Muốn nông nghiệp bứt phá, cần gắn đào tạo với bài toán của doanh nghiệp

Hội nghị “Đối thoại chiến lược về nhân lực - công nghệ - đổi mới sáng tạo” diễn ra chiều 9/10, trong khuôn khổ các hoạt động chào mừng kỷ niệm 70 năm thành lập Học viện Nông nghiệp Việt Nam. Chương trình là diễn đàn để nhà trường và doanh nghiệp trao đổi, chia sẻ nhu cầu, tìm kiếm cơ hội hợp tác trong đào tạo, nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ.

Qua đó, đưa hoạt động đào tạo và nghiên cứu gắn sát hơn với yêu cầu thực tiễn, đáp ứng nhu cầu nhân lực của doanh nghiệp, đồng thời tạo ra những giải pháp thiết thực phục vụ sản xuất nông nghiệp và đời sống người nông dân.

Tham dự hội nghị có một số nguyên Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường; Ban Giám đốc Học viện, cùng đại diện các doanh nghiệp, nhà khoa học, đối tác và đông đảo cán bộ, giảng viên của Học viện Nông nghiệp Việt Nam.

Doanh nghiệp đặt bài toán, nhà trường cùng tìm lời giải công nghệ

Khai mạc Hội nghị, Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Lan - Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam chia sẻ, 70 năm là chặng đường đủ dài để Học viện nhìn lại những thành tựu đã đạt được, đồng thời xác định trách nhiệm và hướng đi trong giai đoạn phát triển mới. Câu hỏi đặt ra không chỉ là Học viện đã làm được gì, mà quan trọng hơn là cần đổi mới như thế nào để đóng góp nhiều hơn cho đất nước.

Từ nền tảng 70 năm xây dựng và phát triển, Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã trở thành cơ sở đào tạo, nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ có uy tín, từng bước gắn kết tri thức với thực tiễn sản xuất và nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội. Trong 10 năm gần đây, hơn 200 sản phẩm khoa học và công nghệ của Học viện đã được đăng ký sở hữu trí tuệ, công nhận lưu hành hoặc công nhận là tiến bộ kỹ thuật. Nhiều kết quả nghiên cứu đã được ứng dụng trong sản xuất, phục vụ doanh nghiệp, địa phương và người nông dân.

Từ thực tiễn đó, Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Lan nhấn mạnh, giá trị của một trường đại học không chỉ nằm ở tri thức được tạo ra, mà còn ở khả năng chuyển hóa tri thức thành nguồn nhân lực chất lượng, công nghệ, sản phẩm và những giá trị thiết thực cho xã hội. Muốn vậy, Học viện cần tăng cường hợp tác với doanh nghiệp, đưa nhu cầu thực tiễn vào quá trình đào tạo, nghiên cứu và chuyển giao công nghệ.

Theo Giáo sư Lan, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, công nghệ sinh học, tự động hóa và công nghệ xanh đang làm thay đổi sâu sắc phương thức sản xuất, quản trị. Trong lĩnh vực nông nghiệp, những yêu cầu về sản xuất xanh, giảm phát thải, thích ứng với biến đổi khí hậu, truy xuất nguồn gốc và nâng cao giá trị nông sản ngày càng đặt ra rõ nét.

Trong bối cảnh đó, năng lực cạnh tranh của nông nghiệp Việt Nam ngày càng phụ thuộc vào chất lượng nguồn nhân lực, khả năng làm chủ công nghệ và năng lực đưa tri thức khoa học vào thực tiễn. Điều này cũng đặt ra yêu cầu đổi mới đối với các cơ sở giáo dục đại học: đào tạo phải gắn với nhu cầu của thị trường lao động, nghiên cứu cần hướng đến những vấn đề thực tế và khoa học công nghệ phải tạo ra giá trị mới cho nền kinh tế.

Tinh thần của Nghị quyết 57 và Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị cũng đặt ra yêu cầu thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo, gắn hoạt động của các cơ sở giáo dục với yêu cầu phát triển đất nước.

