Chỉ còn vài ngày nữa, Hội thảo khoa học quốc gia với chủ đề “Phát triển giáo dục đại học Việt Nam trong kỷ nguyên mới: Từ tự chủ chiến lược, chuyển đổi số đến đổi mới sáng tạo và hội nhập bền vững” sẽ chính thức diễn ra tại Quy Nhơn.

Hội thảo do Hiệp hội Các trường đại học, cao đẳng Việt Nam và Câu lạc bộ Mạng lưới Bảo đảm chất lượng giáo dục đại học Việt Nam tổ chức, diễn ra ngày 2/10/2026.

Gần 350 báo cáo gửi về Hội thảo

Theo Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Đình Đức - Chủ tịch Câu lạc bộ Mạng lưới Bảo đảm chất lượng giáo dục đại học Việt Nam (trực thuộc Hiệp hội Các trường đại học, cao đẳng Việt Nam), một trong những điểm đáng chú ý của Hội thảo năm nay là sự quan tâm rộng rãi của giới nghiên cứu và các cơ sở giáo dục đại học.

“Ban Tổ chức nhận được 348 báo cáo từ nhiều thầy cô trên địa bàn cả nước”, Giáo sư Nguyễn Đình Đức cho biết.

Theo thầy Đức, nhìn từ các chủ đề và những vấn đề được đặt ra trong các báo cáo, Hội thảo đã chạm tới những vấn đề nóng và cốt lõi của giáo dục đại học Việt Nam hiện nay.

Đó là câu chuyện các trường được tự chủ đến đâu và chịu trách nhiệm giải trình như thế nào; AI đang thay đổi việc dạy, học, nghiên cứu và đánh giá ra sao; làm thế nào để kết quả nghiên cứu đi vào đời sống; hội nhập quốc tế đem lại năng lực thực chất gì cho nhà trường, người học; đồng thời đặt ra yêu cầu đổi mới trong công tác kiểm định, bảo đảm chất lượng giáo dục đại học để phù hợp với thực tiễn và theo kịp thời đại.

Qua phản biện và thẩm định, có 263 bài được chấp nhận đăng kỷ yếu. Giáo sư Nguyễn Đình Đức cho rằng, việc lựa chọn này thể hiện trách nhiệm của Ban Tổ chức và Ban Khoa học đối với chất lượng học thuật của Hội thảo.

Đáng chú ý, theo Giáo sư Nguyễn Đình Đức, 5 chủ đề của Hội thảo có mối quan hệ chặt chẽ với nhau.

“Tự chủ tạo điều kiện để đại học lựa chọn con đường phát triển; chuyển đổi số và AI mở ra phương thức thực hiện mới; đổi mới sáng tạo và hợp tác quốc tế mở rộng tác động của đại học. Bảo đảm chất lượng phải xuyên suốt tất cả những quá trình đó”, thầy Đức nói.

Theo đó, một trường đại học có thể tăng quy mô, có thêm công nghệ và nhiều đối tác, nhưng câu hỏi cuối cùng vẫn là người học trưởng thành ra sao, tri thức mới được tạo ra thế nào và nhà trường đóng góp được gì cho đất nước.

Các báo cáo tại Hội thảo, theo Giáo sư Nguyễn Đình Đức, một lần nữa khẳng định vai trò nòng cốt của các trường đại học trong đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, trình độ cao; kiến tạo tri thức và dẫn dắt đổi mới sáng tạo quốc gia.

“Các báo cáo phản ánh hết sức kịp thời thực tế hoạt động rất đa dạng và sinh động của các cơ sở giáo dục đại học hiện nay. Qua các báo cáo này, chúng ta có thể thấy rất nhiều vấn đề mới của thực tiễn nảy sinh, và phải tiếp tục mau chóng hoàn thiện thể chế chính sách để khơi thông các nguồn lực, từ đó thúc đẩy hội nhập các chuẩn mực quốc tế và nâng cao chất lượng giáo dục đại học để đóng góp xứng đáng vào sự phát triển và thịnh vượng của đất nước”, Giáo sư Nguyễn Đình Đức chia sẻ.

Làm rõ những điểm nghẽn của tự chủ đại học

Với kỳ vọng về Hội thảo lần này, Giáo sư Nguyễn Đình Đức cho rằng đây cần là nơi các nhà quản lý, nhà khoa học và các cơ sở giáo dục đại học trao đổi thẳng thắn trên cơ sở bằng chứng thực tế, qua đó xác định rõ hơn việc gì cần làm, ai có thể làm và cần tháo gỡ điều gì.

Theo thầy, giá trị của Hội thảo không chỉ nằm ở số lượng báo cáo được công bố, mà còn ở khả năng kết nối những sáng kiến tốt và chuyển các kết quả nghiên cứu thành hành động.

Chính vì vậy, vấn đề đầu tiên Giáo sư Nguyễn Đình Đức muốn được trao đổi sâu là tự chủ đại học thực chất.

“Tự chủ phải gắn với năng lực quản trị, quyền chủ động về học thuật, nhân sự và nguồn lực, cùng cơ chế trách nhiệm giải trình minh bạch”, Giáo sư Nguyễn Đình Đức nói.

