Dự thảo Thông tư quy định chế độ làm việc đối với giáo viên phổ thông và dự bị đại học quy định giáo viên chủ nhiệm lớp được giảm 4 tiết mỗi tuần.
Từ thực tiễn công tác tại trường trung học phổ thông, người viết đề xuất tăng mức giảm lên 5 tiết mỗi tuần để giáo viên có thêm thời gian thực hiện nhiệm vụ giáo dục, chăm sóc và quản lý học sinh được tốt hơn.
Nhiều quyền hạn và trách nhiệm trong công tác chủ nhiệm
Theo Thông tư 15/2026/TT-BGDĐT ban hành Điều lệ trường tiểu học, trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học, tại điểm b khoản 3 Điều 26, quyền và nghĩa vụ của giáo viên làm công tác chủ nhiệm được quy định rất cụ thể.
Giáo viên chủ nhiệm được dự các giờ học, hoạt động giáo dục của học sinh lớp mình phụ trách; tham dự các cuộc họp của hội đồng khen thưởng, hội đồng kỷ luật khi giải quyết vấn đề liên quan đến học sinh; tham gia các lớp bồi dưỡng, hội nghị chuyên đề về công tác chủ nhiệm và được giảm định mức tiết dạy theo quy định.
Bên cạnh những nhiệm vụ trên, giáo viên chủ nhiệm còn có trách nhiệm chủ động nắm bắt thông tin từng học sinh; phối hợp với cha mẹ học sinh, giáo viên và các tổ chức liên quan để tổ chức hoạt động giáo dục, hỗ trợ, giám sát việc học tập, rèn luyện của các em. Giáo viên cũng phải hướng dẫn học sinh tham gia các hoạt động trải nghiệm, hoạt động giáo dục do nhà trường tổ chức và báo cáo tình hình lớp với hiệu trưởng.
Những quy định này cho thấy công tác chủ nhiệm không đơn thuần là quản lý sĩ số, duy trì nền nếp hay tổ chức tiết sinh hoạt cuối tuần. Giáo viên phải theo dõi quá trình học tập, rèn luyện, nắm bắt tâm tư và kịp thời hỗ trợ học sinh khi gặp khó khăn. Muốn thực hiện tốt nhiệm vụ, giáo viên cần có thời gian tiếp xúc, trò chuyện và tìm hiểu hoàn cảnh của từng em.
Trong thực tế, không phải vấn đề nào của học sinh cũng được thể hiện qua điểm số hoặc thái độ trong lớp học. Có em học tập sa sút do áp lực gia đình, có em thường xuyên vi phạm nội quy vì gặp khó khăn trong quan hệ bạn bè. Cũng có những học sinh ít nói, thu mình nhưng không chủ động chia sẻ với thầy cô. Nếu giáo viên chỉ tiếp xúc với các em trong những giờ lên lớp hoặc tiết sinh hoạt, việc phát hiện và hỗ trợ có thể chậm trễ.
Phòng ngừa bạo lực học đường cần thời gian và sự theo sát của giáo viên chủ nhiệm
Một lý do đáng quan tâm khi bàn về định mức tiết dạy của giáo viên chủ nhiệm là tình trạng bạo lực học đường và bắt nạt giữa học sinh.
Những mâu thuẫn trong quan hệ bạn bè có thể bắt đầu từ lời trêu chọc, sự ganh ghét, việc cô lập một cá nhân hoặc những tranh cãi trên mạng xã hội. Nếu không được phát hiện và giải quyết phù hợp, xung đột có thể chuyển thành hành vi xúc phạm, đe dọa, thậm chí xô xát.
Đáng lo ngại là nhiều sự việc không diễn ra công khai trước mặt giáo viên. Một học sinh bị cô lập hoặc thường xuyên bị bạn bè trêu chọc chưa chắc đã dám phản ánh với thầy cô. Có em sợ bị trả đũa, có em lo lắng gia đình biết chuyện, cũng có em cho rằng việc chịu đựng những hành vi ấy là cách duy nhất để tránh rắc rối.
Trong khi đó, những mâu thuẫn trên không gian mạng có thể tiếp diễn ngoài giờ học và tác động trực tiếp đến quan hệ giữa học sinh khi trở lại trường.
