Dự thảo Nghị định quy định chế độ phụ cấp chức vụ đối với cán bộ quản lý cơ sở giáo dục được Bộ Giáo dục và Đào tạo lấy ý kiến theo hướng xác định một mức phụ cấp thống nhất đối với cùng chức vụ trong từng cấp học, thay cho cơ chế phân hạng trường trước đây. Đây là hướng tiếp cận nhằm đơn giản hóa quản lý, giảm thủ tục hành chính và tạo sự thống nhất trong thực hiện chính sách.
Tuy nhiên, trong bối cảnh nhiều cơ sở giáo dục được sắp xếp, sáp nhập thành mô hình trường chính có nhiều phân hiệu, việc áp dụng cùng một mức phụ cấp cho phó hiệu trưởng trường chính và phó hiệu trưởng phân hiệu đặt ra vấn đề cần tiếp tục được nghiên cứu: cùng mang chức danh phó hiệu trưởng nhưng phạm vi công việc, trách nhiệm quản lý, mức độ điều phối và khối lượng công việc thực tế có thể rất khác nhau.
Nhiều ý kiến trái chiều về dự thảo mức phụ cấp chức vụ đối với cán bộ quản lý trường phổ thông
Dự thảo Nghị định về chế độ phụ cấp chức vụ đối với cán bộ quản lý cơ sở giáo dục được xây dựng với mục tiêu hợp nhất các quy định đang nằm rải rác trong nhiều văn bản, đồng thời chuyển từ cách xác định phụ cấp dựa nhiều vào phân hạng trường sang xác định theo chức vụ quản lý, loại hình và tính chất cơ sở giáo dục.
Theo thông tin được công bố trên Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, dự thảo đề xuất mức phụ cấp chức vụ đối với cán bộ quản lý trường phổ thông theo hướng thống nhất trong từng cấp học. Theo đó, hiệu trưởng trường trung học phổ thông dự kiến hưởng hệ số 0,70; phó hiệu trưởng hưởng hệ số 0,55. Đối với trường trung học cơ sở, hiệu trưởng dự kiến hưởng hệ số 0,55 và phó hiệu trưởng hưởng hệ số 0,45. Đối với trường tiểu học, hiệu trưởng dự kiến hưởng hệ số 0,50 và phó hiệu trưởng hưởng hệ số 0,40. Đối với trường mầm non, hiệu trưởng dự kiến hưởng hệ số 0,50 và phó hiệu trưởng hưởng hệ số 0,35.
So với cơ chế hiện hành vốn phân chia mức phụ cấp theo hạng trường, cách tiếp cận này có ưu điểm rõ ràng là đơn giản hóa việc xác định mức hưởng. Chẳng hạn, đối với trường trung học cơ sở, hệ số phụ cấp hiện hành của hiệu trưởng được phân thành các mức 0,55; 0,45 và 0,35 theo hạng trường, còn Phó hiệu trưởng tương ứng là 0,45; 0,35 và 0,25. Dự thảo chuyển sang một mức thống nhất là 0,55 đối với hiệu trưởng và 0,45 đối với Phó hiệu trưởng.
Đối với trường tiểu học, cơ chế hiện hành cũng có nhiều mức khác nhau theo hạng trường, trong khi dự thảo đề xuất hiệu trưởng ở mức 0,50 và Phó hiệu trưởng ở mức 0,40. Như vậy, một số cán bộ quản lý ở trường trước đây thuộc hạng thấp hơn sẽ có mức phụ cấp tăng, trong khi việc xác định phụ cấp không còn phải thường xuyên dựa vào kết quả phân hạng.
Đây là một thay đổi chính sách đáng chú ý và có cơ sở thực tiễn nhất định. Việc giảm phụ thuộc vào phân hạng trường có thể giúp địa phương và cơ sở giáo dục giảm khối lượng thủ tục hành chính, hạn chế việc phải thường xuyên rà soát biến động về số lớp, số học sinh để xác định hạng trường.
Tuy nhiên, sau sắp xếp, một trường trung học cơ sở có thể chỉ có trường chính và không có phân hiệu; một trường khác có thể có một hoặc hai phân hiệu; nhưng cũng có trường được hình thành từ việc sáp nhập nhiều cơ sở giáo dục, có trường chính và nhiều phân hiệu ở những địa bàn khác nhau, có trường đến 12 phân hiệu, 13 phó hiệu trưởng.
Về mặt tên gọi, tất cả đều có thể gọi là hiệu trưởng hoặc phó hiệu trưởng. Nhưng xét về phạm vi quản trị, khoảng cách địa lý, số lượng cán bộ, giáo viên, học sinh, cơ sở vật chất, tài sản, dữ liệu, hồ sơ, các điểm tổ chức hoạt động giáo dục và số lượng địa bàn phải phối hợp, rõ ràng không phải mọi vị trí quản lý đều có tính chất công việc giống nhau.
