Trong bối cảnh trẻ em ngày càng được khuyến khích bày tỏ quan điểm cá nhân, tiếng “Không” đôi khi trở thành thử thách trong hành trình nuôi dạy con. Làm sao để cha mẹ tôn trọng tiếng nói của con mà vẫn giữ vai trò định hướng? Khi nào nên trao quyền, khi nào cần đặt giới hạn? Từ những trăn trở đó, Trường Nam Úc Scotch AGS đã tổ chức buổi hội thảo “Bản lĩnh nói Không - Khơi dưỡng nội lực trong con” vào tháng 10 vừa qua.
Với sự đồng hành của Nhà đào tạo và khai vấn phụ huynh Nguyễn Thị Thuý Kiều cùng Tiến sĩ Tâm lý học Nguyễn Tú Anh, chương trình đã mang đến những góc nhìn tâm lý và phương pháp thực tiễn, giúp cha mẹ thấu hiểu nguyên nhân đằng sau lời từ chối, từng bước nuôi dưỡng nội lực, chính kiến và khả năng tự chủ ở con mình.
Tiếng "Không" - một phần của hành trình trưởng thành
Theo Tiến sĩ Tâm lý học Nguyễn Tú Anh, tiếng “Không” của trẻ mang những ý nghĩa khác nhau tùy vào từng giai đoạn phát triển. Ở tuổi mầm non, lời từ chối thường xuất phát từ nhu cầu khẳng định sự độc lập. Đến tiểu học, trẻ bắt đầu biết diễn đạt lý do và phản hồi trước những quy tắc mình chưa đồng tình. Trong giai đoạn vị thành niên, tiếng “Không” có thể gắn với quá trình hình thành bản sắc, hệ giá trị và nhu cầu tự chủ.
Trưởng thành trong xã hội đề cao sự lễ phép và vâng lời, cha mẹ có thể xem lời từ chối của con là biểu hiện của sự bướng bỉnh hoặc thiếu tôn trọng. Trong khi đó, Gen Alpha lớn lên trong môi trường khuyến khích tư duy phản biện. Nhận diện rõ sự khác biệt này sẽ giúp cha mẹ nhìn nhận lời từ chối đa chiều hơn, thay vì mặc định đó là sự chống đối.
Từ nói "Không" đến bản lĩnh và nội lực
Với kinh nghiệm đồng hành cùng nhiều gia đình và trải nghiệm làm mẹ, Nhà đào tạo và khai vấn phụ huynh Nguyễn Thị Thuý Kiều cho biết: "Trẻ có thể từ chối vì nhiều nguyên nhân - cảm xúc nhất thời, tâm lý phản kháng, ảnh hưởng từ bạn bè hoặc mong muốn được tự quyết.
Một đứa trẻ có nội lực sẽ nhận diện được giới hạn và biết bảo vệ những giá trị mình tin tưởng. Các con có khả năng suy nghĩ độc lập, cân nhắc hệ quả, nhưng vẫn đủ cởi mở để lắng nghe và điều chỉnh quan điểm khi cần thiết".
Cha mẹ đồng hành: Lắng nghe thay vì áp đặt, định hướng thay vì quyết định thay
Nội lực không hình thành từ những lời khuyên hay yêu cầu trẻ phải mạnh mẽ. Đó là kết quả của quá trình trẻ được lắng nghe, trải nghiệm, tự suy nghĩ và thực hành đưa ra quyết định trong những giới hạn phù hợp.
Khi con phản đối hoặc từ chối, thay vì lập tức bác bỏ, cha mẹ nên tìm hiểu nguyên nhân, khuyến khích con giải thích và cùng con cân nhắc những lựa chọn, hệ quả có thể xảy ra. Qua đó, trẻ sẽ học được cách suy nghĩ độc lập và hiểu rằng mỗi quyết định đều đi cùng trách nhiệm.
Tuy nhiên, tôn trọng tiếng nói của con không đồng nghĩa với việc chấp thuận mọi yêu cầu. Tiến sĩ Nguyễn Tú Anh nhấn mạnh rằng: "Cha mẹ vẫn cần “cứng rắn” ở những nguyên tắc liên quan đến an toàn, sức khỏe và đạo đức. Điều quan trọng là giúp con hiểu rõ lý do đằng sau những giới hạn ấy, đồng thời phân biệt đâu là điều cần tuân thủ, đâu là vấn đề có thể trao đổi và thương lượng.
Sự đồng hành vì thế không nằm ở việc cha mẹ luôn nắm quyền quyết định hay hoàn toàn buông lỏng, mà ở khả năng lắng nghe, định hướng và trao quyền cho con".
Mindful Parenting Workshop - Chuỗi hội thảo cha mẹ tỉnh thức dành cho mọi phụ huynh
Thông qua chuỗi hội thảo Mindful Parenting Workshop được tổ chức định kỳ mỗi tháng trong năm học 2026-2027, Trường Nam Úc Scotch AGS mong muốn được đồng hành cùng cộng đồng phụ huynh, mang đến những buổi chia sẻ hữu ích với những công cụ thiết thực để cha mẹ thấu hiểu con, xây dựng mối quan hệ tích cực và hỗ trợ con phát triển toàn diện.
Hành trình nuôi dưỡng nội lực có thể bắt đầu từ những điều giản dị trong gia đình: một lời từ chối được lắng nghe, một quan điểm được tôn trọng và một giới hạn được giải thích bằng sự thấu hiểu.
Đó cũng là giá trị mà Trường Nam Úc Scotch AGS hướng đến: cùng cha mẹ nuôi dưỡng thế hệ trẻ không chỉ biết vâng lời, mà còn có chính kiến, nội lực và khả năng tự chủ để vững vàng trưởng thành.
Hội thảo Mindful Parenting Workshop tiếp theo dự kiến tổ chức vào ngày 22/11/2026, tại cơ sở 300 Hoà Bình, phường Phú Thạnh, Thành phố Hồ Chí Minh.
