Theo Quyết định số 1017/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình "Phát triển nguồn nhân lực ngành công nghiệp bán dẫn đến năm 2030, định hướng đến năm 2050", Việt Nam đặt mục tiêu đào tạo ít nhất 50.000 kỹ sư phục vụ ngành công nghiệp bán dẫn vào năm 2030, trong đó khoảng 15.000 kỹ sư chuyên về thiết kế vi mạch và 35.000 kỹ sư làm việc trong các công đoạn sản xuất, đóng gói.
Đây là mục tiêu lớn, đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với hệ thống giáo dục đại học trong việc mở rộng quy mô đào tạo đi đôi với nâng cao chất lượng nhân lực. Để hiện thực hóa mục tiêu này, Nhà nước đã triển khai nhiều chính sách hỗ trợ, tập trung vào những điều kiện then chốt của đào tạo bán dẫn như đầu tư hạ tầng phòng thí nghiệm, trang thiết bị thực hành; phát triển đội ngũ giảng viên; thu hút chuyên gia có kinh nghiệm. Đồng thời, hỗ trợ học bổng, chi phí đào tạo cho giảng viên và người học.
Sau gần 2 năm chương trình được ban hành, đào tạo nhân lực bán dẫn đã trở thành một hướng ưu tiên tại nhiều cơ sở giáo dục đại học. Không ít trường đã mở ngành, chuyên ngành liên quan đến vi mạch, bán dẫn; đồng thời từng bước tăng chỉ tiêu tuyển sinh, mở rộng đầu tư phòng thí nghiệm, trang thiết bị và các điều kiện phục vụ đào tạo qua từng năm.
Trong xu hướng đó, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên - Đại học Quốc gia Hà Nội là một trong những cơ sở giáo dục đại học tham gia đào tạo nhân lực cho lĩnh vực vi mạch và bán dẫn. Nhà trường triển khai đào tạo ở nhiều ngành, lĩnh vực có liên quan trực tiếp hoặc tạo nền tảng cho công nghiệp bán dẫn như ngành: Vật lý học, Khoa học vật liệu, Kỹ thuật điện tử và tin học, Công nghệ bán dẫn.
Việc hình thành hệ thống ngành đào tạo từ nền tảng khoa học cơ bản, vật liệu, điện tử đến công nghệ bán dẫn cho thấy xu hướng đào tạo nhân lực bán dẫn đang được tiếp cận theo hướng liên ngành. Đây cũng là yếu tố quan trọng, bởi yêu cầu nhân lực của ngành bán dẫn vừa nằm ở số lượng kỹ sư được đào tạo, vừa ở khả năng đáp ứng những vị trí việc làm khác nhau trong toàn bộ chuỗi giá trị, từ nghiên cứu, thiết kế vi mạch đến sản xuất, đóng gói và kiểm thử.
Cần được trao quyền tự chủ hơn
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên cho biết, cơ sở này là một trong các đơn vị được giao nhiệm vụ đào tạo nhân lực công nghệ bán dẫn, và có tên trong danh sách 18 cơ sở giáo dục đại học tham gia chương trình theo Quyết định số 1017.
Hiện nay, nhà trường có các ngành phục vụ nhân lực vi mạch bán dẫn như sau: Vật lý học, Khoa học Vật liệu, Kỹ thuật điện tử và tin học (mã ngành đào tạo thí điểm), Công nghệ bán dẫn (mã ngành đang xây dựng).
Nhà trường cho biết là đơn vị đầu tiên và duy nhất trong Đại học Quốc gia Hà Nội đào tạo chương trình liên kết với quốc tế với Trường Đại học Quốc lập Yang Ming Chiao Tung, Đài Loan (Trung Quốc) trình độ thạc sĩ chuyên ngành Công nghệ bán dẫn.
Từ thực tiễn triển khai các chương trình đào tạo này, nhà trường cho rằng, cần có hướng dẫn cụ thể để triển khai học bổng theo Nghị định số 179/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định chính sách học bổng cho người học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược.
Bên cạnh đó, nhà trường cần được trao quyền tự chủ hơn trong việc mở mới các chương trình đào tạo liên quan đến phục vụ ngành công nghiệp bán dẫn.
Ngoài ra, cần có chính sách, cơ chế đặc biệt đối với nhân lực chất lượng cao, các chuyên gia công nghệ bán dẫn.
Đặc biệt, phòng thí nghiệm cần được tập trung đầu tư để phục vụ thực hành/thực tập các ngành đào tạo nhân lực vi mạch bán dẫn.
270 sinh viên đang được đào tạo Công nghệ bán dẫn
Chia sẻ về thực tiễn tuyển sinh chương trình đào tạo Công nghệ bán dẫn, đại diện nhà trường cho biết, năm 2025, chương trình được giao chỉ tiêu 120 sinh viên, số trúng tuyển là 135 và có 131 sinh viên nhập học. Sang năm 2026, chỉ tiêu được nâng lên 140, với 144 thí sinh trúng tuyển và 139 sinh viên nhập học.
Tính đến nay, nhà trường đang đào tạo 270 sinh viên Công nghệ bán dẫn. Bên cạnh đó, các ngành, chương trình đào tạo có liên quan đến lĩnh vực bán dẫn cũng đang có quy mô sinh viên khá lớn, góp phần hình thành nguồn nhân lực từ nhiều chuyên môn khác nhau cho ngành công nghiệp này.
