Vụ gian lận thi tốt nghiệp xảy ra tại điểm thi Trường trung học phổ thông Chuyên Tuyên Quang đến nay đã khởi tố 27 bị can. Ngày 17/7/2026, Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an đã ra Quyết định rút vụ án “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ” xảy ra tại Điểm thi tốt nghiệp trung học phổ thông Trường Trung học Phổ thông Chuyên Tuyên Quang, phường Minh Xuân, tỉnh Tuyên Quang theo Quyết định khởi tố vụ án hình sự số 17/QĐ-ANĐT-Đ2 ngày 07/7/2026 của Cơ quan An ninh điều tra Công an tỉnh Tuyên Quang đến Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an để tiếp tục điều tra, xử lý theo quy định pháp luật.
Trong số 27 bị can đã bị khởi tố, có Nguyễn Hà Duy - giáo viên Toán Trường THPT Chuyên Tuyên Quang và Nguyễn Thị Diệu Thúy - giáo viên môn Ngữ văn Trường Trung học phổ thông Chuyên Tuyên Quang. Cả 2 bị can này đều là Thư ký điểm thi tại Trường Trung học phổ thông Chuyên Tuyên Quang.
Theo thông tin được công bố tại cuộc họp báo của tỉnh Tuyên Quang vào chiều ngày 9/7, thư ký điểm thi Nguyễn Hà Duy đã vào phòng thi, hướng dẫn và nhắc bài cho một số thí sinh trong thời gian làm bài môn Toán. Động cơ được công bố là “vì thành tích”.
Là giáo viên trung học phổ thông, người viết cũng đã nhiều năm tham gia làm công tác thi tốt nghiệp không khỏi trăn trở về vấn đề trên. Đặc biệt là động cơ "vì thành tích" nên đối tượng Nguyễn Hà Duy thực hiện hành vi trên.
Nhiều băn khoăn về động cơ gian lận
Thực tế, không có bất kỳ danh mục hay chỉ tiêu thi đua nào dành riêng cho chức danh thư ký điểm thi hay giáo viên bộ môn. Nếu có một kết quả thi xuất sắc, có lẽ đối tượng được hưởng lợi đầu tiên là học sinh và phụ huynh. Với những thí sinh đạt điểm 10 môn Toán tại điểm thi Trường trung học phổ thông chuyên Tuyên Quang, đương nhiên các em sẽ có lợi thế về điểm số nếu chọn tổ hợp xét tuyển vào đại học có môn Toán. Và đó sẽ là lợi thế để thí sinh có cơ hội bước vào các trường đại học top đầu, đồng thời gia đình cũng thỏa mãn kỳ vọng.
Tiếp theo, đối tượng được hưởng lợi là ban giám hiệu nhà trường, bởi những số liệu đẹp kia sẽ dùng để báo cáo, tạo dựng thương hiệu cho nhà trường. Xa hơn nữa, ngành giáo dục địa phương cũng được tiếng là quản trị giỏi, đầu tư đúng hướng. Trong chuỗi lợi ích này, giáo viên bộ môn có cần đánh đổi tương lai sự nghiệp, danh dự bản thân để vi phạm pháp luật?
Đối với một giáo viên bình thường, thành tích thi tốt nghiệp của học sinh không phải là nấc thang giúp họ thăng tiến ngay lập tức. Còn đối với Nguyễn Hà Duy - một giáo viên từng được nhắc đến là có bề dày thành tích hướng dẫn học sinh đạt nhiều giải học sinh giỏi môn Toán từ cấp tỉnh, quốc gia thì lý do “áp lực thành tích” cũng gây không ít băn khoăn.
Đến thời điểm hiện tại, có 2 giáo viên (một giáo viên Toán, một giáo viên Ngữ văn) Trường trung học phổ thông Chuyên Tuyên Quang làm thư ký điểm thi bị khởi tố đặt ra nhiều dấu hỏi. Là người nắm rõ quy chế, 2 giáo viên không thể không biết tính chất nghiêm ngặt của kỳ thi tốt nghiệp.
Ngoài giám thị trong phòng thi, mỗi phòng còn có giám sát chặt chẽ của cán bộ kiểm tra, giám sát hành lang và hàng chục cặp mắt của các giám thị đến từ trường khác. Hành động bất chấp nguy hiểm, coi thường kỷ cương và pháp luật như trên của đối tượng Nguyễn Hà Duy không thể xuất phát từ lòng thương học sinh đơn thuần hay sự nông nổi của một người có tư duy logic chuyên Toán.
Bản chất công việc của thư ký điểm thi ra sao?
Theo Quy chế thi tốt nghiệp trung học phổ thông, thư ký điểm thi là giáo viên trường phổ thông và/hoặc giáo viên trường trung học cơ sở, không có điều khoản nào quy định thư ký điểm thi là người tại trường hay người trường khác. Dù quy chế thi không tách riêng một điều khoản cụ thể nào để mô tả nhiệm vụ của chức danh này như đối với Giám thị hay Giám sát phòng thi, nhưng nhiệm vụ và trách nhiệm của họ được quy định xuyên suốt tại Điều 14. Thư ký điểm thi đóng một vai trò quan trọng tại điểm thi.
Trước hết, họ thực hiện nhiệm vụ hành chính mang tính bảo mật cao. Theo Điểm b Khoản 5 Điều 14, thư ký điểm thi là người cùng lãnh đạo điểm thi tổ chức cho toàn bộ nhân sự từ trưởng/phó điểm đến giám thị và giám sát phải đăng ký mẫu chữ ký, sau đó trực tiếp photocopy, đóng gói và niêm phong các bộ mẫu này để bàn giao cho Ban Thư ký Hội đồng thi. Đây chính là căn cứ pháp lý để Ban Làm phách và Tổ Chấm thi trắc nghiệm đối chiếu sau này.
Cùng với đó, tại Điểm c Khoản 5 nêu Điều 14 quy định, sau khi trưởng điểm thi hoàn tất khâu bốc thăm vị trí, thư ký là người trực tiếp chuẩn bị và bàn giao toàn bộ hồ sơ và vật dụng coi thi: từ giấy thi, phiếu trả lời trắc nghiệm, giấy nháp cho đến danh sách thí sinh cho các giám thị.
Bên cạnh đó, thư ký đóng vai trò như trợ lý đặc biệt hỗ trợ đắc lực trong quá trình xử lý vi phạm xảy ra tại điểm thi (nếu có). Thư ký điểm thi cũng trực tiếp tham gia kiểm tra, khóa và niêm phong các phòng trống; thu nhận, kiểm đếm và đóng gói niêm phong các túi bài thi, phiếu trắc nghiệm trước khi chuyển về Hội đồng thi cấp tỉnh. Đặc biệt, khi có sự cố hoặc thí sinh vi phạm quy chế, thư ký chính là người trực tiếp lập các biên bản bất thường dưới sự chỉ đạo của trưởng điểm thi.
Rõ ràng, theo quy chế thi, thư ký điểm thi không có bất cứ khâu nào có thể có cơ hội tiếp xúc với thí sinh trong phòng thi. Vì vậy, với quyết định rút vụ án trên về Cơ quan an ninh điều tra Bộ Công an để tiếp tục điều tra, chúng ta tin rằng những băn khoăn xung quanh vụ gian lận tại điểm thi Trường trung học phổ thông Chuyên Tuyên Quang sẽ sớm được làm rõ.
(*) Văn phong, nội dung bài viết thể hiện góc nhìn, quan điểm của tác giả.