Giáo viên chủ nhiệm có vai trò quan trọng trong việc nhận biết những dấu hiệu bất thường. Một học sinh vốn hòa đồng nhưng đột nhiên ít giao tiếp, thường xuyên né tránh một nhóm bạn hoặc có biểu hiện lo lắng khi đến lớp đều cần được quan tâm. Những thay đổi trong cách ứng xử, thái độ học tập và quan hệ giữa các thành viên trong lớp cũng có thể là thông tin giúp giáo viên nhận diện sớm nguy cơ xung đột.
Tuy nhiên, phát hiện dấu hiệu mới chỉ là bước đầu. Giáo viên cần có thời gian gặp riêng học sinh, lắng nghe các bên, tìm hiểu nguyên nhân và phối hợp với phụ huynh để có cách hỗ trợ phù hợp.
Bởi vậy, phòng ngừa bạo lực học đường không thể chỉ trông chờ vào việc xử lý sau khi sự việc xảy ra. Giáo viên chủ nhiệm cần có điều kiện gần gũi học sinh, xây dựng sự tin cậy để các em sẵn sàng chia sẻ khi gặp vấn đề.
Dĩ nhiên, không thể đặt toàn bộ trách nhiệm phòng ngừa bạo lực học đường lên vai giáo viên chủ nhiệm. Tuy nhiên, giáo viên chủ nhiệm là người trực tiếp theo dõi tập thể lớp, có điều kiện kết nối thông tin từ học sinh, phụ huynh và giáo viên bộ môn. Muốn phát huy vai trò ấy, nhà trường cần bảo đảm cho giáo viên có đủ thời gian thực hiện nhiệm vụ.
Nên giảm định mức 5 tiết mỗi tuần đối với giáo viên chủ nhiệm
Theo khoản 1 Điều 10 của dự thảo, giáo viên chủ nhiệm lớp ở trường phổ thông được giảm 4 tiết dạy mỗi tuần. Người viết đề xuất tăng mức giảm lên 5 tiết mỗi tuần. Đây là sự điều chỉnh cần được xem xét từ yêu cầu thực tế của công tác chủ nhiệm, nhất là tại những trường tổ chức dạy học hai buổi mỗi ngày.
Khi học sinh có nhiều thời gian sinh hoạt tại trường, trách nhiệm theo dõi và hỗ trợ của giáo viên chủ nhiệm cũng tăng lên. Giáo viên phải phối hợp với giáo viên bộ môn để nắm tình hình học tập, trao đổi với phụ huynh khi học sinh có biểu hiện bất thường, đồng thời tổ chức và quản lý các hoạt động giáo dục của lớp.
Một tiết giảm thêm mỗi tuần có thể tạo ra khoảng thời gian cần thiết để giáo viên chủ động giải quyết những công việc phát sinh, thay vì phải tranh thủ giữa các tiết dạy hoặc thực hiện sau giờ làm việc.
Giáo viên có thể dành thời gian gặp gỡ học sinh, tìm hiểu mâu thuẫn trong lớp, trao đổi với phụ huynh và phối hợp với các bộ phận liên quan. Khoảng thời gian ấy cũng giúp giáo viên theo dõi những trường hợp cần hỗ trợ lâu dài, thay vì chỉ tập trung vào những học sinh đã vi phạm nội quy.
Nhìn chung, việc bố trí thêm thời gian sẽ giúp giáo viên chủ nhiệm chủ động hơn trong theo dõi, hỗ trợ học sinh và phối hợp với gia đình, nhà trường. Qua đó, học sinh có thêm cơ hội được lắng nghe, bảo vệ và hỗ trợ kịp thời, góp phần xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh.
Tài liệu tham khảo:
https://luatvietnam.vn/giao-duc/du-thao-thong-tu-quy-dinh-che-do-lam-viec-cho-giao-vien-pho-thong-va-du-bi-dai-hoc-452616-d10.html
https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Giao-duc/Thong-tu-15-2026-TT-BGDDT-Dieu-le-truong-tieu-hoc-truong-trung-hoc-co-so-700514.aspx
(*) Văn phong, nội dung bài viết thể hiện góc nhìn, quan điểm của tác giả.
