Trong môi trường học đường, bên cạnh việc trang bị kiến thức văn hóa, giáo dục kỹ năng sống và bồi dưỡng đời sống tinh thần cho học sinh ngày càng có ý nghĩa quan trọng. Trước những tác động đa chiều của xã hội hiện đại, việc giúp người trẻ hình thành lối sống tích cực, ý thức trách nhiệm và bản lĩnh trước những lựa chọn của bản thân là yêu cầu cần được quan tâm.
Sáng 19/10, Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam phối hợp cùng Trường Trung học phổ thông Kim Liên (Hà Nội) tổ chức hội thảo “Thế hệ xanh – Trách nhiệm dẫn lối tương lai”, với sự tham dự của cô Đặng Ngọc Tú - Phó Hiệu trưởng nhà trường, các thầy cô giáo bộ môn cùng học sinh khối 11 và 12.
Tại chương trình, nhà văn Hoàng Anh Tú, người được nhiều thế hệ học trò biết đến với biệt danh Anh Chánh Văn trên Báo Hoa Học Trò trước đây, đã chia sẻ những góc nhìn gần gũi về người trẻ, góp phần khơi gợi suy nghĩ của học sinh về trách nhiệm với bản thân, cộng đồng và tương lai.
Định nghĩa "sống xanh" trong mối quan hệ bạn bè và gia đình
Mở đầu chương trình, nhà văn Hoàng Anh Tú đặt câu hỏi để học sinh cùng trao đổi về cách hiểu lối sống xanh. Từ khái niệm thường gắn với bảo vệ môi trường, các em mở rộng góc nhìn, nhấn mạnh sự tử tế và trách nhiệm trong cách ứng xử hằng ngày.
Em Trần Thi - học sinh lớp 11A4 cho rằng sống xanh trước hết là có trách nhiệm với môi trường, giữ gìn vệ sinh chung, không xả rác bừa bãi. Trong khi đó, em Diệu Anh - học sinh lớp 12A14 nhấn mạnh lối sống xanh còn thể hiện qua cách đối nhân xử thế, sự chân thành giữa bạn bè, thái độ tôn trọng thầy cô và sự công bằng của giáo viên đối với học sinh.
Cùng bàn về xây dựng môi trường học đường lành mạnh, em Vũ Huy Nam - học sinh lớp 12A7, cho rằng các hành vi bắt nạt, xúc phạm, thiếu tôn trọng hay chơi xấu bạn bè cần bị lên án. Theo em, môi trường học đường tích cực phải bắt đầu từ cách mỗi người đối xử với những người xung quanh, thay vì chỉ dừng lại ở nội quy hay khẩu hiệu.
Cụ thể hơn, em Lê Nguyễn Minh Châu - học sinh lớp 12A14 cho rằng sự độc hại trong tình bạn có thể xuất phát từ việc một người luôn muốn kiểm soát, buộc đối phương phải sống theo ý mình hoặc liên tục đưa ra những đòi hỏi. Khi một mối quan hệ thiếu sự tôn trọng và công bằng, các bên khó có thể duy trì sự gắn kết lành mạnh.
Chia sẻ về cách ứng xử khi gặp tình huống bị bắt nạt hoặc thiếu tôn trọng, Minh Châu cho biết em sẽ tìm đến gia đình, bạn bè hoặc thầy cô giáo để chia sẻ và tìm kiếm sự giúp đỡ. Theo em, việc chủ động lên tiếng không chỉ giúp bản thân tìm được hướng giải quyết mà còn là cách để những hành vi tiêu cực được nhận diện, ngăn chặn kịp thời.
Từ những chia sẻ của học sinh, nhà văn Hoàng Anh Tú nhấn mạnh, sống xanh không chỉ là bảo vệ môi trường mà còn thể hiện qua cách mỗi người ứng xử, biết tôn trọng, đối xử bình đẳng và không làm tổn thương người khác. Theo diễn giả, tôn trọng bạn bè là bước đầu tiên để xây dựng môi trường học đường an toàn, nơi mỗi học sinh đều được lắng nghe và đối xử tử tế.
