Trong nhiều năm qua, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh thường được xem là chiến lược chỉ phù hợp với các doanh nghiệp lớn, nơi có nguồn lực tài chính dồi dào và đội ngũ chuyên gia công nghệ. Việc đầu tư hệ thống quản trị doanh nghiệp, xây dựng quy trình vận hành theo chuẩn quốc tế hay triển khai các tiêu chuẩn phát triển bền vững đòi hỏi nguồn lực tài chính đáng kể, vượt ngoài khả năng của phần lớn doanh nghiệp nhỏ và vừa. Tuy nhiên, bức tranh đó đang thay đổi nhanh chóng.

Chuyển đổi số không còn là đặc quyền của doanh nghiệp lớn

Theo ông Phạm Quốc Cường - Giám đốc điều hành, Nhà sáng lập Công ty TNHH Công nghệ Bền vững CHC (phường Bạch Mai, Thành phố Hà Nội), nhiều doanh nghiệp vẫn nhầm lẫn giữa số hóa và chuyển đổi số. Chuyển đổi số không đơn thuần chuyển từ phương thức xử lý thủ công, giấy tờ sang môi trường số, mà là thay đổi cách doanh nghiệp vận hành và ra quyết định dựa trên dữ liệu.

Ví dụ trong quản lý kho, thay vì kiểm kê thủ công rồi nhập dữ liệu lên bảng tính, doanh nghiệp có thể sử dụng hệ thống quản lý kho thông minh. Mỗi sản phẩm được gắn mã định danh điện tử, giúp theo dõi vị trí, số lượng, thời gian nhập - xuất và tự động cảnh báo khi hàng tồn kho vượt ngưỡng hoặc sắp hết. Trong sản xuất, toàn bộ quy trình có thể được số hóa theo từng công đoạn. Mỗi vị trí đều có tiêu chuẩn đầu vào, đầu ra, thời gian thực hiện và chỉ số đánh giá cụ thể. Nhờ đó, doanh nghiệp kiểm soát chất lượng tốt hơn, giảm sai sót và rút ngắn thời gian đào tạo nhân sự mới.

Trí tuệ nhân tạo cũng đang được ứng dụng mạnh trong kế toán, hóa đơn điện tử, quản lý thuế và phân tích dữ liệu kinh doanh. Theo ông Cường, nhiều hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ vẫn gặp áp lực khi thực hiện các quy định mới về hóa đơn điện tử. Với AI, người dùng chỉ cần chụp hóa đơn hoặc chứng từ, hệ thống sẽ tự động nhận diện dữ liệu, phân loại thông tin và lập báo cáo, giúp giảm đáng kể thời gian xử lý, hạn chế sai sót và tiết kiệm chi phí.

Ngoài ra, AI còn hỗ trợ doanh nghiệp trong chăm sóc khách hàng, dự báo nhu cầu thị trường, phân tích hành vi người tiêu dùng và xây dựng báo cáo theo thời gian thực để nhà quản lý đưa ra quyết định nhanh hơn.

Ông Cường, đầu tư công nghệ không đồng nghĩa với đầu tư càng nhiều càng tốt. Giải pháp hiệu quả là giải pháp giải quyết đúng vấn đề doanh nghiệp đang gặp phải. Nếu chạy theo xu hướng mà không xuất phát từ nhu cầu thực tế thì rất dễ lãng phí nguồn lực.

Từ những lý do nêu trên, công ty đã ra đời với mục tiêu không chỉ là cung cấp phần mềm, mà còn xây dựng một hệ sinh thái đối tác đồng hành cùng doanh nghiệp trong suốt hành trình chuyển đổi. Doanh nghiệp sẽ được đơn vị đồng hành từ khâu đánh giá hiện trạng, tư vấn lộ trình, xây dựng hệ thống quản trị, triển khai công nghệ, đào tạo nhân sự đến hỗ trợ đáp ứng các tiêu chuẩn ESG.

"Nếu chỉ bán phần mềm thì rất khó giúp doanh nghiệp chuyển đổi thành công. Điều họ cần là một giải pháp tổng thể, phù hợp với quy mô và năng lực của mình", ông Cường chia sẻ.

Bên cạnh hoạt động tư vấn doanh nghiệp, công ty còn phối hợp với nhiều trường đại học tổ chức các chương trình chia sẻ về chuyển đổi số, AI và ESG.

