc họp Hội đồng sư phạm, sau đó gửi thông báo cụ thể đến từng giáo viên chủ nhiệm.
Trên cơ sở danh sách học sinh do giáo viên chủ nhiệm rà soát và lập lên, nhà trường tiến hành phát lại tiền trực tiếp tận tay học sinh hoặc chuyển giao công khai qua giáo viên chủ nhiệm để gửi lại cho phụ huynh.
Không nhất thiết phải thu đầy đủ tất cả các khoản nếu không có nhu cầu thực tế là phù hợp
Cùng chia sẻ về vấn đề này, cô Bùi Thị Giang - Hiệu trưởng Trường Tiểu học Dương Nỗ (phường Dương Nỗ, thành phố Huế) khẳng định, dự thảo nếu được thông qua sẽ tạo hành lang pháp lý giúp các nhà trường có cơ sở vững chắc để xây dựng kế hoạch thu chi ngay từ đầu năm học phù hợp, minh bạch và đúng quy định.
Cô Giang bày tỏ sự đồng tình về việc các trường công lập chỉ được thu những khoản nằm trong danh mục, không được phép thu vượt mức trần và đặc biệt là không nhất thiết phải thu đầy đủ tất cả các khoản nếu không có nhu cầu thực tế.
Thay vì phải áp dụng máy móc toàn bộ khung thu được phép, cơ sở giáo dục có thể giảm những khoản thu không tương thích với điều kiện thực tế của học sinh hay đặc thù của địa phương. Từ đó, giúp nhà trường chủ động xây dựng kế hoạch thu chi “gọn, đúng, đủ”, tránh tình trạng xuất hiện thêm nhiều dịch vụ để thu tiền.
Hiệu trưởng Trường Tiểu học Dương Nỗ cũng cho biết thêm, tại nhà trường, có những danh mục dịch vụ được phép thu theo quy định, nhưng nhà trường không thu tối đa hoặc thu trọn gói. Chẳng hạn như khoản thu tiền giấy kiểm tra, thay vì áp dụng thu tối đa theo mức trần cho phép là 30.000 đồng/học sinh, nhà trường chỉ tính toán thu vừa đủ khoảng 10.000 đến 15.000 đồng/học sinh để trang trải đúng chi phí thực tế phát sinh trong năm học. Việc không thu ngoài danh mục và không tận thu giúp đảm bảo các khoản đóng góp luôn gắn liền với nhu cầu sử dụng thực sự của học sinh.
Song song với đó, cơ chế công khai, quyết toán và hoàn trả kinh phí còn dư vào cuối mỗi học kỳ hoặc cuối năm học cũng được nhà trường chú trọng. Đối với trường hợp còn dư kinh phí sau khi kết thúc năm học, nhà trường đều công khai minh bạch số liệu quyết toán, để phụ huynh tham gia ký nhận hoàn trả đúng số tiền dư thừa.
Sự minh bạch này không chỉ giúp nhà trường và phụ huynh tìm được tiếng nói chung, cùng phối hợp tham gia giáo dục học sinh, mà còn xây dựng môi trường giáo dục công khai, nghiêm túc và giữ vững niềm tin với xã hội.
Tài liệu tham khảo:
[1] https://hue.gov.vn/Cong-dan/Lay-y-kien-nhan-dan-ve-du-thao-van-ban-phap-luat