Từ yêu cầu đó, Học viện xác định doanh nghiệp là đối tác chiến lược trong đào tạo, nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ. Hai bên cần chủ động phối hợp dự báo nhu cầu nhân lực, xác định những năng lực và vị trí việc làm mới, đồng thời cùng tham gia xây dựng chương trình đào tạo, tổ chức thực tập, hướng dẫn đồ án và đưa các bài toán thực tế vào quá trình học tập của sinh viên.

Bên cạnh đào tạo nguồn nhân lực, Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Lan cho rằng hợp tác nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ cần trở thành một trụ cột thực chất trong mối quan hệ giữa Học viện với doanh nghiệp.

Theo đó, doanh nghiệp cung cấp thông tin về những khó khăn trong sản xuất, nhu cầu thị trường và các yêu cầu công nghệ; đội ngũ nhà khoa học của Học viện phối hợp nghiên cứu, thử nghiệm, hoàn thiện giải pháp và từng bước đưa kết quả vào ứng dụng. Cách tiếp cận này giúp hoạt động nghiên cứu bám sát nhu cầu thực tiễn, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận các giải pháp khoa học và công nghệ phù hợp.

Thước đo của nghiên cứu ứng dụng, vì vậy, không chỉ là số lượng công trình hay sản phẩm được tạo ra, mà còn là hiệu quả khi đưa vào thực tiễn, khả năng giải quyết những vấn đề của sản xuất và giá trị mang lại cho doanh nghiệp, người sản xuất và xã hội.

“Hội nghị hôm nay không chỉ dừng lại ở việc giới thiệu những thế mạnh sẵn có của Học viện, mà quan trọng hơn là tạo không gian để các bên trao đổi thẳng thắn về nhu cầu của doanh nghiệp, những vấn đề đang đặt ra trong thực tiễn và khả năng phối hợp giải quyết.

Khi hợp tác bắt đầu từ những nhu cầu cụ thể, doanh nghiệp có điều kiện tiếp cận nguồn nhân lực và công nghệ phù hợp; Học viện nâng cao chất lượng đào tạo, định hướng nghiên cứu sát thực tiễn; người nông dân có thêm giải pháp nâng cao hiệu quả sản xuất. Đây cũng là giá trị cốt lõi mà mối liên kết Nhà nước – Nhà trường – Doanh nghiệp cần hướng tới”, Giáo sư Lan bày tỏ.

Doanh nghiệp cần tham gia từ khâu xác định nhu cầu nhân lực

Tại phiên đối thoại chiến lược, nguyên Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Xuân Cường; Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Lan cùng đại diện các doanh nghiệp đã trao đổi về nhu cầu nhân lực, công nghệ và định hướng đổi mới sáng tạo trong 5-10 năm tới.

Chia sẻ tại Hội nghị, ông Vũ Văn Tuấn - Phó Tổng Giám đốc, Giám đốc điều hành ngành thức ăn chăn nuôi, Công ty Cổ phần Chăn nuôi C.P. Việt Nam cho biết, doanh nghiệp coi trọng hợp tác với các trường đại học, học viện trong đào tạo và phát triển nguồn nhân lực. Thông qua việc tiếp nhận sinh viên thực tập, tạo cơ hội việc làm và hỗ trợ phát triển kỹ năng chuyên môn, doanh nghiệp mong muốn giúp người học tích lũy kinh nghiệm thực tế, từng bước đáp ứng yêu cầu công việc sau khi tốt nghiệp.

Theo ông Tuấn, bên cạnh kiến thức chuyên môn, sinh viên cần được trang bị kỹ năng phân tích dữ liệu, xây dựng báo cáo, ứng dụng công nghệ thông tin, giao tiếp và làm việc nhóm. Đặc biệt, khả năng tự học, chủ động cập nhật kiến thức và thích ứng với những thay đổi của công việc ngày càng quan trọng trong bối cảnh sản xuất đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số.

Trong khi đó, từ thực tiễn sử dụng lao động, ông Trần Mạnh Báo - Chủ tịch Hội đồng quản trị, Tổng Giám đốc Tập đoàn Thái Bình Seed cho rằng, hợp tác giữa nhà trường và doanh nghiệp cần bắt đầu từ việc xác định cụ thể nhu cầu nhân lực. Doanh nghiệp cần chủ động thông tin về vị trí việc làm, số lượng tuyển dụng và yêu cầu chuyên môn để nhà trường có căn cứ xây dựng kế hoạch đào tạo phù hợp.

