Ngày 22/5/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 182/2026/NĐ-CP quy định chế độ phụ cấp ưu đãi theo nghề đối với nhà giáo, cán bộ quản lý cơ sở giáo dục và nhân sự hỗ trợ giáo dục công tác trong các cơ sở giáo dục công lập. Nghị định 182 này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 07/7/2026. Các mức phụ cấp ưu đãi theo nghề quy định tại Nghị định này được thực hiện kể từ ngày 01/01/2026.
Đối với nhân sự hỗ trợ giáo dục công tác trong cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, giáo dục thường xuyên, trường trung học nghề, trường chuyên biệt, Trường Hữu nghị 80, Trường Hữu nghị T78, Trường Phổ thông Vùng cao Việt Bắc, trung tâm hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập được hưởng mức phụ cấp ưu đãi theo nghề 20%.
Tuy vậy, đến thời điểm hiện nay, việc xác định các nhân sự hỗ trợ giáo dục tại các cơ sở giáo dục giữa các quy định chưa có quy định cụ thể, thống nhất, khiến một số địa phương chưa xác định được và chưa thực hiện chế độ cho các đối tượng trên.
Bộ Giáo dục và Đào tạo đang lấy ý kiến của các bộ, ngành, địa phương về dự thảo Thông tư quy định định mức số lượng người làm việc trong cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông công lập, dự bị đại học (thay thế Thông tư số 19/2023/TT-BGDĐT và Thông tư số 20/2023/TT-BGDĐT). Trong các nội dung dự thảo mới xác định rõ hơn về đối tượng là nhân sự hỗ trợ giáo dục và định mức số lượng người làm việc tại các cơ sở giáo dục công lập.
Dự thảo mới, xác định cụ thể các đối tượng là nhân sự hỗ trợ giáo dục
Tại khoản 2 Điều 2 dự thảo Thông tư Quy định định mức số lượng người làm việc trong cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông công lập, dự bị đại học nêu rõ dự thảo này áp dụng với:
Hiệu trưởng, phó hiệu trưởng; tổ trưởng, phó tổ trưởng tổ chuyên môn, tổ văn phòng, tổ giáo dục đặc thù (nếu có); trưởng phòng, phó trưởng phòng chức năng (sau đây gọi chung là cán bộ quản lý cơ sở giáo dục);
Giáo viên;
Kế toán, văn thư, thủ quỹ, giáo vụ, tư vấn học sinh, hỗ trợ giáo dục người khuyết tật, thư viện viên, ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số, thiết bị, thí nghiệm, y tế trường học, cấp dưỡng trong cơ sở giáo dục, quản lý học sinh, hỗ trợ tổ chức hoạt động giáo dục, bảo vệ, phục vụ (sau đây gọi chung là nhân sự hỗ trợ giáo dục).
Nếu được thông qua đây được xem là cơ sở rất quan trọng để xác định các đối tượng là nhân sự hỗ trợ giáo dục được hưởng phụ cấp ưu đãi 20% theo Nghị định 182/2026/NĐ-CP, chấm dứt những băn khoăn về đối tượng nhân sự được hưởng phụ cấp này.
Chú trọng tuyển đủ, không bố trí giáo viên kiêm nhiệm nhân sự hỗ trợ giáo dục
Tại khoản 2 Điều 3 dự thảo về nguyên tắc xác định vị trí việc làm và quản lý, sử dụng số lượng người làm việc trong cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông công lập, dự bị đại học dự kiến việc xác định, quản lý số lượng người làm việc trong cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, dự bị đại học thực hiện theo quy định của Chính phủ về quản lý, sử dụng số lượng người làm việc trong đơn vị sự nghiệp công lập và bảo đảm các nguyên tắc sau:
Thứ nhất, bố trí đủ số lượng giáo viên giảng dạy mỗi môn học, cấp học theo định mức quy định tại Thông tư này. Trường hợp môn học, cấp học không có đủ giáo viên giảng dạy theo định mức quy định tại Thông tư này thì cơ quan có thẩm quyền thực hiện ký hợp đồng lao động theo quy định hoặc thực hiện việc điều động, thuyên chuyển, biệt phái hoặc cử nhà giáo dạy liên trường để bổ sung số lượng giáo viên còn thiếu đối với môn học, cấp học đó;
Quy định tại Điều 3 dự thảo cho thấy việc xác định số lượng người làm việc trong các cơ sở giáo dục không chỉ căn cứ vào tổng số biên chế được giao mà còn phải bảo đảm đủ giáo viên giảng dạy từng môn học, từng cấp học theo định mức quy định. Đây là nguyên tắc quan trọng nhằm khắc phục tình trạng có trường đủ tổng số giáo viên nhưng vẫn thiếu giáo viên ở một số môn học cụ thể, ảnh hưởng đến việc tổ chức dạy học theo Chương trình giáo dục phổ thông.
