Kỳ thi Olympic Toán quốc tế (IMO) lần thứ 67 được tổ chức tại Trung Quốc với sự tham gia của gần 666 thí sinh, đến từ 119 đoàn của 119 quốc gia và vùng lãnh thổ.
Đội tuyển Việt Nam có 6 học sinh dự thi; kết quả, cả 6/6 học sinh đoạt huy chương; gồm: 2 Huy chương Vàng, 3 Huy chương Bạc, 1 Huy chương Đồng. Ngoài ra, Việt Nam xếp thứ 5 trong top 10 quốc gia dẫn đầu IMO năm nay. [1]
Độ khó của IMO tăng lên gấp đôi sau 10 năm
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Tiến sĩ Nguyễn Chu Gia Vượng (Viện Toán học, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam) - Trưởng đoàn đội tuyển IMO Việt Nam năm 2026 cho biết: “Theo đánh giá chung, đội tuyển IMO Việt Nam nằm ổn định trong khoảng từ thứ 5 đến 15. Việc đạt thành tích xếp hạng thứ 5 năm 2026 có thể là mức cao so với kỳ vọng nhưng không phải đột biến. Thực tế, các vị trí từ thứ 5 đến thứ 15 thường không có quá nhiều sự chênh lệch. Chẳng hạn, năm nay với vị trí thứ 5, Việt Nam thua Singapore 1 điểm và hơn Hàn Quốc 1 điểm trên tổng số điểm cao nhất có thể đạt được là 252 điểm.
Việc xếp hạng cao của đội tuyển năm 2026 có thể được giải thích bởi một chất lượng tốt và đồng đều của các thành viên. Ngoài ra, với sở trường là hình học, bài toán hình học duy nhất ở kỳ thi năm nay dù không gây khó khăn nhiều cho học sinh Việt Nam nhưng là thử thách lớn với đa số các nước khác. Tôi cho rằng, những điều trên, cùng một chút may mắn đã đóng góp vào việc giúp đội tuyển Việt Nam đạt vị trí thứ 5. Hơn cả vị trí này, để đánh giá thực chất chất lượng của một đội tuyển IMO, theo tôi sự ổn định vẫn là điều quan trọng nhất".
Được biết, với bài hình học, đội tuyển Việt Nam đạt tổng 39 điểm, dẫn đầu top 10, thầy Vượng phân tích, yêu cầu cao về hình học trong chương trình và các kỳ thi ở bậc phổ thông đã tạo nên ưu thế đáng kể cho đội tuyển Việt Nam ở nội dung này so với nhiều quốc gia khác. Chẳng hạn, đề thi vào lớp 10 của một số tỉnh, thành phố đã có những câu phân loại về hình học với độ khó tương đương với đề thi học sinh giỏi của nhiều nước trên thế giới. Với đề thi vào lớp 10 chuyên Toán, nhiều câu hỏi về hình học có độ khó cao hơn các bài toán mức độ dễ của đề thi IMO.
Nói về quá trình tuyển chọn và ôn luyện học sinh tham gia đội tuyển, Tiến sĩ Nguyễn Chu Gia Vượng thông tin, về cơ bản, việc này được duy trì ổn định nhiều năm nay. Quá trình tuyển chọn học sinh được Bộ Giáo dục và Đào tạo thực hiện. Học sinh cần trải qua 2 vòng thi: kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia và sau đó là kỳ thi chọn đội tuyển Olympic.
Sau khi chọn được 6 em học sinh, việc tập huấn đội tuyển Olympic Toán được Bộ Giáo dục và Đào tạo giao cho Viện Nghiên cứu cao cấp về Toán chủ trì cùng với Trưởng đoàn phụ trách về chuyên môn. Bên cạnh đó, với sự tham gia ngày càng nhiều của các cựu thành viên đội tuyển IMO, Việt Nam đã có một đội ngũ giảng viên/huấn luyện viên hùng hậu và nhiệt huyết trong việc tập huấn. Đó là những năng lượng mới đi cùng trải nghiệm thực tế và tư duy cập nhật. Điều này rất cần thiết cho việc kích hoạt sự sáng tạo, bồi đắp kiến thức và kinh nghiệm cho các em học sinh.