Với những tình bạn độc hại, học sinh cần chủ động tìm kiếm sự giúp đỡ từ gia đình, thầy cô và bạn bè thay vì âm thầm chịu đựng. Diễn giả cho rằng, dám lên tiếng và kết nối với mọi người để giải quyết vấn đề là biểu hiện của bản lĩnh, đồng thời góp phần vun đắp những mối quan hệ lành mạnh.
Từ câu chuyện tình bạn, nhà văn Hoàng Anh Tú tiếp tục gợi mở về cách học sinh thể hiện tình cảm và sự quan tâm với gia đình.
Em Lường Quyết Tâm - học sinh lớp 11A14 chia sẻ câu chuyện trong ngày khi thấy mẹ đi làm muộn, em đã chủ động hỏi han sức khỏe của mẹ.
Trong khi đó, em Phạm Thanh Uyên - học sinh lớp 12A15 cho biết bản thân thường xuyên hỏi bố mẹ “Bố mẹ có yêu con không?”, như một cách bày tỏ mong muốn được yêu thương và gần gũi hơn với cha mẹ.
Diễn giả Hoàng Anh Tú gợi mở rằng, trong khi nhiều người trẻ mong muốn cha mẹ thấu hiểu cảm xúc và suy nghĩ của mình, các em cũng cần quan tâm đến tâm tư, niềm vui và những nỗi lo của cha mẹ.
Theo nhà văn, cha mẹ chỉ có thể hiểu con sâu sắc hơn khi các em sẵn sàng mở lòng. Muốn mở lòng, trước hết phải mở lời, bởi khoảng cách giữa cha mẹ và con cái đôi khi xuất phát từ việc hai bên chưa thực sự trò chuyện để hiểu nhau.
Từ đó, diễn giả khuyến khích học sinh bắt đầu kết nối với gia đình bằng những việc gần gũi như hỏi han cha mẹ về sức khỏe, công việc và những chuyện diễn ra trong ngày. Bên cạnh lời nói, các em cũng có thể thể hiện tình cảm bằng cách chủ động giúp đỡ việc nhà, san sẻ những công việc phù hợp với khả năng hoặc dành thời gian ở bên người thân.
Sống xanh trên không gian số, có trách nhiệm với từng lượt chia sẻ
Trong bối cảnh mạng xã hội ngày càng ảnh hưởng đến đời sống người trẻ, nhà văn Hoàng Anh Tú mở rộng câu chuyện sống xanh sang cách ứng xử trên không gian số, giúp học sinh nhận diện hành vi tiêu cực và nâng cao trách nhiệm khi sử dụng mạng xã hội.
Em Nguyễn Tuệ Châu - học sinh lớp 11A2 cho rằng bình luận công kích, sử dụng ngôn từ độc hại hay chia sẻ thông tin chưa kiểm chứng đều là những hành vi đáng lo ngại, có thể gây tổn thương cho người khác và khiến tin sai lệch lan rộng.
Cùng quan điểm, em Trần Quang Bách - học sinh lớp 12A13 cho biết em từng nhiều lần chứng kiến những lời lẽ thiếu văn minh, cố tình khơi gợi tranh cãi trên mạng. Thay vì tham gia hoặc phản ứng trước các bình luận tiêu cực, em thường chọn cách im lặng và giữ khoảng cách với những nội dung này.
Từ những chia sẻ của học sinh, diễn giả Hoàng Anh Tú cho rằng, trong một số trường hợp, im lặng là lựa chọn có trách nhiệm thay vì vội vàng tranh cãi. Bởi một bình luận, lượt thích hay chia sẻ dù nhằm phản đối nội dung tiêu cực vẫn có thể vô tình giúp nội dung đó lan rộng, nhất là khi người đăng cố tình khơi gợi phẫn nộ để thu hút tương tác.
Theo diễn giả, thay vì trực tiếp tham gia tranh cãi, người dùng có thể sử dụng chức năng báo cáo (report) để phản ánh nội dung vi phạm. Đây cũng là cách chủ động góp phần bảo vệ môi trường mạng và thể hiện trách nhiệm với cộng đồng.
