Giáo sư, Tiến sĩ Lê Quân – Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo đã nhấn mạnh như trên khi phát biểu khai mạc tại Diễn đàn hợp tác nhà trường – doanh nghiệp năm 2026 với chủ đề “Kết nối đặt hàng đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho các ngành công nghệ mới nổi”.
Diễn đàn được tổ chức vào ngày 28/9, do Bộ Giáo dục và Đào tạo và Trường Đại học Văn Lang cùng phối hợp tổ chức tại Thành phố Hồ Chí Minh. Diễn đàn thu hút sự tham gia của hơn 90 trường đại học, cao đẳng cùng với đông đảo cộng đồng doanh nghiệp, chuyên gia trong và ngoài nước.
Đây là diễn đàn nhằm lắng nghe ý kiến của đại diện các nhà quản lý, các trường, chuyên gia, nhà khoa học, doanh nghiệp về mô hình hợp tác giữa Nhà nước – nhà trường – doanh nghiệp trong phát triển nhân lực nghiên cứu công nghệ mới, công nghệ chiến lược để phát triển kinh tế xã hội cho đất nước.
Hợp tác 3 nhà để giải quyết bài toán nguồn nhân lực triển khai chương trình đào tạo
Phát biểu khai mạc diễn đàn, Giáo sư, Tiến sĩ Lê Quân – Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo nhấn mạnh, trong bối cảnh chuyển đổi số, xu hướng công nghệ mới thay đổi mạnh mẽ, đòi hỏi sinh viên khi tốt nghiệp phải có năng lực đáp ứng yêu cầu mới của doanh nghiệp. Hiện nay, doanh nghiệp không còn chờ tuyển dụng theo cách truyền thống, mà hợp tác sâu với các cơ sở giáo dục để có nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng theo yêu cầu.
Giáo sư, Tiến sĩ Lê Quân cho rằng, thách thức hiện nay của các ngành công nghiệp mới nổi như ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), chuyển đổi số, công nghiệp lượng tử, vật liệu, cả nhà trường và doanh nghiệp đều gặp khó khăn về bài toán nguồn nhân lực.
Theo Thứ trưởng Lê Quân, khó khăn không chỉ là nhân lực bậc cao cho hoạt động nghiên cứu, đổi mới sáng tạo mà cả nhân lực cho công tác tổ chức vận hành. Giáo sư, Tiến sĩ Lê Quân chỉ ra rằng, vấn đề lớn nhất là thiết kế chương trình đào tạo, ứng dụng công nghệ để triển khai đào tạo, sở hữu trí tuệ trong tổ chức đào tạo, trang thiết bị phục vụ đào tạo.
Đồng thời cũng cần phải lưu ý về bài toán nguồn nhân lực giáo viên để triển khai chương trình đào tạo.
“Chỉ có hợp tác ba nhà (Nhà nước – nhà trường – nhà doanh nghiệp) mới có thể giải quyết được điều này”, Thứ trưởng Lê Quân nhấn mạnh.
Lãnh đạo Bộ Giáo dục và Đào tạo cho hay, hiện Bộ đã đưa chính sách linh hoạt hơn về điều kiện mở ngành nghề, tổ chức triển khai với những ngành nghề ứng dụng công nghệ mới, có những điều kiện mang tính chất đặc cách không theo quy ước thông thường.
Điều này sẽ giúp người học sau khi hoàn thành chương trình đào tạo có năng lực làm chủ công nghệ. Đây là việc khó, cần sự hợp tác với doanh nghiệp vì họ luôn là chủ thể tiên phong, nắm bắt nhu cầu của thời đại.
Giáo sư, Tiến sĩ Lê Quân cho rằng, doanh nghiệp có thể hỗ trợ nhà trường trong xây dựng, thiết kế chương trình, chuyển giao sở hữu trí tuệ, đào tạo bồi dưỡng giáo viên, đào tạo thực hành. Sinh viên được đào tạo thông qua các dự án, đề án cùng với doanh nghiệp.
