Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh được thành lập ngày 27/01/1995 theo Nghị định 16/CP của Chính phủ.
Hiện Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh có 9 đơn vị thành viên, trong đó, gồm 8 trường đại học thành viên là: Trường Đại học Bách Khoa, Trường Đại học Khoa học tự nhiên, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Trường Đại học Quốc tế, Trường Đại học Công nghệ Thông tin, Trường Đại học Kinh tế - Luật, Trường Đại học An Giang, Trường Đại học Khoa học Sức khoẻ và Viện Môi trường và Tài nguyên.
Ngoài ra, có 1 Phân hiệu Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh tại Bến Tre cũ (nay thuộc tỉnh Vĩnh Long) và 21 đơn vị trực thuộc là các tổ chức khoa học và công nghệ, thư viện, các tổ chức phục vụ đào tạo, dịch vụ.
Theo kế hoạch số 06-KH/TW ngày 28/7/2026 của Ban Chấp hành Trung ương về thực hiện kết luận Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá XIV về tiếp tục hoàn thiện, vận hành hiệu quả mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp yêu cầu sắp xếp, tổ chức lại các cơ sở giáo dục đại học công lập.
Trong đó nêu rõ, chuyển cơ sở giáo dục đại học đa ngành, đa lĩnh vực về Bộ Giáo dục và Đào tạo hoặc địa phương quản lý, sáp nhập, hợp nhất cơ sở giáo dục trên cùng địa bàn, trừ các cơ sở giáo dục thuộc lĩnh vực đặc thù; giảm tối thiểu 20% số cơ sở giáo dục đại học công lập trước ngày 1/4/2027.
Trước yêu cầu này, nhiều chuyên gia cho rằng việc giảm đầu mối không chỉ là sắp xếp lại tên gọi hay số lượng trường, mà còn đặt ra yêu cầu rà soát toàn bộ cơ cấu bên trong các cơ sở giáo dục công lập. Đặc biệt là mô hình đại học đa lĩnh vực (đại học quốc gia, đại học vùng) hiện nay có nhiều đơn vị đào tạo nhưng có sự trùng chéo lẫn nhau.
Để độc giả có cái nhìn tổng quan về sự phân bổ giữa các ngành đào tạo, phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam đã tiến hành thống kê số lượng trường thành viên, các khoa, ngành đào tạo bậc đại học chính quy, vừa làm vừa học, đào tạo từ xa của các trường thành viên thuộc Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh.
30 ngành bậc đại học chính quy được nhiều trường thành viên cùng đào tạo
Theo thông tin trên website các đơn vị thành viên thuộc Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, phóng viên ghi nhận một số khoa có tên giống nhau giữa các trường. Cụ thể như sau:
| STT | Khoa có tên giống nhau | Số trường trùng | Tên trường |
| 1 | Công nghệ thông tin | 2 | Trường Đại học Quốc tế, Trường Đại học An Giang |
| 2 | Hệ thống thông tin | 2 | Trường Đại học Kinh tế - Luật, Trường Đại học Công nghệ Thông tin |
Ngoài ra, theo thông tin tuyển sinh năm 2026, các trường đại học thành viên thuộc Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh tuyển sinh đa dạng ngành/chuyên ngành/chương trình đào tạo.
Trường Đại học Công nghệ Thông tin tuyển sinh 19 ngành.
Trường Đại học Kinh tế - Luật tuyển sinh 38 ngành/chuyên ngành.
Trường Đại học Bách khoa tuyển sinh 73 ngành/chương trình đào tạo. Trong đó gồm 29 ngành/chương trình tiêu chuẩn, 27 ngành/chương trình dạy và học bằng tiếng Anh, 1 ngành/chương trình tiên tiến (giảng dạy bằng tiếng Anh), 2 ngành/chương trình liên kết cử nhân Kỹ thuật quốc tế Đại học Công nghệ Sydney (Úc) cấp bằng, 2 ngành/chương trình định hướng Nhật bản, 12 ngành/chương trình chuyển tiếp quốc tế (Úc, Mỹ, New Zealand, châu Âu và Nhật bản).
