Ngày 29/8, Khoa Tiếng Trung Quốc, Trường Đại học Ngoại Thương đã phối hợp với Học viện Nhật Tân, Đại học Thanh Hoa tổ chức thành công Diễn đàn Học thuật Sinh viên Việt - Trung 2026 với chủ đề “Tư duy nhân văn trong thời đại AI”, nhằm tạo không gian để sinh viên hai nước giới thiệu nghiên cứu, trao đổi học thuật và cùng suy ngẫm về những vấn đề nhân văn đặt ra trong thời đại trí tuệ nhân tạo.
Các tham luận được triển khai từ nhiều hướng tiếp cận, trải rộng từ chủ thể, giá trị và trách nhiệm của con người đến ngôn ngữ, văn hóa, kinh tế và quản trị trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo đang liên tiếp tạo ra các thay đổi sâu sắc ở mọi mặt của đời sống. Qua đó, diễn đàn đặt câu hỏi về cách khai thác tiềm năng của công nghệ mà vẫn bảo đảm năng lực phán đoán, trách nhiệm và vị trí trung tâm của con người.
Việc sinh viên hai nước cùng trình bày, chất vấn và phản biện các vấn đề liên ngành đã tạo nên một không gian học thuật quốc tế, nơi năng lực nghiên cứu được rèn luyện song song với khả năng lắng nghe, đối thoại và thấu hiểu những khác biệt về ngôn ngữ, văn hóa và cách tiếp cận.
Diễn đàn đã nhận được hơn 50 bài tham luận của sinh viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh đến từ các cơ sở giáo dục trong và ngoài nước. Số lượng và sự đa dạng của các bài viết cho thấy mối quan tâm sâu rộng của người học hai nước đối với những vấn đề liên ngành, có tính thời sự, đồng thời khẳng định vai trò kết nối của Diễn đàn trong việc thúc đẩy nghiên cứu, trao đổi học thuật và đối thoại nhân văn Việt Nam - Trung Quốc. Sau quá trình phản biện và tuyển chọn, gần 30 bài viết đã được lựa chọn trình bày tại diễn đàn.
Diễn đàn cũng đánh dấu bước phát triển tiếp theo của hoạt động giao lưu sinh viên giữa Trường Đại học Ngoại Thương và Đại học Thanh Hoa (Top 17 thế giới, Top 1 Châu Á theo QS 2026). Từ những cuộc gặp gỡ nhằm tăng cường hiểu biết lẫn nhau, hợp tác giữa hai trường đã từng bước chuyển sang xây dựng một không gian học thuật có chiều sâu, nơi sinh viên được trình bày ý tưởng, tham gia phản biện, tiếp nhận góp ý và từng bước nâng cao năng lực nghiên cứu.
Đoàn Đại học Thanh Hoa tham dự Diễn đàn có 26 thành viên, do Giáo sư, Tiến sĩ Cố Đào, Viện trưởng Viện Nhân văn, Đại học Thanh Hoa làm Trưởng đoàn; cùng các cán bộ giảng viên, nghiên cứu viên sau tiến sĩ, nghiên cứu sinh tiến sĩ, trợ giảng và các sinh viên.
Tham dự hội thảo, về phía Trường Đại học Ngoại Thương có sự hiện diện của Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Minh Hằng - Phó Hiệu trưởng nhà trường; Thạc sĩ Nguyễn Huyền Minh - Trưởng Phòng Truyền thông và Quan hệ đối ngoại; Thạc sĩ Đào Thị Thu Hà - Phó Trưởng phòng phụ trách Phòng Hợp tác Quốc tế; Tiến sĩ Lê Quang Sáng - Trưởng khoa Tiếng Trung Quốc; Tiến sĩ Lê Thanh Thùy Dương - Phó Trưởng khoa Tiếng Trung Quốc; cùng lãnh đạo các đơn vị, phòng ban, các giảng viên, cán bộ, sinh viên nhà trường; các nhà khoa học, giảng viên, chuyên gia, sinh viên quan tâm và tác giả có bài viết được tuyển chọn.
Phát biểu khai mạc, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Minh Hằng - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Ngoại Thương, nhấn mạnh vai trò của sinh viên như những cầu nối quan trọng trong giao lưu nhân dân và hợp tác giáo dục giữa Việt Nam và Trung Quốc.