Nói về vai trò của doanh nghiệp trong việc xây dựng chương trình đào tạo, Giáo sư, Tiến sĩ Lê Quân đánh giá, AI hiện nay đã thay đổi hoạt động dạy và học. Do vậy mà doanh nghiệp và nhà trường cần xây dựng cách tiếp cận đào tạo dựa trên nền tảng AI.
Với công nghệ mới, người học cần tư duy tổng thể và sớm bắt tay vào hoạt động trải nghiệm, nghiên cứu thông qua dự án. Để làm được việc này, doanh nghiệp cần hợp tác với nhà trường nhiều hơn, để thực hiện việc đặt hàng cùng đào tạo, giúp sinh viên làm chủ công nghệ, phát triển đội ngũ tài năng.
Thứ trưởng Lê Quân nhấn mạnh: “Trong bối cảnh AI và chuyển đổi số mạnh mẽ, cá thể hóa trong quá trình đào tạo trở thành yếu tố rất quan trọng. Sinh viên ngay năm đầu có thể cùng với giáo sư và các sinh viên khác tham gia dự án được doanh nghiệp đồng hành để nghiên cứu, thực hành nhằm tích lũy các năng lực mang tính liên ngành, những năng lực mà xã hội cần”.
Hợp tác giữa doanh nghiệp và nhà trường giúp sinh viên học được từ thực tế
Dưới góc độ nhà trường, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Thị Mỹ Diệu – Hiệu trưởng Trường Đại học Văn Lang cho biết, nhà trường hiện có mạng lưới hợp tác với hàng nghìn doanh nghiệp, mang lại nhiều kết quả tích cực trong hoạt động đào tạo và nghiên cứu. Sự đồng hành của doanh nghiệp chính là một phần không thể thiếu trong hệ sinh thái giáo dục.
Dù vậy, trên thực tế thì sự hợp tác giữa nhà trường và doanh nghiệp vẫn còn không ít rào cản, trong đó hạn chế lớn nhất là sinh viên còn thiếu cơ hội tiếp cận với bài toán thật, dữ liệu thật, công nghệ thật. Phần lớn vẫn còn học thông qua các tình huống mô phỏng.
Những bài toán từ doanh nghiệp đặt hàng cho các trường đại học sẽ giúp cho sinh viên tiếp cận với nghề nghiệp và các kỹ năng gần với thực tế hơn, giúp giảng viên cập nhật thực tiễn nâng cao năng lực nghiên cứu và giảng dạy.
Chính vì vậy, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Thị Mỹ Diệu kiến nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo xây dựng một nền tảng kết nối, chia sẻ để doanh nghiệp có thể đưa ra các bài toán thực tiễn, tạo điều kiện cho các trường đại học, giảng viên và sinh viên cùng tham gia nghiên cứu, đề xuất các giải pháp. Qua đó, sức mạnh hợp tác giữa nhà trường và doanh nghiệp có thể được phát huy tốt hơn, tạo giá trị thiết thực cho doanh nghiệp, người học và toàn xã hội.
Tại phiên thảo luận, các đại biểu đã tập trung trao đổi về định hướng chính sách hỗ trợ hợp tác đại học – doanh nghiệp, dữ liệu, xu hướng ngành nghề và nhu cầu thị trường lao động, mô hình hợp tác từ góc nhìn của cơ sở giáo dục đại học và doanh nghiệp, những vấn đề đặt ra đối với đại học trong thời đại AI.
Tại diễn đàn này đã có 15 thỏa thuận hợp tác được ký kết, tăng cường kết nối trực tiếp giữa nhà trường – doanh nghiệp. Cùng với đó, ban tổ chức cũng tổ chức tham quan mô hình doanh nghiệp tại Tổ hợp trung tâm công nghệ, đổi mới sáng tạo và dữ liệu Galaxy Innovation GiHub (thuộc Tập đoàn Sovico – Vietjet), qua đó tìm hiểu thực tế môi trường hoạt động, đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp.