Chuyển đổi xanh bắt đầu từ thay đổi tư duy quản trị

Nếu chuyển đổi số giúp doanh nghiệp vận hành hiệu quả hơn thì chuyển đổi xanh là nền tảng để doanh nghiệp phát triển bền vững trong dài hạn.

Theo ông Cường, rào cản lớn nhất hiện nay không nằm ở công nghệ hay vốn đầu tư mà nằm ở nhận thức.

Nhiều doanh nghiệp vẫn cho rằng chuyển đổi xanh đồng nghĩa với trồng cây, sử dụng năng lượng tái tạo hay cắt giảm phát thải carbon. Các nội dung này chỉ là một phần của quá trình. Thực tế triển khai là thay đổi toàn diện trong cách doanh nghiệp tổ chức sản xuất và quản trị theo hướng bền vững.

Ở mỗi lĩnh vực, các tiêu chí ESG có trọng tâm khác nhau tùy lĩnh vực, quy mô và đặc thù hoạt động của doanh nghiệp. Đối với doanh nghiệp xây dựng, trọng tâm là quản lý an toàn lao động, kiểm soát rủi ro và đào tạo nhân sự. Còn với doanh nghiệp chế biến nông sản, gỗ hay sản xuất công nghiệp, các tiêu chí về truy xuất nguồn gốc nguyên liệu, xử lý chất thải, tiết kiệm năng lượng và giảm tác động đến môi trường lại đóng vai trò quan trọng hơn.

Ông Cường cho rằng, hiện nhiều doanh nghiệp chỉ bắt đầu quan tâm đến ESG khi được đối tác yêu cầu hoặc khi chuẩn bị tham gia đấu thầu, xuất khẩu. Nếu chỉ thực hiện khi "nước đến chân mới nhảy", doanh nghiệp sẽ mất nhiều thời gian và chi phí để hoàn thiện hệ thống. Trong khi đó, nếu xây dựng lộ trình từ sớm, doanh nghiệp sẽ từng bước nâng cao năng lực quản trị, tạo lợi thế cạnh tranh và dễ dàng thích ứng với các tiêu chuẩn quốc tế.

"Doanh nghiệp không thể sau một ngày đã trở thành doanh nghiệp xanh. Đó là cả một quá trình thay đổi từ tư duy đến hành động", người sáng lập chia sẻ.

Vì thế theo ông Cường, chuyển đổi xanh hoàn toàn có thể bắt đầu từ những việc rất nhỏ như số hóa hồ sơ để giảm sử dụng giấy, phân loại rác thải, tiết kiệm điện, chuẩn hóa quy trình làm việc hay hoàn thiện chính sách nhân sự. Khi những thay đổi nhỏ được thực hiện liên tục, doanh nghiệp sẽ từng bước hình thành nền tảng phát triển bền vững.

Cần cơ chế kết nối để doanh nghiệp yên tâm chuyển đổi

Bên cạnh những thuận lợi do công nghệ mang lại, doanh nghiệp vẫn gặp nhiều khó khăn trong quá trình chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.

Theo ông Phạm Quốc Cường, một trong những vướng mắc lớn nhất là việc tiếp cận thông tin và lựa chọn đơn vị tư vấn phù hợp. Hiện thị trường có rất nhiều doanh nghiệp cung cấp giải pháp công nghệ với chất lượng và mức giá khác nhau. Trong khi đó, phần lớn doanh nghiệp nhỏ thiếu cơ sở để đánh giá năng lực của đơn vị cung cấp nên dễ lựa chọn phải giải pháp chưa phù hợp, gây lãng phí thời gian và chi phí.

Từ thực tế đó, anh đề xuất các địa phương nghiên cứu xây dựng cổng thông tin chính thức kết nối doanh nghiệp có nhu cầu chuyển đổi với các đơn vị đã đánh giá năng lực. Đồng thời, cần có đội ngũ tư vấn độc lập giúp doanh nghiệp đánh giá hiện trạng, lựa chọn lộ trình phù hợp và sử dụng hiệu quả các nguồn lực hỗ trợ.

Khi có sự đồng hành của cơ quan quản lý cùng cơ chế kết nối minh bạch giữa doanh nghiệp và các đơn vị công nghệ, quá trình chuyển đổi sẽ diễn ra thuận lợi hơn, đặc biệt đối với khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa.