Sau nhiều năm triển khai Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và hướng dẫn hành chính trong ngành giáo dục đã liên tục được cập nhật nhằm tạo môi trường pháp lý thuận lợi nhất cho công tác quản lý và giảng dạy.
Năm 2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Thông tư 15/2026/TT-BGDĐT thay thế Điều lệ trường học cũ, mở ra bước tiến mới về phân cấp quản lý, tinh gọn thủ tục hành chính và nâng cao tính tự chủ cho các cơ sở giáo dục.
Tuy nhiên, trong quá trình vận hành thực tế tại các nhà trường, người viết là giáo viên trung học cơ sở nhận thấy có một bất cập đang nảy sinh. Đó là sự thiếu đồng bộ và có phần mâu thuẫn về chỉ đạo trong việc thực hiện các loại hồ sơ của giáo viên giữa Thông tư 15/2026/TT-BGDĐT và Công văn 5512/BGDĐT-GDTrH (ban hành năm 2020).
Hai văn bản đều đang còn hiệu lực nhưng không đồng nhất trong chỉ đạo
Thông tư 15/2026/TT-BGDĐT Ban hành Điều lệ trường tiểu học, trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học có hiệu lực kể từ ngày 10/5/2026 đã tạo ra bước đột phá về tinh giản thủ tục hành chính.
Theo Thông tư 15/2026/TT-BGDĐT, giáo viên không kiêm nhiệm các nhiệm vụ khác (như chủ nhiệm lớp, tổng phụ trách Đội, tổ trưởng...) chỉ còn thực hiện duy nhất 01 loại hồ sơ bắt buộc là Kế hoạch bài dạy (giáo án). Tổ chuyên môn có thêm sổ ghi chép nội dung các hoạt động của tổ.
Tinh thần của Thông tư là loại bỏ mọi loại kế hoạch trung gian, giảm áp lực giấy tờ để thầy cô dành trọn thời gian tập trung cho chuyên môn.
Trong khi đó, Công văn 5512/BGDĐT-GDTrH ngày 18/12/2020 về xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch giáo dục của nhà trường do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành (đang còn hiệu lực) quy định hệ thống hồ sơ giáo dục gồm 4 loại kế hoạch:
Kế hoạch giáo dục của Tổ chuyên môn (Phụ lục 1); Kế hoạch tổ chức các hoạt động giáo dục của Tổ chuyên môn (Phụ lục 2); Kế hoạch giáo dục của giáo viên (Phụ lục 3); Kế hoạch bài dạy (Giáo án) (Phụ lục 4).
Chính từ sự bất nhất và có phần mâu thuẫn nhau như vậy sẽ dẫn đến khó khăn trong việc chỉ đạo, điều hành và thực hiện đối với các trường học, tổ chuyên môn và giáo viên. Thực hiện theo văn bản nào cũng có thể rơi vào cảnh “vừa thừa vừa thiếu” khi mà cả 2 văn bản đều đang còn hiệu lực thi hành.
Theo Thông tư 15/2026/TT-BGDĐT, giáo viên không phải làm Kế hoạch giáo dục của giáo viên (thực tế là phân phối chương trình cá nhân, kế hoạch tiến độ dạy học).
Tuy nhiên, nếu khi thanh tra, kiểm tra chuyên môn, cấp quản lý vẫn áp dụng khung chỉ tiêu của Công văn 5512 thì việc thiếu Phụ lục 3 (Kế hoạch giáo dục của giáo viên) nên rất có thể sẽ bị cho vào lỗi thiếu thành phần hồ sơ chuyên môn.
Tổ chuyên môn nếu không làm Kế hoạch giáo dục của Tổ chuyên môn (Phụ lục 1); Kế hoạch tổ chức các hoạt động giáo dục của Tổ chuyên môn (Phụ lục 2) cũng rất dễ bị ghi nhận là thiếu kế hoạch chuyên môn.
Nếu bị ghi vào biên bản thanh, kiểm tra thì tổ trưởng, hoặc giáo viên sẽ gặp nhiều phiền toái và ảnh hưởng đến uy tín, danh dự của tổ chuyên môn và giáo viên.
Từ đó, để an toàn trước các đoàn kiểm tra, tổ chuyên môn, có thể giáo viên đành phải chọn giải pháp làm cả 2. Vừa tuân thủ danh mục tối giản của Thông tư 15/2026/TT-BGDĐT, vừa phải “xé nhỏ” tiến độ để lập Kế hoạch giáo dục cá nhân theo Phụ lục 3 của Công văn 5512.