Trường Đại học Khoa học Tự nhiên tuyển sinh 39 ngành/nhóm ngành/chương trình đào tạo.
Trường Đại học Quốc tế tuyển sinh 38 ngành, trong đó 24 ngành do Trường Đại học Quốc tế cấp bằng, 14 ngành đào tạo liên kết với trường đại học nước ngoài.
Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn tuyển sinh 42 ngành/chương trình chuẩn, 4 ngành/chương trình liên kết 2+2, 8 ngành/chương trình chuẩn quốc tế.
Trường Đại học Sức khỏe tuyển sinh 5 ngành/chương trình.
Trường Đại học An Giang tuyển sinh 43 ngành.
Bên cạnh các khoa có tên giống nhau, phóng viên cũng ghi nhận sự trùng lặp về ngành đào tạo bậc đại học chính quy giữa các trường đại học thành viên thuộc Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh. Cụ thể:
| STT | Ngành/chuyên ngành/chương trình đào tạo | Số trường trùng lặp | Tên trường |
| 1 | Khoa học dữ liệu | 5 | Trường Đại học Công nghệ Thông tin, Trường Đại học Bách khoa, Trường Đại học Khoa học tự nhiên, Trường Đại học Quốc tế, Trường Đại học An Giang |
| 2 | Công nghệ thông tin | 5 | Trường Đại học Công nghệ Thông tin, Trường Đại học Bách khoa (chương trình liên kết), Trường Đại học Khoa học tự nhiên, Trường Đại học Quốc tế, Trường Đại học An Giang |
| 3 | Khoa học máy tính | 4 | Trường Đại học Công nghệ Thông tin, Trường Đại học Bách khoa, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Trường Đại học Quốc tế |
| 4 | Thương mại điện tử | 4 | Trường Đại học Công nghệ Thông tin, Trường Đại học Kinh tế - Luật, Trường Đại học Quốc tế, Trường Đại học An Giang |
| 5 | Quản trị kinh doanh | 4 | Trường Đại học Bách khoa, Trường Đại học Quốc tế, Trường Đại học An Giang, Trường Đại học Kinh tế - Luật |
| 6 | Công nghệ sinh học | 4 | Trường Đại học Bách khoa, Trường Đại học Khoa học tự nhiên, Trường Đại học Quốc tế, Trường Đại học An Giang |
| 7 | Kỹ thuật phần mềm | 3 | Trường Đại học Công nghệ Thông tin, Trường Đại học Khoa học tự nhiên, Trường Đại học An Giang |
| 8 | Trí tuệ nhân tạo | 3 | Trường Đại học Công nghệ Thông tin, Trường Đại học Bách khoa, Trường Đại học Khoa học tự nhiên |
| 9 | Thiết kế vi mạch | 3 | Trường Đại học Công nghệ Thông tin, Trường Đại học Bách khoa, Trường Đại học Khoa học tự nhiên |
| 10 | Công nghệ thực phẩm | 3 | Trường Đại học Bách khoa, Trường Đại học Quốc tế, Trường Đại học An Giang |
| 11 | Ngôn ngữ Anh | 3 | Trường Đại học Quốc tế, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Trường Đại học An Giang |
| 12 | Quản lý tài nguyên và môi trường | 3 | Trường Đại học Bách khoa, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Trường Đại học An Giang |
| 13 | Marketing | 3 | Trường Đại học Kinh tế - Luật, Trường Đại học Quốc tế, Trường Đại học An Giang |
| 14 | Kế toán | 3 | Trường Đại học Kinh tế - Luật, Trường Đại học Quốc tế, Trường Đại học An Giang |
| 15 | Tài chính - Ngân hàng | 3 | Trường Đại học Kinh tế - Luật, Trường Đại học Quốc tế, Trường Đại học An Giang |
| 16 | Truyền thông đa phương tiện | 2 | Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Trường Đại học Công nghệ Thông tin |
| 17 | Hệ thống thông tin | 2 | Trường Đại học Công nghệ Thông tin, Trường Đại học Khoa học tự nhiên |
| 18 | Kỹ thuật máy tính | 2 | Trường Đại học Công nghệ Thông tin, Trường Đại học Bách khoa |
| 19 | Kỹ thuật địa chất | 2 | Trường Đại học Khoa học tự nhiên, Trường Đại học Bách khoa |
| 20 | Kỹ thuật hạt nhân | 2 | Trường Đại học Khoa học tự nhiên, Trường Đại học Bách khoa |
| 21 | Kỹ thuật hóa học | 2 | Trường Đại học Bách khoa, Trường Đại học Quốc tế |
| 22 | Công nghệ kỹ thuật hóa học | 2 | Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Trường Đại học An Giang |
| 23 | Kỹ thuật y sinh | 2 | Trường Đại học Bách khoa, Trường Đại học Quốc tế |
| 24 | Logistics và quản lý chuỗi cung ứng | 2 | Trường Đại học Bách khoa, Trường Đại học Quốc tế |
| 25 | Kỹ thuật xây dựng | 2 | Trường Đại học Quốc tế, Trường Đại học Bách khoa (chương trình chuyển tiếp quốc tế) |
| 26 | Hoá học | 2 | Trường Đại học Khoa học tự nhiên, Trường Đại học Quốc tế |
| 27 | Kinh tế quốc tế | 2 | Trường Đại học Kinh tế - Luật, Trường Đại học An Giang |
| 28 | Triết học | 2 | Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Trường Đại học An Giang |
| 29 | Văn học | 2 | Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Trường Đại học An Giang |
| 30 | Việt Nam học | 2 | Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Trường Đại học An Giang |
Từ thống kê trên có thể thấy, tình trạng trùng lặp ngành đào tạo giữa các trường đại học thành viên thuộc Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh xuất hiện ở nhiều lĩnh vực, trong đó tập trung nhiều ở nhóm ngành công nghệ thông tin, kinh tế, tài chính.
Theo đó, 30 ngành có từ 2 trường trở lên cùng đào tạo, riêng ngành Khoa học dữ liệu và Công nghệ thông tin có 5 trường cùng đào tạo; ngành Khoa học máy tính, Thương mại điện tử, Quản trị kinh doanh, Công nghệ sinh học có 4 trường cùng đào tạo. Ngoài ra, 9 ngành khác có 3 trường cùng đào tạo và 15 ngành có 2 trường cùng đào tạo.
Ngoài ra, theo thông báo tuyển sinh năm 2025, 2026 của các trường đại học thành viên thuộc Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, hệ đào tạo từ xa, vừa làm vừa học của các trường thành viên cũng có sự trùng lặp ở một số ngành.
Hệ đào tạo từ xa:
| STT | Ngành đào tạo | Số trường trùng | Tên trường |
| 1 | Công nghệ thông tin | 2 | Trường Đại học Khoa học tự nhiên, Trường Đại học Công nghệ Thông tin |
Hệ vừa làm vừa học:
| STT | Ngành đào tạo | Số trường trùng | Tên trường |
| 1 | Công nghệ sinh học | 2 | Trường Đại học Bách khoa, Trường Đại học An Giang |
| 2 | Kế toán | 2 | Đại học An Giang, Trường Đại học Kinh tế - Luật |
Như vậy, sự trùng lặp trong đào tạo giữa các trường thành viên thuộc Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh xuất hiện ở cả cơ cấu tên khoa và danh mục ngành đào tạo.
Trước thực tế này, nhiều ý kiến cho rằng, khi sắp xếp, tổ chức lại các cơ sở giáo dục đại học công lập, Bộ Giáo dục và Đào tạo cần rà soát sứ mạng và định hướng đào tạo giữa các đơn vị đào tạo bên trong các đại học đa lĩnh vực (đại học quốc gia, đại học vùng), tránh sự trùng chéo dẫn tới không phát huy hiệu quả nguồn lực của cả đại học.