Do đó, sau khi dự thảo được công khai nhận được rất nhiều ý kiến trái chiều, mong Bộ Giáo dục và Đào tạo xem xét lại tính chất, mức độ, quy mô trường lớp sau sáp nhập để có sự điều chỉnh lại cho hợp lý hơn.
Phó hiệu trưởng ở trường chính có tính chất công việc rất khác với phó hiệu trưởng tại các phân hiệu
Điểm cần được quan tâm nhất hiện nay không chỉ là mức phụ cấp của hiệu trưởng mà còn là sự khác biệt giữa phó hiệu trưởng được bố trí tại trường chính và phó hiệu trưởng được bố trí tại phân hiệu.
Nghị quyết số 37/2026/NQ-CP của Chính phủ đã tạo cơ sở pháp lý cho mô hình cơ sở giáo dục sau sắp xếp có trường chính, phân hiệu và điểm trường. Theo Nghị quyết này, trường chính là nơi đặt trụ sở chính của cơ sở giáo dục, thực hiện chức năng quản trị, quản lý và điều hành thống nhất toàn bộ hoạt động của cơ sở giáo dục. Phân hiệu là đơn vị thuộc cơ sở giáo dục, đặt tại địa điểm khác với trường chính và thực hiện chức năng, nhiệm vụ của cơ sở giáo dục theo sự ủy quyền của hiệu trưởng.
Đây là sự phân định rất quan trọng. Nếu trường chính là trung tâm quản trị và điều hành thống nhất toàn bộ nhà trường thì phân hiệu là một bộ phận thuộc nhà trường, hoạt động theo sự phân công, ủy quyền và kế hoạch chung.
Nghị quyết số 37/2026/NQ-CP cũng quy định đối với cơ sở giáo dục phổ thông sau sắp xếp, trường chính được bố trí một phó hiệu trưởng và mỗi phân hiệu được bố trí một phó hiệu trưởng.
Như vậy, về mặt tổ chức, chính sách đã thừa nhận sự cần thiết phải có cán bộ quản lý tại phân hiệu. Tuy nhiên, việc bố trí một phó hiệu trưởng tại phân hiệu không đồng nghĩa với việc phạm vi công việc của vị trí này hoàn toàn giống phó hiệu trưởng làm việc tại trường chính.
Công văn số 5555/BGDĐT-GDPT ngày 18 tháng 8 năm 2026 của Bộ Giáo dục và Đào tạo hướng dẫn cụ thể hơn về vấn đề này.
Theo hướng dẫn, hiệu trưởng chịu trách nhiệm quản lý, điều hành thống nhất toàn bộ hoạt động của nhà trường tại trường chính, các phân hiệu và điểm trường; bảo đảm sự thống nhất về kế hoạch giáo dục, quản lý đội ngũ, tài chính, tài sản, cơ sở vật chất, hồ sơ, dữ liệu và các nguồn lực của nhà trường.
Phó hiệu trưởng tại trường chính đa số vào quá trình quản trị chung của toàn cơ sở giáo dục. Trong nhiều trường hợp, vị trí này có thể được phân công phụ trách xây dựng và triển khai kế hoạch giáo dục nhà trường; điều phối hoạt động chuyên môn; quản lý hồ sơ, dữ liệu; theo dõi đội ngũ; tổng hợp báo cáo; tham mưu cho hiệu trưởng; kiểm tra hoạt động của các tổ chuyên môn, phân hiệu và điểm trường; xử lý công việc phát sinh giữa nhiều địa bàn.
Trường chính không chỉ quản lý hoạt động của chính trường chính mà còn phải phối hợp điều hành toàn bộ hệ thống thuộc cơ sở giáo dục. Ngược lại, phó hiệu trưởng tại phân hiệu tập trung nhiều hơn vào việc tổ chức và điều hành hoạt động tại một địa bàn cụ thể theo phạm vi được hiệu trưởng phân công, ủy quyền.
Nên theo dự thảo cả hai vị trí đều hưởng một mức phụ cấp hoàn toàn giống nhau chỉ vì cùng mang chức danh "phó hiệu trưởng", chính sách có thể chưa phản ánh đầy đủ sự khác biệt về phạm vi trách nhiệm, cần được nghiên cứu, xem xét lại.
Có thể xây dựng một mô hình phụ cấp "hai tầng" thay vì cào bằng
Theo người viết, một trong những phương án đáng nghiên cứu là mô hình phụ cấp gồm hai tầng gồm tầng ở mức phụ cấp cơ bản.
Mức này được xác định theo chức danh và cấp học, chẳng hạn hiệu trưởng, phó hiệu trưởng trường trung học phổ thông; hiệu trưởng, phó hiệu trưởng trường trung học cơ sở; hiệu trưởng, phó hiệu trưởng trường tiểu học và các cấp học khác.
