Năm nay, lần đầu tiên, cán bộ, công chức, viên chức được hưởng đủ tiền thưởng theo Nghị định 73/2024/NĐ-CP ngày 30 tháng 6 năm 2024 của Chính phủ quy định mức lương cơ sở và chế độ tiền thưởng đối với cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang.
Khoản tiền thưởng này gắn với kết quả đánh giá, xếp loại chất lượng viên chức, người lao động trong năm công tác.
Tuy nhiên, bên cạnh những tín hiệu tích cực, quá trình triển khai Nghị định 73 tại một số cơ sở giáo dục cũng bộc lộ những cách hiểu và cách vận dụng khác nhau, dẫn đến mức chênh lệch đáng kể về tiền thưởng giữa các trường, thậm chí ngay trong cùng một địa phương.
Chênh lệch mức thưởng giữa các trường và trong cùng đơn vị
Thực tế cho thấy, trong cùng một tỉnh, có trường giáo viên được xếp loại hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ nhận mức thưởng lên tới 15,6 triệu đồng, giáo viên hoàn thành tốt nhiệm vụ nhận khoảng 13 triệu đồng.
Trong khi đó, ở trường khác, giáo viên hoàn thành xuất sắc chỉ nhận khoảng 8 triệu đồng. Đáng chú ý, tại một số địa phương, giáo viên hoàn thành tốt chỉ được nhận 3,7 triệu đồng. Mức chênh lệch này khó tránh khỏi việc tạo ra sự so sánh và băn khoăn trong đội ngũ nhà giáo.
Không chỉ khác nhau giữa các trường, sự chênh lệch còn xuất hiện ngay trong nội bộ một đơn vị.
Có trường hợp giáo viên cùng lúc vừa được thưởng theo kết quả xếp loại hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ cuối năm, vừa được nhận thưởng đột xuất do đạt danh hiệu giáo viên dạy giỏi và chiến sĩ thi đua.
Vì thế, tổng số tiền thưởng có thể lên tới khoảng 20 triệu đồng, trong khi một giáo viên khác cùng trường, cũng đạt hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, chỉ nhận hơn 10 triệu đồng. Sự khác biệt này khiến không ít giáo viên đặt câu hỏi về tính công bằng và nhất quán trong việc áp dụng chính sách.
Mỗi nơi vận dụng một cách
Thực tế triển khai cho thấy, mỗi địa phương, mỗi cơ sở giáo dục lại có cách vận dụng Nghị định 73 khác nhau.
Có nơi lựa chọn chia thưởng theo thành tích học sinh giỏi, với mức thưởng quy đổi cụ thể cho từng giải: giải nhất 2 triệu đồng, giải nhì 1,5 triệu đồng, giải ba 1 triệu đồng. Theo đó, có giáo viên chỉ nhận vài triệu đồng, trong khi có người nhận tổng mức thưởng lên tới hơn 30 triệu đồng.
Thoạt nhìn, cách làm này có vẻ minh bạch do dựa trên số lượng giải thưởng đạt được. Tuy nhiên, nếu xem xét kỹ, việc sử dụng tiền thưởng theo Nghị định 73 để quy đổi từng giải học sinh giỏi ra tiền cho giáo viên theo người viết là chưa thực sự phù hợp với tinh thần của chính sách.
Bởi lẽ, khen thưởng theo từng thành tích, từng giải cụ thể vốn thuộc phạm vi của quỹ khen thưởng, quỹ thi đua, không phải mục tiêu mà tiền thưởng theo Nghị định 73 hướng tới.
Khoản thưởng này được thiết kế nhằm ghi nhận kết quả hoàn thành nhiệm vụ tổng thể trong năm công tác, đồng thời tạo động lực chung cho đội ngũ.
Mặt khác, không phải giáo viên nào cũng có điều kiện bồi dưỡng học sinh giỏi, cũng không phải bộ môn nào cũng có sân chơi để tham gia các kỳ thi, hội thi.
Do đó, việc lấy thành tích học sinh giỏi làm căn cứ phân bổ tiền thưởng theo Nghị định 73 dễ dẫn đến sự chênh lệch lớn và chưa phản ánh đầy đủ mức độ đóng góp của toàn bộ đội ngũ giáo viên.
Ở một số nơi, tiền thưởng theo Nghị định 73 lại được phân bổ theo chức vụ. Theo đó, tổ trưởng, tổ phó hoàn thành tốt nhiệm vụ nhưng nhận mức thưởng cao hơn giáo viên hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ do có hệ số chức vụ; Ban giám hiệu cũng được hưởng cao vì phụ cấp chức vụ ở mức cao.
Cách làm này, theo người viết là chưa phù hợp Nghị định 73 khi quy định tiền thưởng gắn với kết quả đánh giá, xếp loại chất lượng viên chức, người lao động trong năm công tác.
Đáng lưu ý, tại một số cơ sở giáo dục còn thực hiện bỏ phiếu xếp loại lại khi chuẩn bị chi thưởng. Trong khi kết quả xếp loại cuối năm đã có từ trước, việc điều chỉnh lại để “cân đối nguồn” dẫn đến tình trạng có giáo viên được nâng từ hoàn thành tốt lên hoàn thành xuất sắc, đồng thời có giáo viên khác bị điều chỉnh từ hoàn thành tốt xuống hoàn thành nhiệm vụ.
Việc thay đổi này không xuất phát từ sự thay đổi về chất lượng công việc, mà chủ yếu nhằm đáp ứng yêu cầu về số lượng, gây băn khoăn trong đội ngũ.
Tinh thần của Nghị định 73 là động viên chung, ghi nhận công bằng và tạo sự đồng thuận trong tập thể.
Nếu việc triển khai thiếu thống nhất, thưởng chồng chéo với các danh hiệu đã có cơ chế khen thưởng riêng tạo ra chênh lệch quá lớn giữa các cơ sở giáo dục gây tâm tư trong giáo viên.
Từ thực tiễn nêu trên, nhiều ý kiến cho rằng, cơ quan quản lý cần sớm có hướng dẫn cụ thể và thống nhất hơn về nguyên tắc phân bổ tiền thưởng theo Nghị định 73, đặc biệt là tiêu chí xác định các trường hợp thưởng đột xuất trong ngành giáo dục.
Việc này không chỉ giúp bảo đảm tính công bằng, minh bạch, mà còn giữ được ý nghĩa động viên, khích lệ chung đối với đội ngũ giáo viên.
(*) Văn phong, nội dung bài viết thể hiện góc nhìn, quan điểm của tác giả.