Theo thầy Đức, cần làm rõ những điểm nghẽn khiến một trường có trách nhiệm nhưng chưa thể chủ động triển khai chiến lược phát triển của mình, cũng như cách để tự chủ đi đôi với chất lượng và cơ hội tiếp cận giáo dục.

Vấn đề thứ hai là chất lượng giáo dục trong thời đại trí tuệ nhân tạo (AI).

Khi công cụ AI có thể tham gia vào nhiều công đoạn học tập và nghiên cứu, đại học phải xem lại cách thiết kế chương trình, phương pháp giảng dạy, đánh giá và các điều kiện bảo đảm chất lượng.

“Chúng ta cần biết người học thực sự hiểu gì, làm được gì, có khả năng tư duy độc lập và sử dụng công nghệ một cách có trách nhiệm hay không. Công nghệ có thể hỗ trợ giảng viên, nhưng chính con người phải quyết định mục tiêu giáo dục và chịu trách nhiệm về chất lượng”, thầy Đức nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, Giáo sư Nguyễn Đình Đức mong muốn Hội thảo có những trao đổi cụ thể về năng lực nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và hội nhập; những sáng kiến hay cũng như khó khăn, vướng mắc về cơ chế để trường đại học hợp tác lâu dài với doanh nghiệp, địa phương và các đối tác quốc tế.

Theo thầy, cần thúc đẩy để kết quả nghiên cứu góp phần giải quyết các bài toán phát triển, thúc đẩy đổi mới sáng tạo quốc gia, đồng thời nâng cao chất lượng đào tạo.

“Hội nhập bền vững phải được thể hiện ở đội ngũ mạnh hơn, chương trình tốt hơn, chuẩn đầu ra hội nhập với khu vực và quốc tế, và năng lực sáng tạo cao hơn”, Giáo sư Nguyễn Đình Đức cho hay.

Với trách nhiệm của một mạng lưới bảo đảm chất lượng, Giáo sư Nguyễn Đình Đức đặc biệt quan tâm đến việc chuyển từ tư duy đạt chuẩn trên hồ sơ sang xây dựng văn hóa chất lượng trong từng nhà trường.

Kiểm định là cần thiết, nhưng theo thầy Đức, chất lượng chỉ bền vững khi dữ liệu được sử dụng như một nguồn tài nguyên, như công cụ khách quan để cải tiến thường xuyên; phản hồi của người học và xã hội được lắng nghe; mỗi cơ sở giáo dục đại học dám nhìn thẳng vào những mặt còn hạn chế của mình.

“Nếu Hội thảo làm rõ được các điểm nghẽn, chia sẻ được những cách làm đã có kết quả và hình thành các nhóm hợp tác tiếp tục công việc sau ngày 2/10, đó sẽ là đóng góp thiết thực vô cùng có ý nghĩa và quan trọng cho giáo dục đại học Việt Nam trong giai đoạn mới”, Giáo sư Nguyễn Đình Đức kỳ vọng.

Kỳ vọng những trao đổi gắn với thực tiễn vận hành đại học

Từ những vấn đề mang tính chiến lược được đặt ra tại Hội thảo, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lê Văn Hảo - Cố vấn Hội đồng trường và Ban Giám hiệu Trường Đại học Quốc tế Miền Đông, cho rằng việc đưa chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và bảo đảm chất lượng vào thảo luận trong bối cảnh AI phát triển là rất kịp thời.

Phó Giáo sư Lê Văn Hảo kỳ vọng Hội thảo sẽ tạo cơ hội để các cơ sở giáo dục đại học chia sẻ tri thức, kinh nghiệm ứng dụng AI trong các lĩnh vực này, đồng thời nhận diện và đáp ứng 4 yêu cầu đang nổi lên.

Cụ thể, AI càng mạnh thì càng phải coi trọng năng lực tư duy của con người; AI càng dễ sử dụng thì càng cần năng lực kiểm chứng; AI càng tự động hóa thì con người càng phải chịu trách nhiệm cuối cùng; AI càng hỗ trợ nhanh cho bảo đảm chất lượng thì con người càng cần năng lực nhận diện chất lượng thực chất.

Trong khi đó, Tiến sĩ Khổng Trung Thắng - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Nha Trang, bày tỏ mong muốn tại Hội thảo được lắng nghe những cách tiếp cận mới và kinh nghiệm thực tiễn về tự chủ đại học trong thời kỳ mới.

Đặc biệt, trong bối cảnh có những thay đổi liên quan đến việc sắp xếp các cơ sở giáo dục đại học, những kinh nghiệm thực tiễn về tự chủ có thể cung cấp thêm góc nhìn để các trường tham khảo trong quá trình tổ chức và phát triển.

Theo Tiến sĩ Khổng Trung Thắng, tự chủ tài chính luôn là một bài toán quan trọng đối với các cơ sở giáo dục đại học. Đây cũng là vấn đề cần tiếp tục được trao đổi để các trường có thêm kinh nghiệm và cách tiếp cận phù hợp khi thực hiện tự chủ.