Đánh giá diễn đàn là bước phát triển có ý nghĩa từ hoạt động giao lưu sinh viên giữa hai trường năm 2025, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Minh Hằng kỳ vọng quan hệ hợp tác với Đại học Thanh Hoa sẽ tiếp tục được mở rộng sang trao đổi sinh viên, giảng viên và nghiên cứu chung. Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Minh Hằng nhắn nhủ sinh viên hai trường “giữ vững tư duy nhân văn làm la bàn dẫn lối”, cùng hướng tới những giá trị chung là hòa bình, hợp tác và cùng phát triển.
Tiếp đó, Giáo sư, Tiến sĩ Cố Đào - Viện trưởng Viện Nhân văn, Đại học Thanh Hoa phát biểu đáp từ, nhìn lại cuộc gặp gỡ giữa sinh viên hai trường một năm trước như hạt giống đã nảy mầm trong diễn đàn lần này. Từ thực tế trí tuệ nhân tạo có thể dịch ngôn ngữ ngày càng nhanh nhưng chưa thể tự động xóa bỏ khoảng cách trong nhận thức văn hóa, ông cho rằng: “Khi giao tiếp ngày càng dễ dàng, sự thấu hiểu lại càng trở nên quý giá”. Theo Giáo sư, Tiến sĩ Cố Đào, giá trị của nghiên cứu nhân văn trong thời đại AI không nằm ở việc khước từ công nghệ, mà ở khả năng chuyển những công cụ mới thành những câu hỏi mới và duy trì tinh thần độc lập trong phán đoán học thuật.
Sau phần khai mạc, trong phiên toàn thể, Diễn đàn đã lắng nghe Tiến sĩ Lê Quang Sáng - Trưởng khoa Khoa Tiếng Trung Quốc, Trường Đại học Ngoại Thương phát biểu đề dẫn “Tái cấu trúc logic giáo dục đại học trong thời đại trí tuệ nhân tạo: Từ truyền thụ tri thức đến sáng tạo tri thức và giá trị”.
Trong phát biểu đề dẫn, Tiến sĩ Lê Quang Sáng đặt ra câu hỏi: Khi AI ngày càng thông minh, con người cần trở thành như thế nào? Tiến sĩ Lê Quang Sáng cho rằng giáo dục đại học phải chuyển từ truyền thụ tri thức sang kiến tạo, ứng dụng tri thức và sáng tạo giá trị; trong đó giảng viên giữ vai trò định hướng, còn sinh viên trở thành chủ thể của học tập, nghiên cứu và đổi mới. Theo Tiến sĩ Lê Quang Sáng, AI có thể giúp con người đi nhanh hơn, nhưng tinh thần nhân văn mới giúp con người đi xa và đúng hướng. Tinh thần ấy được kết tinh trong thông điệp: “Lấy nhân văn làm gốc, lấy trí tuệ dẫn đường, lấy giá trị làm định hướng và lấy kết quả làm thước đo".
Tiếp nối phiên toàn thể, diễn đàn đã lắng nghe 03 tham luận của đại diện sinh viên hai nước.
Tham luận thứ nhất, “Càng chuẩn mực càng không giống con người?” - Ý thức hệ ngôn ngữ trong thực tiễn phát hiện và né tránh phát hiện nội dung do trí tuệ nhân tạo tạo ra (AIGC), do sinh viên Tông Kỳ Nguyệt, Đại học Thanh Hoa trình bày. Từ góc nhìn xã hội học ngôn ngữ, nghiên cứu xem xét công nghệ phát hiện AIGC không chỉ như một công cụ phòng ngừa hành vi thiếu trung thực trong học thuật, mà còn như một cơ chế gắn với những quan niệm về ngôn ngữ. Nghiên cứu phân tích nguy cơ một số đặc điểm của lối viết chuẩn mực bị quy kết là dấu hiệu của nội dung do AI tạo ra, từ đó làm sai lệch trật tự đánh giá ngôn ngữ học thuật và đặt ra yêu cầu nhìn lại giới hạn của tư duy quyết định luận công nghệ.