Đáng chú ý, dự thảo đã đề cập các giải pháp xử lý khi chưa đủ giáo viên, bao gồm ký hợp đồng lao động, điều động, thuyên chuyển, biệt phái hoặc cử giáo viên dạy liên trường. Cách tiếp cận này tạo cơ sở để cơ quan có thẩm quyền chủ động điều tiết đội ngũ, sử dụng hiệu quả nguồn nhân lực hiện có và hạn chế tình trạng thiếu giáo viên kéo dài ở những môn học đặc thù hoặc tại các cơ sở giáo dục khó tuyển dụng.
Thứ hai, bố trí đủ số lượng nhân sự hỗ trợ giáo dục theo định mức quy định tại Thông tư này. Trường hợp số lượng nhân sự hỗ trợ giáo dục không đủ theo định mức quy định tại Thông tư này thì cơ quan có thẩm quyền thực hiện ký hợp đồng lao động theo quy định hoặc bố trí nhân sự hỗ trợ giáo dục khác kiêm nhiệm. Người được bố trí kiêm nhiệm phải đáp ứng năng lực chuyên môn, nghiệp vụ của vị trí việc làm kiêm nhiệm;
Dự thảo mới đã nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm đủ nhân sự hỗ trợ giáo dục theo định mức, nhằm giúp các cơ sở giáo dục thực hiện đầy đủ các nhiệm vụ phục vụ hoạt động dạy học, quản lý và vận hành nhà trường. Trong trường hợp chưa bố trí đủ nhân sự, dự thảo đưa ra hai phương án xử lý là ký hợp đồng lao động theo quy định hoặc bố trí nhân sự hỗ trợ giáo dục khác kiêm nhiệm. Điểm đáng chú ý là việc kiêm nhiệm phải đáp ứng yêu cầu về năng lực chuyên môn, nghiệp vụ của vị trí việc làm kiêm nhiệm. Quy định này tạo sự linh hoạt cho các trường, nhất là những cơ sở giáo dục có quy mô nhỏ hoặc gặp khó khăn trong tuyển dụng nhân viên, đồng thời vẫn đặt ra yêu cầu về chất lượng và hiệu quả công việc.
Không bố trí giáo viên kiêm nhiệm các vị trí việc làm hỗ trợ. Trường hợp bắt buộc phải bố trí giáo viên kiêm nhiệm các vị trí việc làm hỗ trợ do không thể bố trí nhân sự hỗ trợ giáo dục khác kiêm nhiệm hoặc không thể bố trí, phân công đủ số tiết dạy hoặc định mức giờ dạy theo định mức quy định đối với giáo viên đó thì cơ sở giáo dục phải báo cáo cơ quan quản lý giáo dục trực tiếp;
Dự thảo mới này thể hiện định hướng mới trong việc phân định rõ nhiệm vụ giảng dạy của giáo viên và nhiệm vụ hỗ trợ giáo dục trong các cơ sở giáo dục công lập. Theo đó, giáo viên không được bố trí kiêm nhiệm các vị trí việc làm hỗ trợ, qua đó góp phần bảo đảm giáo viên tập trung thực hiện nhiệm vụ chuyên môn, nâng cao chất lượng giảng dạy và sử dụng đúng năng lực, chuyên môn được đào tạo. Chỉ trong trường hợp không thể bố trí nhân sự hỗ trợ giáo dục khác kiêm nhiệm hoặc không thể bố trí, phân công đủ số tiết dạy hay định mức giờ dạy theo quy định đối với giáo viên thì cơ sở giáo dục mới xem xét bố trí giáo viên kiêm nhiệm vị trí hỗ trợ và phải báo cáo cơ quan quản lý giáo dục trực tiếp.
Dự thảo cho thấy việc sử dụng giáo viên làm nhiệm vụ hỗ trợ không còn là phương án bố trí nhân sự thông thường mà chỉ được thực hiện trong những trường hợp cần thiết, có lý do cụ thể và chịu sự quản lý của cơ quan có thẩm quyền. Qua đó, dự thảo hướng đến việc sử dụng đội ngũ đúng vị trí việc làm, phát huy hiệu quả nguồn nhân lực, đồng thời tăng cường trách nhiệm của cơ sở giáo dục và cơ quan quản lý trong việc bố trí nhân sự phù hợp với yêu cầu hoạt động của nhà trường.
Bên cạnh đó, việc tuyển dụng và bổ sung nhân sự hỗ trợ giáo dục cần được ưu tiên bố trí cho các cơ sở giáo dục còn thiếu so với định mức, đặc biệt là những trường được tổ chức lại sau sáp nhập và có nhiều phân hiệu. Bởi lẽ, khi sáp nhập các trường học, quy mô quản lý, số lượng học sinh, lớp học và địa điểm hoạt động có thể tăng lên, kéo theo nhu cầu nhân sự phục vụ công tác thư viện, thiết bị, văn thư, kế toán, công nghệ thông tin và các nhiệm vụ hỗ trợ giáo dục khác.
Thứ ba, những vị trí việc làm hỗ trợ không đủ khối lượng công việc để thực hiện theo thời gian quy định của một người làm việc thì bố trí thực hiện nhiệm vụ kiêm nhiệm. Người được bố trí kiêm nhiệm phải đáp ứng năng lực chuyên môn, nghiệp vụ của vị trí việc làm kiêm nhiệm.
Thứ tư, số lượng tổ trưởng, phó tổ trưởng tổ chuyên môn, tổ văn phòng, tổ giáo dục đặc thù (nếu có) thuộc số lượng người làm việc ở vị trí việc làm giáo viên, vị trí việc làm hỗ trợ được giao của cơ sở giáo dục; không bố trí riêng số lượng người làm việc cho các vị trí việc làm này.
Thứ năm, căn cứ tổng số lượng người làm việc (bao gồm biên chế viên chức hưởng lương từ ngân sách nhà nước và số người làm việc hưởng lương từ nguồn thu sự nghiệp) được cơ quan có thẩm quyền giao, cơ quan có thẩm quyền quyết định giao số lượng người làm việc cho các cơ sở giáo dục công lập thuộc phạm vi quản lý, bảo đảm phù hợp với quy định định mức số lượng người làm việc tại Thông tư này.
Thứ sáu, ngoài các vị trí việc làm quy định tại Thông tư này, căn cứ nhu cầu, điều kiện thực tế và yêu cầu thực hiện nhiệm vụ, cơ sở giáo dục được đề xuất cơ quan có thẩm quyền quyết định theo phân cấp của địa phương xem xét, quyết định việc bố trí các vị trí việc làm khác được quy định tại Nghị định số 232/2026/NĐ-CP. Số lượng người làm việc đối với từng vị trí việc làm do cơ quan có thẩm quyền quyết định theo phân cấp.
Theo người viết, những điểm mới trong dự thảo được kỳ vọng sẽ tạo chuyển biến tích cực trong việc xác định định mức, tuyển dụng và bố trí đội ngũ tại các cơ sở giáo dục công lập. Nếu được hoàn thiện và triển khai đồng bộ, các quy định này sẽ góp phần khắc phục tình trạng thiếu giáo viên theo từng môn học, cấp học và thiếu nhân sự hỗ trợ giáo dục; từng bước chấm dứt tình trạng giáo viên phải kiêm nhiệm quá nhiều công việc ngoài chuyên môn, tạo điều kiện để nhà giáo tập trung vào nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục học sinh và nâng cao chất lượng chuyên môn.
Đồng thời, việc bố trí nhân sự theo đúng vị trí việc làm, phù hợp với quy mô, đặc điểm tổ chức và nhu cầu thực tế của từng trường, kể cả các trường có nhiều phân hiệu sau sáp nhập, sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng nguồn nhân lực và bảo đảm điều kiện hoạt động ổn định cho các cơ sở giáo dục.
(*) Văn phong, nội dung bài viết thể hiện góc nhìn, quan điểm của tác giả.
