Mỗi năm học, ngoài việc giảng dạy và giáo dục học sinh, người viết là giáo viên có nhiều năm làm công tác chủ nhiệm còn dành rất nhiều thời gian cho công tác phối hợp với phụ huynh.
Có những cuộc họp diễn ra trong không khí cởi mở, đồng hành; nhưng cũng có không ít buổi họp khiến cả giáo viên lẫn phụ huynh đều áp lực vì thời gian, công việc và những băn khoăn xoay quanh các khoản đóng góp.
Bởi vậy, khi Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố dự thảo Thông tư ban hành Điều lệ Ban đại diện cha mẹ học sinh và phối hợp giáo dục giữa gia đình với cơ sở giáo dục (sau đây gọi tắt là dự thảo), người viết rất quan tâm.
Trong đó, hai nội dung đáng chú ý là đề xuất giảm số lần họp phụ huynh định kỳ xuống còn hai lần mỗi năm học và quy định rõ hơn nguyên tắc tự nguyện trong việc hỗ trợ kinh phí hoạt động của Ban đại diện cha mẹ học sinh.
Những nội dung này đều là những thay đổi tích cực, xuất phát từ thực tiễn nhà trường so với Thông tư 55/2011/TT-BGDĐT ban hành Điều lệ Ban đại diện cha mẹ học sinh hiện hành.
Thứ nhất, theo khoản 2 Điều 13 dự thảo, "Hội nghị cha mẹ học sinh được tổ chức hai lần trong một năm học, gồm Hội nghị đầu năm học và Hội nghị cuối năm học."
Đồng thời, dự thảo cũng quy định: "Trường hợp cần thiết, Hội nghị cha mẹ học sinh được tổ chức bất thường theo quy định..."
Đáng chú ý hơn, khoản 4 Điều 13 bổ sung quy định: "Hội nghị cha mẹ học sinh được tổ chức theo hình thức trực tiếp, trực tuyến hoặc kết hợp giữa trực tiếp và trực tuyến, phù hợp với điều kiện thực tế của cơ sở giáo dục."
Ngoài ra, khoản 3 Điều 13 còn quy định rõ điều kiện tổ chức Hội nghị bất thường: "Hội nghị cha mẹ học sinh bất thường được tổ chức khi cần thiết theo đề nghị của cơ sở giáo dục, Ban đại diện cha mẹ học sinh hoặc của ít nhất một phần ba tổng số cha mẹ học sinh của lớp hoặc cơ sở giáo dục."
Nếu so sánh với Thông tư 55/2011/TT-BGDĐT, có thể thấy dự thảo có sự thay đổi khá rõ.
Tại điểm a khoản 1 Điều 9 Thông tư 55/2011/TT-BGDĐT quy định giáo viên chủ nhiệm tổ chức họp toàn thể cha mẹ học sinh ba lần trong năm học, gồm cuộc họp đầu năm học, khi kết thúc học kỳ I và khi kết thúc năm học.
Bên cạnh đó, cuộc họp bất thường chỉ được tổ chức khi có ít nhất 50% cha mẹ học sinh của lớp yêu cầu.
Như vậy, nếu dự thảo được thông qua, số cuộc họp định kỳ sẽ giảm từ ba xuống còn hai cuộc mỗi năm học. Đồng thời, điều kiện tổ chức họp bất thường cũng được điều chỉnh theo hướng linh hoạt hơn, khi chỉ cần đề nghị của cơ sở giáo dục, Ban đại diện cha mẹ học sinh hoặc ít nhất một phần ba cha mẹ học sinh.
Người viết rất đồng tình với nội dung này, bởi vì thực tế nhiều năm qua, cuộc họp cuối học kỳ I thường không có nhiều nội dung mới ngoài việc thông báo kết quả học tập, rèn luyện của học sinh và triển khai một số nhiệm vụ học kỳ II.
Trong khi đó, hiện nay việc trao đổi giữa giáo viên và phụ huynh đã thuận lợi hơn rất nhiều thông qua các nhóm chat, tin nhắn, sổ liên lạc điện tử, hệ thống quản lý học tập hay các cuộc gọi trực tiếp. Những vấn đề phát sinh của từng học sinh đều có thể được trao đổi ngay, không nhất thiết phải chờ đến một cuộc họp đông người.
Như vậy, hai cuộc họp đầu năm và cuối năm sẽ tập trung vào những nội dung quan trọng như phương hướng giáo dục, đánh giá kết quả cả năm học, trong khi các vấn đề phát sinh sẽ được xử lý kịp thời thông qua nhiều kênh liên lạc khác.