Đây chính là phần bảo đảm nguyên tắc thống nhất đối với cùng một chức danh.
Tầng thứ hai là phụ cấp trách nhiệm quản lý theo quy mô và mức độ phức tạp.
Khoản này được xác định dựa trên một số tiêu chí như số lớp, số học sinh, số phân hiệu, số điểm trường, khoảng cách địa lý và phạm vi quản lý.
Mô hình này có ưu điểm là không phải quay trở lại hoàn toàn cách phân hạng trường trước đây.
Thay vì gọi là trường hạng I, hạng II, hạng III, có thể xác định các ngưỡng trách nhiệm quản lý dựa trên dữ liệu thực tế của từng cơ sở giáo dục.
Ví dụ, có thể xây dựng ba hoặc bốn mức độ phức tạp quản lý. Mức 1 dành cho cơ sở giáo dục có một địa điểm, quy mô nhỏ. Mức 2 dành cho cơ sở có quy mô lớn hơn hoặc có một số phân hiệu. Mức 3 dành cho cơ sở có nhiều phân hiệu, số lớp lớn và địa bàn rộng. Mức 4 dành cho cơ sở có số lượng phân hiệu rất lớn, quy mô học sinh cao và địa bàn quản lý phức tạp.
Người viết đề xuất mỗi mức được hưởng thêm phụ cấp chức vụ tăng thêm 0,1. Ví dụ, đối với trường trung học cơ sở ở tầng cơ bản, mức phụ cấp chức vụ hiệu trưởng là 0,55, phó hiệu trưởng là 0,45. Mức 2, đối với trường có từ 50 đơn vị lớp trở lên và có từ 2-3 phân hiệu thì mức phụ cấp tăng thêm 0,1. Khi đó, hiệu trưởng phụ cấp chức vụ 0,65, phó hiệu trưởng 0,55,…
Nếu thiết kế được như vậy, chính sách sẽ vừa đạt mục tiêu đơn giản hóa thủ tục, vừa không bỏ qua sự khác biệt thực tế giữa các cơ sở giáo dục.
Ngoài ra nên bổ sung mức phụ cấp trách nhiệm cho phó hiệu trưởng ở trường chính là thêm 0,1 so với mức cơ bản. Mục đích để phân định rõ nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm của phó hiệu trưởng trường chính so với các phân hiệu.
Bên cạnh việc điều chỉnh phụ cấp chức vụ đối với cán bộ quản lý, cần nghiên cứu mức phụ cấp chức vụ đối với tổ trưởng, tổ phó chuyên môn theo số lượng thành viên của tổ, bởi thực tế khối lượng công việc và phạm vi điều hành giữa các tổ chuyên môn có quy mô rất khác nhau. Thông tư số 05/2025/TT-BGDĐT hiện quy định tổ trưởng được giảm 03 tiết/tuần, tổ phó được giảm 01 tiết/tuần, cho thấy đây là những vị trí có trách nhiệm chuyên môn và công việc quản lý nhất định.
Theo đó, có thể nghiên cứu mức phụ cấp chức vụ đề xuất đối với tổ trưởng: tổ có dưới 10 thành viên hưởng hệ số 0,2; từ 11 đến 15 thành viên hưởng 0,25, từ 15 trở lên hưởng mức 0,3. Đối với tổ phó, có thể áp dụng tương ứng các mức 0,15; 0,2 và 0,25. Cách thiết kế này bảo đảm nguyên tắc người đứng đầu tổ có quy mô càng lớn thì phạm vi điều phối, kiểm tra hồ sơ chuyên môn, tổ chức sinh hoạt tổ, phân công nhiệm vụ, theo dõi chất lượng và phối hợp giải quyết công việc càng nhiều; đồng thời tạo sự tương quan hợp lý giữa trách nhiệm thực tế và chế độ đãi ngộ, thay vì áp dụng một mức phụ cấp giống nhau cho mọi tổ chuyên môn bất kể quy mô.
Suy cho cùng, mục tiêu của chính sách phụ cấp không chỉ là xác định một con số cho một chức danh, mà quan trọng hơn là bảo đảm sự tương quan hợp lý giữa chức vụ, trách nhiệm, phạm vi quản lý và mức độ phức tạp của công việc. Trong giai đoạn hệ thống giáo dục đang vận hành theo mô hình trường chính – phân hiệu, đây là vấn đề cần được tiếp tục nghiên cứu kỹ trước khi chính sách chính thức được ban hành, để bảo đảm vừa đơn giản trong thực hiện, vừa phản ánh đúng thực tiễn quản trị nhà trường.
(*) Văn phong, nội dung bài viết thể hiện góc nhìn, quan điểm của tác giả.