Việc phải lập Kế hoạch giáo dục cá nhân mang tính lặp lại (vì tiến độ dạy học đã được thống nhất chung trong Kế hoạch giáo dục của tổ chuyên môn) khiến nỗ lực cắt giảm thủ tục hành chính của Thông tư 15/2026/TT-BGDĐT trên thực tế sẽ không đạt được mục tiêu.
Thông tư 15/2026/TT-BGDĐT mở đường cho việc chủ động điều chỉnh phân phối chương trình và tinh giản hồ sơ. Ngược lại, theo người viết, Công văn 5512 lại đóng khung Kế hoạch giáo dục của giáo viên với hàng loạt bảng biểu (tuần, tiết, tên bài dạy, thiết bị dạy học, địa điểm dạy học, mục tiêu cần đạt...).
Điều này khiến giáo viên mất hàng giờ đồng hồ chỉ để gõ lại những thông tin vốn đã có sẵn trong Kế hoạch của tổ chuyên môn và Kế hoạch bài dạy (giáo án).
Đề xuất xem xét sự bất cập giữa Thông tư 15/2026/TT-BGDĐT và Công văn 5512/BGDĐT- GDTrH
Sự bất cập giữa Thông tư 15/2026/TT-BGDĐT và Công văn 5512/BGDĐT- GDTrH không đơn thuần là câu chuyện về mặt giấy tờ, mà theo người viết đó còn là sự xung đột giữa tư duy quản lý hiện đại (mở, tự chủ) và phương thức quản lý cũ (truyền thống, khuôn mẫu).
Đổi mới giáo dục chỉ thực sự thành công khi rào cản hành chính được dỡ bỏ. Việc thống nhất trong chỉ đạo từ văn bản quy phạm pháp luật đến hướng dẫn chuyên môn, trả lại cho thầy cô khoảng không gian sáng tạo trên bục giảng - nơi chất lượng giáo dục mới là vấn đề then chốt trong đổi mới giáo dục.
Vì thế, theo quan điểm người viết bài, để thống nhất trong chỉ đạo, điều hành thì Bộ cần có những điều chỉnh cho phù hợp với thực tế.
Thứ nhất: Bộ Giáo dục và Đào tạo cần ban hành văn bản bãi bỏ hoặc sửa đổi Công văn 5512/BGDĐT-GDTrH ngày 18/12/2020 để phù hợp với Thông tư 15/2026/TT-BGDĐT mà Bộ mới ban hành trong năm 2026.
Việc sửa đổi cần khẳng định rõ: Kế hoạch giáo dục của giáo viên (theo Phụ lục 3 của Công văn 5512) đã được tích hợp vào Kế hoạch giáo dục của tổ chuyên môn và Kế hoạch bài dạy (Giáo án), không bắt buộc giáo viên phải lập thành một bộ hồ sơ độc lập nữa.
Thứ hai: Các cơ quan quản lý giáo dục địa phương cần tuân thủ nguyên tắc: Văn bản quy phạm pháp luật (Thông tư 15/2026/TT-BGDĐT) có giá trị pháp lý cao hơn văn bản hành chính (Công văn 5512). Tuyệt đối không lấy các phụ lục mẫu của Công văn 5512 làm thước đo cứng nhắc để hạch sách, đánh giá, xếp loại thi đua đối với giáo viên.
Thứ ba: chuyển đổi số cần hướng đến thực chất, thống nhất, tránh trùng lặp giữa hồ sơ giấy và hồ sơ điện tử. Việc này vừa đảm bảo công tác quản lý của Ban giám hiệu, vừa đúng tinh thần “1 loại hồ sơ” của Thông tư 15/2026/TT-BGDĐT.
Hy vọng cơ quan chuyên môn sớm xem xét và có những hướng dẫn cụ thể để tháo gỡ những vướng mắc, bất cập tại Thông tư 15/2026/TT-BGDĐT và Công văn 5512/BGDĐT-GDTrH trong việc thực hiện các loại hồ sơ của giáo viên ngay đầu năm học 2026 – 2027 để thuận lợi cho giáo viên thực hiện.
(*) Văn phong, nội dung bài viết thể hiện góc nhìn, quan điểm của tác giả.