Người viết cũng đánh giá cao việc dự thảo cho phép tổ chức họp trực tuyến hoặc kết hợp trực tiếp với trực tuyến vì phù hợp với bối cảnh chuyển đổi số hiện nay.
Không ít phụ huynh là công nhân làm việc theo ca, người lao động tự do, tài xế đường dài hay làm việc ở tỉnh khác. Có những phụ huynh rất muốn tham gia họp nhưng không thể sắp xếp thời gian để đến trường. Nếu được kết nối trực tuyến, họ vẫn có thể lắng nghe đầy đủ thông tin, trao đổi với giáo viên và thực hiện trách nhiệm đồng hành cùng con.
Thứ hai, một điểm mới khác của dự thảo mà người viết cho rằng sẽ nhận được sự đồng tình lớn từ xã hội là quy định về việc hỗ trợ kinh phí hoạt động của Ban đại diện cha mẹ học sinh.
Theo điểm a khoản 2 Điều 15 dự thảo, việc tiếp nhận khoản hỗ trợ tự nguyện phải được thực hiện "trên cơ sở tự nguyện; không ép buộc, không vận động mang tính áp đặt; không quy định mức hỗ trợ bình quân, mức hỗ trợ tối thiểu hoặc dưới bất kỳ hình thức nào làm phát sinh nghĩa vụ đóng góp của cha mẹ học sinh."
Dự thảo cũng quy định khoản hỗ trợ chỉ được tiếp nhận để phục vụ hoạt động của Ban đại diện cha mẹ học sinh theo quy định của Thông tư.
Đặc biệt, khoản 3 Điều 15 nhấn mạnh: "Cha mẹ học sinh có quyền hỗ trợ hoặc không hỗ trợ khoản hỗ trợ tự nguyện; việc không hỗ trợ không làm phát sinh sự phân biệt đối xử hoặc ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của người học."
Trong khi đó, Thông tư 55/2011/TT-BGDĐT hiện hành tại khoản 3 Điều 10 chỉ quy định việc thu, chi kinh phí của Ban đại diện cha mẹ học sinh phải bảo đảm công khai, dân chủ và không quy định mức kinh phí ủng hộ bình quân cho các cha mẹ học sinh.
Có thể thấy, dự thảo đã tiến thêm một bước khi bổ sung hàng loạt quy định cụ thể hơn như không được quy định mức hỗ trợ tối thiểu, không được vận động mang tính áp đặt và không được làm phát sinh nghĩa vụ đóng góp dưới bất kỳ hình thức nào.
Đây là điểm rất đáng hoan nghênh, bởi lẽ trong thực tế vẫn có nơi xảy ra tình trạng phụ huynh cảm thấy bị áp lực khi xuất hiện những mức đóng góp được coi là "thống nhất", "đồng thuận" hoặc "tối thiểu". Dù không phải quy định bắt buộc, nhưng nhiều người vẫn e ngại nếu không đóng góp sẽ bị đánh giá hoặc ảnh hưởng đến con em mình.
Khi dự thảo quy định rõ cha mẹ học sinh có quyền hỗ trợ hoặc không hỗ trợ, đồng thời việc không hỗ trợ không làm phát sinh sự phân biệt đối xử hay ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của người học, thì quyền lợi của phụ huynh và học sinh sẽ được bảo đảm tốt hơn.
Cùng với đó, giáo viên cũng giảm bớt áp lực khi không còn rơi vào tình huống phải giải thích hoặc đứng giữa những ý kiến khác nhau liên quan đến các khoản hỗ trợ.
Người viết kỳ vọng những quy định mới, nếu được ban hành, sẽ giúp việc phối hợp giữa gia đình và nhà trường ngày càng hiệu quả hơn, qua đó giáo viên yên tâm làm chuyên môn, phụ huynh thêm tin tưởng vào nhà trường và học sinh được hưởng lợi từ một môi trường giáo dục tích cực, nhân văn.
Tài liệu tham khảo:
https://hhtap.khanhhoa.edu.vn/tin-tuc/van-ban-cong-van/van-ban-tu-so/gop-y-du-thao-thong-tu-ban-hanh-dieu-le-ban-dai-dien-cha-me-hoc-sinh-va-phoi-hop-giao-duc-giua-gia-dinh-voi-co-so-giao-d.html?categoryId=15136435
https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Giao-duc/Thong-tu-55-2011-TT-BGDDT-Dieu-le-Ban-dai-dien-cha-me-hoc-sinh-132369.aspx
(*) Văn phong, nội dung bài viết thể hiện góc nhìn, quan điểm của tác giả.