"Kỳ thi IMO yêu cầu học sinh nhiều phẩm chất như sự sáng tạo, kiến thức, kỹ năng, sự bền bỉ… Nếu so với yêu cầu thông thường về học tốt Toán trong chương trình phổ thông thì có lẽ sự sáng tạo là điểm khác biệt nhiều nhất. Để đạt kết quả cao tại kỳ thi IMO, thường không thể chỉ dựa vào các kiến thức đã được học, học sinh cần phải có khả năng tự vạch ra con đường riêng của mình. Trong quá trình tập huấn, ngoài việc rèn luyện chuyên môn cho các em, chúng tôi cố gắng tạo một không khí thoải mái và khuyến khích học sinh có những hoạt động giải trí và thể thao, giúp các em có tinh thần và thể lực tốt nhất.
Đề thi nhiều năm gần đây có xu hướng thiên về tổ hợp và các nội dung tổng hợp, có sự pha trộn giữa các phân môn. Tuy nhiên, điều này đã được chúng tôi hình dung và dự báo từ nhiều năm trước. Chính vì vậy, trong quá trình tập huấn, chúng tôi luôn tìm cách tăng cường những nội dung này để các em sẵn sàng trước mọi tình huống. Về độ khó, cơ bản không có sự chênh lệch nhiều giữa các năm liên tiếp. Mặc dù vậy, với sự phát triển chung, người ta cho rằng độ khó của IMO tăng lên gấp đôi sau 10 năm” - thầy Vượng đánh giá.
Bồi dưỡng học sinh giỏi Toán để tạo nguồn nhân lực khoa học, công nghệ cho đất nước
Chia sẻ thêm về những thành viên trong đội tuyển, Tiến sĩ Nguyễn Chu Gia Vượng cho hay, điều gây ấn tượng nhất của đội tuyển IMO năm nay là sự hoạt bát, tràn đầy năng lượng. Điều này giúp các thành viên có sự tương tác tốt, gắn kết và hỗ trợ nhau tiến bộ lên. Năm nay, chỉ có em Nguyễn Đình Tùng (thí sinh đạt điểm cao nhất của đội), từng tham dự IMO năm 2025, còn lại đều là những gương mặt mới.
Trước kỳ thi, các em học sinh trải qua 2 tháng tập huấn chuyên sâu. Trong thời gian này, đội tuyển học tập vào cả buổi sáng và buổi chiều các ngày trong tuần. Cuối tuần, tùy theo nhu cầu, học sinh sẽ tham gia các bài kiểm tra đánh giá hoặc những buổi tập huấn bổ sung, được thiết kế theo hướng cá nhân hóa nhằm phát huy thế mạnh và khắc phục những hạn chế của từng thành viên.
Ngoài ra, Viện Nghiên cứu cao cấp về Toán, đặc biệt là Giáo sư Ngô Bảo Châu luôn dành tình cảm đặc biệt cho phong trào học sinh giỏi Toán và đội tuyển IMO Việt Nam. Với uy tín của mình, Giáo sư Ngô Bảo Châu đã huy động được một số nguồn tài trợ để ban huấn luyện có thể tổ chức được nhiều hoạt động sâu hơn với độ linh hoạt cao hơn.
Thầy Vượng bày tỏ: “Em Nguyễn Đình Tùng, Trần Đại Thành Danh, Nguyễn Hoàng Phương và Phạm Đăng Nguyên học tốt đều ở mọi phân môn. Ngoài ra Đình Tùng và Thành Danh nổi trội ở phần hình học. Em Hà Mạnh Hùng và Nguyễn Lê Nhật Nam ban đầu có chút thiếu tự tin so với các bạn còn lại, nhất là về mảng hình học nhưng sau khi trao đổi, chúng tôi đã có những điều chỉnh và cá biệt hóa việc tập huấn với hai em.
Có lẽ với sự thoải mái, tự tin Nhật Nam đã xuất sắc đoạt huy chương Vàng. Với Mạnh Hùng, mặc dù đã gần giải quyết được bài toán hình học số 2, nhưng dường như do thiếu chút may mắn em đã không giải quyết được hoàn toàn bài 2. Điều này có thể gây áp lực tâm lý, khiến em làm bài ngày 2 không được như ý”.
Đề cập thêm đến vấn đề phát hiện, bồi dưỡng học sinh năng khiếu Toán nói riêng và phát triển nhân tài khoa học của Việt Nam nói chung, Tiến sĩ Nguyễn Chu Gia Vượng đánh giá, việc phát hiện và bồi dưỡng học sinh giỏi Toán hiện nay đã đạt nhiều kết quả tích cực, song vẫn có thể tiếp tục làm tốt hơn.