Từ câu chuyện ứng xử trên không gian số, nhà văn Hoàng Anh Tú gửi gắm thông điệp rằng sống xanh không chỉ thể hiện qua hành động ngoài đời thực mà còn nằm trong cách mỗi người sử dụng mạng xã hội. Mỗi dòng trạng thái, bình luận hay lượt chia sẻ đều có thể để lại dấu vết lâu dài và tạo ra những tác động nhất định.
Bởi vậy, người trẻ cần tỉnh táo khi tiếp nhận thông tin, cân nhắc trước khi thể hiện quan điểm và có trách nhiệm với những nội dung mình lựa chọn lan truyền. Đó cũng là cách góp phần xây dựng một môi trường mạng văn minh, an toàn và tích cực hơn.
Giáo dục lối sống xanh cần vượt ra ngoài khuôn khổ lớp học
Chia sẻ với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, cô Phạm Thị Phương Nhung - giáo viên môn Ngữ văn, Trường Trung học phổ thông Kim Liên đánh giá chương trình có ý nghĩa thiết thực nhờ cách tiếp cận gần gũi, sinh động. Theo cô, thông qua sự dẫn dắt tự nhiên của diễn giả Hoàng Anh Tú và việc khuyến khích học sinh chủ động trao đổi, bày tỏ quan điểm, chương trình giúp các em dễ dàng liên hệ kiến thức với thực tế, từng bước hình thành ý thức sống văn minh và có trách nhiệm.
Cô Nhung cho biết, bên cạnh hoạt động dạy học chính khóa, nhà trường thường xuyên tổ chức ngoại khóa, tham quan trải nghiệm và giáo dục kỹ năng sống. Qua đó, học sinh có thêm cơ hội vận dụng điều đã học vào thực tiễn, tiếp nhận kiến thức một cách gần gũi và hiệu quả hơn.
Đối với học sinh, chương trình cũng mang đến những góc nhìn mới về cách thực hành lối sống xanh trong đời sống hằng ngày.
Em Nguyễn Anh Thư - học sinh lớp 11A14 cho rằng, chương trình giúp em hiểu rõ hơn rằng sống xanh không nhất thiết phải bắt đầu từ những hành động lớn lao mà có thể xuất phát từ những việc nhỏ bé, gần gũi mỗi ngày.
Theo em, đây không chỉ là buổi chia sẻ kiến thức mà còn truyền cảm hứng để học sinh thay đổi nhận thức, hình thành thói quen sống tích cực và góp phần xây dựng môi trường sống bền vững.
Cùng nhìn nhận về ý nghĩa của chương trình, em Trần Trúc An - học sinh lớp 11A6 cho rằng sự phát triển mạnh mẽ của các nền tảng số đang mở ra nhiều cơ hội nhưng cũng đặt ra không ít thách thức đối với người trẻ trong quá trình tiếp nhận thông tin.
Theo Trúc An, nguồn thông tin phong phú trên mạng giúp học sinh thuận lợi hơn trong học tập, mở rộng kiến thức và tích lũy hành trang cho tương lai. Tuy nhiên, nếu không được trang bị đầy đủ kỹ năng tiếp nhận, phân tích và chọn lọc thông tin, người trẻ rất dễ bị ảnh hưởng bởi những xu hướng lệch lạc hoặc chạy theo các trào lưu độc hại.
Từ góc nhìn đó, Trúc An đánh giá những chia sẻ của nhà văn Hoàng Anh Tú đặc biệt hữu ích đối với học sinh trung học phổ thông, bởi đây là giai đoạn các em chuẩn bị bước vào tuổi trưởng thành, cần được trang bị kiến thức và kỹ năng để tiếp cận thông tin một cách tỉnh táo, có chọn lọc.
Em cũng bày tỏ mong muốn mỗi người trẻ không chỉ biết tự bảo vệ mình trước những tác động tiêu cực của môi trường số mà còn có thể trở thành người lan tỏa thông tin tích cực, góp phần xây dựng môi trường mạng lành mạnh cho cộng đồng và các thế hệ tiếp theo.
