Thông tư số 59/2026/TT-BGDĐT ngày 15/7/2026 quy định về nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu và nhà giáo thỉnh giảng đã tạo điều kiện để các cơ sở giáo dục tiếp tục sử dụng đội ngũ nhà giáo giàu kinh nghiệm trong hoạt động đào tạo, nghiên cứu khoa học và phát triển nhà trường.
Theo quy định, các cơ sở giáo dục được ký hợp đồng lao động toàn thời gian với nhà giáo sau khi nghỉ hưu nếu đáp ứng các điều kiện theo quy định, qua đó phát huy kinh nghiệm, trình độ chuyên môn của đội ngũ này phục vụ mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo và nghiên cứu khoa học.
Lãnh đạo một số cơ sở giáo dục đại học nhận định chính sách phù hợp với thực tiễn. Bởi, bên cạnh việc tạo điều kiện để các trường tiếp tục khai thác nguồn nhân lực chất lượng cao, quy định mới còn góp phần củng cố năng lực đào tạo, đáp ứng yêu cầu về quy mô tuyển sinh và nâng cao chất lượng giáo dục của các cơ sở đào tạo.
Gắn với nhu cầu nhân lực và khả năng tự chủ của từng trường
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Tiến sĩ Nguyễn Đình Tường - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Nghệ An chia sẻ, việc huy động các nhà giáo sau khi nghỉ hưu tham gia giảng dạy theo hình thức hợp đồng lao động toàn thời gian sẽ mang lại nhiều lợi ích cho nhà trường, đặc biệt đối với những thầy cô có năng lực chuyên môn, uy tín trong nghiên cứu khoa học và hoạt động đào tạo.
Ngoài ra, việc kết quả công tác của đội ngũ nhà giáo này được tính vào năng lực đào tạo, quy mô tuyển sinh và kiểm định chất lượng giáo dục cũng là cơ chế phù hợp. Hơn nữa, không quá lo ngại về nguy cơ lạm phát đội ngũ nhà giáo sau khi nghỉ hưu ký hợp đồng lao động toàn thời gian, bởi các cơ sở giáo dục đại học đều xác định giảng viên cơ hữu mới là lực lượng chính quyết định chất lượng đào tạo và sự phát triển của nhà trường.
Trong khi đó, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Đức Minh - Phó Hiệu trưởng Trường Điện - Điện tử, Đại học Bách khoa Hà Nội bày tỏ, các thầy cô về hưu vẫn bảo đảm sức khỏe và năng lực chuyên môn thì việc tiếp tục mời tham gia theo hình thức hợp đồng lao động toàn thời gian sẽ giúp nhà trường tăng cường năng lực đào tạo, nghiên cứu khoa học, đồng thời phát huy vai trò dẫn dắt các nhóm nghiên cứu.
Phó Hiệu trưởng Trường Điện - Điện tử, Đại học Bách khoa Hà Nộicũng nhấn mạnh trong bối cảnh các cơ sở giáo dục đại học thực hiện cơ chế tự chủ, việc ký hợp đồng với nhà giáo sau khi nghỉ hưu sẽ được các trường cân nhắc trên cơ sở nhu cầu thực tế và khả năng bảo đảm nguồn kinh phí chi trả. Do vậy, không có lý do để lo ngại việc các trường sẽ ký hợp đồng một cách tràn lan với đội ngũ này.
Đồng quan điểm, Tiến sĩ Nguyễn Trung Nhân - Trưởng phòng Đào tạo, Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh chia sẻ, nhà giáo nghỉ hưu có trình độ tiến sĩ, chức danh giáo sư, phó giáo sư là đội ngũ nhân lực chất lượng cao. Trong bối cảnh quy định về xác định chỉ tiêu tuyển sinh đã được điều chỉnh, việc ký hợp đồng lao động toàn thời gian với các nhà giáo có học hàm, học vị để tăng cường năng lực đào tạo cho nhà trường là phù hợp và không phải vấn đề đáng lo ngại.
“Quy định tại Thông tư số 59 là hợp lý, bởi trên thực tế, các trường và xã hội đều nhìn nhận rõ năng lực của đội ngũ nhà giáo được ký hợp đồng. Đây đều là những giảng viên có năng lực giảng dạy, nghiên cứu khoa học và uy tín chuyên môn.
Việc ký hợp đồng lao động toàn thời gian đối với nhà giáo nghỉ hưu vừa giúp các cơ sở giáo dục giữ chân được đội ngũ nhà giáo giỏi, vừa tạo điều kiện để các thầy cô tiếp tục được hưởng các chế độ, chính sách phù hợp, trong đó có bảo hiểm, thay vì phải chuyển sang các hình thức hợp đồng khác sau khi kết thúc thời gian kéo dài công tác theo quy định.