Việt Nam đang triển khai Chương trình trọng điểm quốc gia phát triển Toán học giai đoạn 2021 đến năm 2030, trong đó chú trọng phát triển Toán học ở bậc phổ thông và nâng cao chất lượng bồi dưỡng học sinh dự thi Olympic. Nhiều hoạt động đã và đang được tổ chức như các đợt tập huấn chuyên môn, trường hè Toán học dành cho học sinh giỏi, giáo viên phổ thông và sinh viên theo học ngành Toán. Nhờ vậy tạo được môi trường học thuật, phát hiện và nuôi dưỡng tài năng từ sớm. Việc gắn kết Toán học phổ thông với Toán học cao cấp, nghiên cứu Toán học và Khoa học nói chung cũng luôn được chú trọng.
Thực tế, giá trị của một đội tuyển IMO mạnh không chỉ nằm ở thành tích của 6 thành viên tham dự kỳ thi, mà quan trọng hơn là quá trình phát hiện, đào tạo và lan tỏa phong trào học Toán. Qua đây tạo ra hàng nghìn, thậm chí hàng vạn học sinh có năng lực Toán học mỗi năm. Nếu được định hướng và tạo điều kiện phát triển phù hợp ở bậc đại học, lực lượng này sẽ trở thành nguồn nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực khoa học, công nghệ và kinh tế, góp phần tạo nền tảng cho sự phát triển lâu dài của đất nước.
Tiến sĩ Nguyễn Chu Gia Vượng (Viện Toán học, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam) - Trưởng đoàn đội tuyển IMO Việt Nam năm 2026
Bên cạnh đó, Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia cùng các chính sách chuyên biệt như Nghị định số 179/2026/NĐ-CP của Chính phủ về chính sách học bổng cho người học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược sẽ là động lực để nhiều học sinh theo đuổi khoa học và công nghệ.
Riêng đối với ngành Toán học, Tiến sĩ Nguyễn Chu Gia Vượng cho rằng, chính sách học bổng là một bước đi tích cực, góp phần thu hút nhiều học sinh có thêm động lực theo đuổi đam mê và gắn bó với khoa học cơ bản. Mặc dù vậy, để chính sách thực sự phát huy hiệu quả, cần có thêm các chương trình đồng hành, đặc biệt là cơ chế sử dụng, đãi ngộ và tạo môi trường phát triển cho các nhà khoa học.
Theo thầy Vượng, mặc dù thời gian qua Nhà nước đã ban hành một số chính sách hỗ trợ, trong đó có việc tài trợ thông qua các quỹ nghiên cứu, song các chính sách này vẫn chưa tạo được sự ổn định lâu dài. Mức thu nhập và chế độ đãi ngộ dành cho các nhà khoa học hiện vẫn chưa tương xứng với tính chất công việc, đồng thời còn khoảng cách đáng kể so với nhiều quốc gia khác. Điều này cũng là một trong những rào cản cần được tháo gỡ để thu hút và giữ chân đội ngũ nhân lực khoa học chất lượng cao.
Các thí sinh tham dự kỳ thi Kỳ thi Olympic Toán học quốc tế trải qua 2 ngày thi, mỗi ngày làm bài trong 4,5 giờ. Đề thi năm nay gồm 6 bài toán, bao gồm 2 bài số học, 2 bài tổ hợp, 1 bài hình học và 1 bài đại số. Cả hai bài toán về số học đều đòi hỏi nhiều tư duy tổ hợp. Đề thi có tới 3 bài toán về trò chơi. Đáng chú ý, trong 3 năm gần đây, mỗi kỳ thi chỉ có duy nhất 1 bài toán về hình học. Điều này cho thấy xu hướng đề thi những năm gần đây thiên nhiều về tổ hợp. Bên cạnh đó, nhiều bài toán được phân loại là số học hoặc đại số cũng có sự pha trộn giữa các nội dung khác nhau, đặc biệt là tổ hợp.
Theo quy định, Ban Tổ chức trao giải chính thức cho 50% số thí sinh tham dự, trong đó tỷ lệ Huy chương Vàng : Huy chương Bạc : Huy chương Đồng là 1 : 2 : 3. Ngoài ra, Ban Tổ chức còn trao bằng khen cho các thí sinh đạt điểm tối đa ở một bài toán. [1]
Tài liệu tham khảo:
[1]: https://moet.gov.vn/tin-tuc/tin-tong-hop2/doi-tuyen-viet-nam-xep-thu-5-tai-olympic-toan-hoc-quoc-te-nam-2026.html