Với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực giống cây trồng như Thái Bình Seed, nhu cầu nhân lực không chỉ giới hạn ở ngành trồng trọt mà còn liên quan đến kinh tế, quản trị và công nghệ sinh học. Việc đặt hàng đào tạo trên cơ sở nhu cầu thực tế sẽ giúp nhà trường chủ động chuẩn bị nguồn nhân lực, đồng thời giúp doanh nghiệp có kế hoạch tuyển dụng phù hợp với định hướng phát triển.

Theo ông Trần Mạnh Báo, doanh nghiệp cần tham gia trực tiếp hơn vào quá trình đào tạo, từ góp ý chương trình, giáo trình đến hướng dẫn sinh viên thực tập và thực hiện các nội dung thực tập tốt nghiệp. Qua trải nghiệm tại môi trường sản xuất, sinh viên có cơ hội tiếp cận quy trình kỹ thuật, vận dụng kiến thức đã học và tích lũy kinh nghiệm nghề nghiệp trước khi tốt nghiệp.

Bên cạnh năng lực chuyên môn, doanh nghiệp cũng đề cao tinh thần trách nhiệm, thái độ làm việc và tác phong nghề nghiệp. Do đó, sự phối hợp giữa nhà trường và doanh nghiệp cần hướng tới đào tạo người học đáp ứng đồng thời yêu cầu về kiến thức, kỹ năng và ý thức nghề nghiệp, qua đó rút ngắn thời gian đào tạo lại và nâng cao khả năng đáp ứng công việc của sinh viên sau khi ra trường.

Từ những ý kiến trao đổi tại hội nghị, Nguyên Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Xuân Cường nhấn mạnh sự cần thiết phải thiết lập cơ chế phối hợp lâu dài, thực chất giữa nhà trường và doanh nghiệp. Theo đó, doanh nghiệp cần tham gia từ khâu xác định nhu cầu nhân lực, góp ý chương trình đào tạo đến tiếp nhận sinh viên thực tập và đặt hàng nghiên cứu khoa học. Về phía nhà trường, cần chủ động lựa chọn những vấn đề xuất phát từ thực tiễn sản xuất để nghiên cứu, thử nghiệm và đánh giá khả năng ứng dụng.

Sự phối hợp ngay từ đầu sẽ giúp hoạt động đào tạo sát hơn với nhu cầu tuyển dụng, đồng thời tạo điều kiện để kết quả nghiên cứu khoa học được chuyển giao và ứng dụng hiệu quả vào sản xuất. Đây là hướng đi quan trọng nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của nông nghiệp Việt Nam trên toàn chuỗi giá trị, từ chọn tạo giống, tổ chức canh tác đến chế biến và xuất khẩu.

Tại hội nghị, Học viện Nông nghiệp Việt Nam trao học bổng cho sinh viên, đồng thời tri ân các doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân đã đồng hành cùng Học viện.

Những suất học bổng không chỉ góp phần hỗ trợ người học mà còn thể hiện sự quan tâm, kỳ vọng của doanh nghiệp đối với thế hệ nhân lực tương lai của ngành nông nghiệp. Đây cũng là cầu nối giúp tăng cường sự gắn kết giữa nhà trường, doanh nghiệp và sinh viên trong quá trình đào tạo, phát triển nguồn nhân lực.

Đại diện sinh viên nhận học bổng chia sẻ tại chương trình, em Trần Đức Công - sinh viên khóa 71, Khoa Công nghệ sinh học, Học viện Nông nghiệp Việt Nam cho biết, học bổng là nguồn hỗ trợ và động viên kịp thời, tạo thêm động lực để sinh viên nỗ lực học tập, rèn luyện. Hơn thế, sự đồng hành này còn thể hiện niềm tin của doanh nghiệp đối với sinh viên Học viện, tiếp thêm động lực để các em trau dồi kiến thức, kỹ năng, chuẩn bị hành trang cho công việc trong tương lai.