Hơn nữa, nhiều nhà giáo sau khi nghỉ hưu vẫn mong muốn tiếp tục cống hiến cho hoạt động đào tạo và nghiên cứu khoa học nếu có cơ hội”, thầy Nhân chia sẻ.
Ưu tiên nhân lực chất lượng cao
Theo ghi nhận, mỗi cơ sở giáo dục đại học sẽ có cách tiếp cận và tiêu chí riêng trong việc ký hợp đồng lao động toàn thời gian với nhà giáo sau khi nghỉ hưu. Song, điểm chung là các trường ưu tiên những nhà giáo có trình độ chuyên môn cao, giàu kinh nghiệm và còn khả năng cống hiến.
Tiến sĩ Nguyễn Đình Tường cho biết, trước khi Thông tư số 59/2026/TT-BGDĐT được ban hành, nhà trường chưa ký hợp đồng với nhà giáo sau khi nghỉ hưu. Tuy nhiên, với cơ chế mới cùng các quy định liên quan tạo điều kiện tăng nguồn giảng viên trình độ tiến sĩ, nhà trường có thể xem xét ký hợp đồng lao động toàn thời gian với đội ngũ này khi có nhu cầu.
“Nhà trường sẽ lựa chọn ký hợp đồng lao động toàn thời gian với những nhà giáo có uy tín, có nhiều đóng góp cho lĩnh vực chuyên môn và ngành đào tạo, chứ không phải chỉ để giữ lại đội ngũ đã nghỉ hưu. Chính sách này tạo điều kiện để các trường tiếp tục phát huy kinh nghiệm, tâm huyết của những nhà giáo vẫn còn khả năng cống hiến, đồng thời mang lại nhiều thuận lợi cho quá trình phát triển của cơ sở giáo dục", thầy Tường chia sẻ.
Với Thông tư số 59, nếu triển khai ký hợp đồng lao động toàn thời gian với nhà giáo sau khi nghỉ hưu, nhà trường có thể ưu tiên những ngành đào tạo còn thiếu giảng viên, ví dụ như Kế toán và Ngôn ngữ Trung Quốc. Đối tượng được lựa chọn là các nhà giáo có trình độ tiến sĩ hoặc có chức danh giáo sư, phó giáo sư.
Còn theo thầy Minh, nhà trường có thể sẽ không ưu tiên ký hợp đồng lao động toàn thời gian với nhà giáo sau khi nghỉ hưu ở bất kỳ ngành đào tạo cụ thể nào.
"Tất cả các ngành đều có thể sử dụng đội ngũ này nếu đáp ứng yêu cầu về chuyên môn và nhu cầu phát triển từng ngành. Đó là những nhà giáo sau khi nghỉ hưu vẫn còn năng lực giảng dạy, nghiên cứu khoa học và mong muốn tiếp tục cống hiến, là nguồn nhân lực chất lượng cao tại cơ sở giáo dục đại học. Đây chủ yếu là đội ngũ có trình độ tiến sĩ, có chức danh giáo sư, phó giáo sư, giàu kinh nghiệm trong đào tạo và nghiên cứu”, thầy Minh chia sẻ.
Mặt khác, thầy Nhân cho hay, đối với nhà trường, việc ký hợp đồng lao động toàn thời gian với nhà giáo sau khi nghỉ hưu sẽ được xem xét trên hai nguyên tắc.
Thứ nhất, các thầy cô phải có đủ sức khỏe, mong muốn tiếp tục giảng dạy và đồng thuận tham gia. Thứ hai, việc ký hợp đồng phải xuất phát từ nhu cầu bổ sung nhân lực của từng ngành đào tạo.
“Hiện nhà trường mời khá nhiều giảng viên sau khi hết tuổi lao động tiếp tục tham gia giảng dạy theo hợp đồng. Đội ngũ này có mặt ở nhiều ngành đào tạo, chủ yếu là các nhà giáo có trình độ tiến sĩ, chức danh giáo sư, phó giáo sư.
Trước đây, nhà trường cũng chỉ thực hiện kéo dài thời gian công tác hoặc ký hợp đồng với nhóm đối tượng này, còn các giảng viên có trình độ thạc sĩ chưa thuộc diện được xem xét”, thầy Nhân chia sẻ.
Cũng theo Trưởng phòng Đào tạo Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh, đối tượng được ký hợp đồng sẽ chủ yếu là các giảng viên của chính nhà trường sau khi nghỉ hưu. Bên cạnh việc trực tiếp tham gia giảng dạy, các thầy cô còn có vai trò dẫn dắt, hỗ trợ các nhóm nghiên cứu trẻ, góp phần truyền thụ kinh nghiệm chuyên môn và phát triển đội ngũ kế cận.