Về kế hoạch đào tạo và cung cấp nhân lực bán dẫn cho thị trường đến năm 2030, nhà trường cho biết không đào tạo bậc kỹ sư. Tuy nhiên, nhà trường đang triển khai đào tạo ở bậc thạc sĩ (bậc 7), trong đó có chương trình đào tạo liên kết quốc tế với Trường Đại học Quốc lập Yang Ming Chiao Tung, Đài Loan (Trung Quốc). Mỗi khóa đào tạo có quy mô từ 15-20 học viên cao học.
Đáng chú ý, năm 2025, nhà trường đã tổ chức thành công khóa đào tạo ngắn hạn về chế tạo chip bán dẫn cho 20 kỹ sư của Viettel Semi. Khóa đào tạo được đánh giá cao về chất lượng, cho thấy hướng gắn kết giữa cơ sở giáo dục đại học và doanh nghiệp đang từng bước được mở rộng trong đào tạo nhân lực bán dẫn.
Thực tế này cũng cho thấy, bên cạnh việc tăng quy mô tuyển sinh các chương trình đào tạo chuyên sâu về bán dẫn, nhà trường có thể tham gia cung cấp nhân lực cho ngành thông qua nhiều hình thức khác nhau, từ đào tạo đại học, sau đại học đến các chương trình đào tạo ngắn hạn, đào tạo theo nhu cầu cụ thể của doanh nghiệp.
Hàng trăm tỷ đồng đầu tư cho phòng thí nghiệm
Để triển khai đào tạo nhân lực cho lĩnh vực bán dẫn, nguồn lực đầu tư của nhà trường hiện chủ yếu đến từ Nhà nước. Bên cạnh đó, nhà trường cũng nhận được sự tham gia, đầu tư và phối hợp đào tạo từ doanh nghiệp, trong đó có Viettel.
Về cơ sở vật chất, theo Quyết định số 1017, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên là một trong 18 cơ sở giáo dục đại học được ưu tiên đầu tư phòng thí nghiệm bán dẫn cấp cơ sở, phục vụ đào tạo nhân lực cho ngành công nghiệp bán dẫn.
Các nhà khoa học của nhà trường đã đề xuất Dự án “Xây dựng và tăng cường phòng thí nghiệm bán dẫn cấp cơ sở phục vụ đào tạo nhân lực ngành Công nghiệp bán dẫn”, với kinh phí dự kiến 100 tỷ đồng. Dự án đã được Đại học Quốc gia Hà Nội phê duyệt chủ trương đầu tư theo Quyết định số 4368/QĐ-ĐHQGHN ngày 15/8/2025.
Cùng với dự án phòng thí nghiệm cấp cơ sở, nhà trường còn tích cực tham gia tổ công tác xây dựng “Dự án đầu tư xây dựng Trung tâm hỗ trợ thiết kế, chế tạo và đo kiểm vi mạch quốc gia tại Đại học Quốc gia Hà Nội”, với tổng kinh phí 1.500 tỷ đồng. Dự án đã được Đại học Quốc gia Hà Nội phê duyệt chủ trương đầu tư theo Quyết định số 4369/QĐ-ĐHQGHN ngày 15/8/2025.
Nếu được triển khai đúng tiến độ, các dự án này sẽ bổ sung đáng kể năng lực thực hành, thí nghiệm và nghiên cứu cho đào tạo bán dẫn. Sinh viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh có thêm điều kiện tiếp cận hệ thống thiết bị hiện đại, từng bước tiệm cận môi trường công nghệ thực tế của ngành công nghiệp bán dẫn. Đây cũng là một trong những yếu tố có ý nghĩa quyết định đối với chất lượng đào tạo, bởi lĩnh vực này đòi hỏi người học phải được thực hành trên thiết bị và quy trình có mức độ tương thích cao với yêu cầu của doanh nghiệp.
Theo nhà trường, các nguồn lực, cơ sở vật chất và thiết bị được Nhà nước đầu tư đang được khai thác, sử dụng phục vụ đào tạo. Mỗi năm, trường tổ chức đào tạo khoảng 500 sinh viên thực hành, thực tập, qua đó tạo điều kiện để người học từng bước hình thành kỹ năng thực hành và làm quen với môi trường nghiên cứu, sản xuất.
Về đầu ra, qua quá trình khảo sát và kết nối với các đối tác, một số doanh nghiệp đã thể hiện nhu cầu tuyển dụng sinh viên, học viên tốt nghiệp từ nhà trường. Trong số này có những doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực điện tử, công nghệ và bán dẫn như Viettel, Samsung, LG, Rạng Đông, Seoul Semiconductor...
Trong bối cảnh ngày càng nhiều cơ sở giáo dục đại học tham gia đào tạo nhân lực bán dẫn, cạnh tranh về tuyển sinh và chất lượng đào tạo giữa các trường cũng ngày càng rõ nét. Nhà trường khẳng định lợi thế riêng nằm ở nền tảng đào tạo khoa học cơ bản, kinh nghiệm nghiên cứu, năng lực đào tạo theo chuẩn quốc tế và mạng lưới hợp tác với các doanh nghiệp, cơ quan hoạt động trong những lĩnh vực liên quan trực tiếp đến công nghiệp bán dẫn.
Việc duy trì mối liên kết giữa nhà trường với doanh nghiệp do đó có ý nghĩa quan trọng ở khâu thực hành, thực tập, xác định nhu cầu nhân lực và điều chỉnh nội dung đào tạo theo yêu cầu thực tế. Qua đó, sinh viên được đào tạo trong các lĩnh vực liên quan đến bán dẫn có thêm cơ hội tiếp cận thị trường lao động và tìm kiếm việc làm phù hợp sau khi tốt nghiệp.