Tham luận thứ hai của sinh viên Vũ Thảo Nguyên - Trường Đại học Ngoại Thương về “Trí tuệ nhân tạo tái cấu trúc việc học liên văn hóa: Từ độ rộng tiếp thu tri thức đến chiều sâu thấu hiểu văn hóa”. Nghiên cứu khảo sát 126 sinh viên có kinh nghiệm sử dụng AI và cho thấy công nghệ có thể nâng cao hiệu quả học tập và khả năng tiếp cận tri thức, nhưng lợi thế này chưa tự động chuyển hóa thành sự thấu hiểu văn hóa ở tầng sâu và năng lực phản tư. Kết quả cũng cho thấy sự phụ thuộc nhận thức có tương quan nghịch ở mức trung bình với hai phương diện trên, qua đó gợi mở nhu cầu tăng cường xử lý sâu, phối hợp người - máy và trải nghiệm văn hóa thực tế.
Tham luận thứ ba, “Hiện tượng trí tuệ nhân tạo thay thế sức lao động - Trường hợp nhà máy Midea tại Hàm Đan, tỉnh Hà Bắc”, do sinh viên Vương Sùng Húc, Đại học Thanh Hoa trình bày. Từ góc nhìn kinh tế chính trị Mác-xít và khung phân tích về sự phân tách giữa hoạch định và thực thi trong doanh nghiệp hiện đại, nghiên cứu khảo sát cách trí tuệ nhân tạo và quá trình tiêu chuẩn hóa tái phân bổ chức năng quản lý, phán đoán và ra quyết định trong sản xuất. Tham luận đồng thời thảo luận sự phân hóa có thể xuất hiện giữa các nhóm lao động về kỹ năng, việc làm và thu nhập trong quá trình chuyển đổi công nghệ.
Sau phiên toàn thể, các bài viết được tuyển chọn tiếp tục được trình bày và trao đổi tại ba phiên song song. Phiên 1 do Giáo sư, Tiến sĩ Cố Đào (Đại học Thanh Hoa) và Tiến sĩ Lê Quang Sáng (Trường Đại học Ngoại Thương) đồng chủ trì. Phiên 2 do Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trương Mục Vân (Đại học Thanh Hoa) và Tiến sĩ Nguyễn Bảo Ngọc (Trường Đại học Ngoại Thương ) đồng chủ trì. Phiên 3 do Tiến sĩ Trần Thu Minh (Trường Đại học Ngoại Thương ) cùng Tiến sĩ Cơ Thái Nhiên và Tiến sĩ Quản Hạo (Đại học Thanh Hoa) đồng chủ trì.
Tại mỗi phiên, các báo cáo viên đã trực tiếp trình bày nghiên cứu, trả lời câu hỏi, trao đổi với người phản biện và tiếp nhận góp ý để hoàn thiện lập luận, phương pháp và nội dung bài viết. Giá trị của Diễn đàn vì thế không dừng ở số lượng tham luận, mà còn ở cơ hội để sinh viên trải nghiệm một quy trình học thuật chuẩn mực tương đối toàn diện. Với một chủ đề còn nhiều tranh luận như trí tuệ nhân tạo, quá trình này đã góp phần bồi đắp năng lực nghiên cứu, tư duy phản biện, khả năng giao tiếp học thuật trong môi trường quốc tế, đồng thời giúp sinh viên hai nước rèn luyện năng lực đặt câu hỏi và duy trì sự tỉnh táo nhân văn trước những biến đổi của công nghệ.
Thành công của diễn đàn đã đánh dấu bước phát triển mới trong quan hệ hợp tác giữa Trường Đại học Ngoại Thương và Đại học Thanh Hoa. Việc hợp tác ngày càng đi vào chiều sâu không chỉ góp phần củng cố nền tảng giao lưu học thuật giữa thanh niên Việt Nam và Trung Quốc, mà còn khẳng định vai trò của Trường Đại học Ngoại Thương trong thúc đẩy nghiên cứu khoa học, nâng cao chất lượng đào tạo và đồng hành cùng người học phát triển năng lực học thuật, chuyên môn và hội nhập quốc tế.
Với những kết quả đã đạt được, Ban Tổ chức kỳ vọng Diễn đàn sẽ tiếp tục phát huy vai trò cầu nối, giúp sinh viên hai nước Việt Nam - Trung Quốc mở rộng mạng lưới nghiên cứu, nuôi dưỡng tinh thần học thuật cởi mở và độc lập, đồng thời từng bước hình thành cơ chế giao lưu thường xuyên, bền vững giữa hai cơ sở đào tạo.
Một số hình ảnh khác tại diễn đàn
