Dự thảo Thông tư thay thế Thông tư 05/2025/TT-BGDĐT về chế độ làm việc đối với giáo viên phổ thông, dự bị đại học đề xuất nhiều điều chỉnh đáng chú ý: nâng định mức tiết dạy trung bình của giáo viên tiểu học từ 23 lên 24 tiết/tuần, trung học cơ sở từ 19 lên 20 tiết/tuần, trung học phổ thông từ 17 lên 19 tiết/tuần; quy định cụ thể hơn về thời gian làm việc 40 giờ/tuần; điều chỉnh chế độ giảm định mức tiết dạy đối với một số nhiệm vụ kiêm nhiệm; đồng thời bổ sung cơ chế quản lý, phân công công việc và quy đổi hoạt động chuyên môn ra tiết dạy,...
Người viết xin được tổng hợp những điểm mới của chế độ làm việc của giáo viên trong dự thảo so với quy định hiện hành tại Thông tư 05/2025/TT-BGDĐT.
Thứ nhất, xác lập rõ hơn nguyên tắc làm việc 40 giờ/tuần và cơ cấu thời gian lao động của giáo viên
Một trong những điểm mới đáng chú ý của dự thảo là quy định trực tiếp cơ cấu thời gian làm việc của hiệu trưởng, phó hiệu trưởng và giáo viên tại khoản 1 Điều 4. Theo đó, thời gian làm việc được thực hiện theo năm học, bảo đảm 40 giờ/tuần. Trong tổng thời gian này, thời gian giảng dạy trên lớp tối đa không quá 40%; thời gian chuẩn bị trước khi lên lớp và đánh giá người học tối đa không quá 40%; thời gian tham gia hoạt động chuyên môn, học tập, bồi dưỡng, nghiên cứu khoa học và các hoạt động hành chính khác tối thiểu 20%.
Bên cạnh đó, dự thảo còn hướng đến bố trí thời gian làm việc như sau: trường hợp bảo đảm đủ điều kiện về cơ sở vật chất, trang thiết bị cho giáo viên làm việc tại cơ sở giáo dục thì hiệu trưởng có thể tổ chức cho giáo viên làm việc 40 giờ/tuần, 08 giờ/ngày tại cơ sở giáo dục; xây dựng quy chế làm việc cụ thể tại cơ sở giáo dục để quản lý thời gian làm việc 40 giờ/tuần của giáo viên bảo đảm hiệu quả, đúng quy định tại Thông tư này và pháp luật về lao động.”
Quy định này cho thấy dự thảo đang hướng đến việc bảo đảm tính công bằng, bình đẳng trong thực hiện chế độ làm việc giữa giáo viên với các viên chức khác, trên cơ sở tôn trọng những đặc thù riêng của nghề dạy học. Giáo viên không chỉ thực hiện nhiệm vụ giảng dạy mà còn phải bảo đảm đầy đủ thời gian dành cho công tác chuyên môn, bồi dưỡng, nghiên cứu và các nhiệm vụ được giao. Nếu đủ điều kiện về cơ sở vật chất, nhà trường có thể tổ chức cho giáo viên làm việc 8 giờ mỗi ngày tại cơ sở giáo dục, đồng thời ban hành quy chế quản lý thời gian làm việc cụ thể.
Thứ hai, tăng định mức tiết dạy trung bình hằng tuần ở cả ba cấp học phổ thông
Điểm tác động trực tiếp nhất đến giáo viên là dự thảo đề xuất tăng định mức tiết dạy trung bình trong một tuần. Theo khoản 2 Điều 7 của dự thảo, giáo viên tiểu học thực hiện 24 tiết/tuần, giáo viên trung học cơ sở 20 tiết/tuần và giáo viên trung học phổ thông 19 tiết/tuần.
Trong khi đó, theo Thông tư 05/2025/TT-BGDĐT, định mức tương ứng là 23 tiết, 19 tiết và 17 tiết/tuần. Như vậy, mức tăng dự kiến là 1 tiết/tuần đối với giáo viên tiểu học, giáo viên trung học cơ sở và 2 tiết/tuần đối với giáo viên trung học phổ thông.
Trong bối cảnh toàn hệ thống giáo dục đang thực hiện cơ cấu lại biên chế, rà soát và tính toán nhu cầu nhân lực, đồng thời triển khai cải cách tiền lương theo hướng lương nhà giáo được ưu tiên xếp ở mức cao nhất theo Luật Nhà giáo, việc điều chỉnh định mức tiết dạy có thể được xem là một giải pháp cần thiết, phù hợp với yêu cầu đổi mới quản lý và sử dụng đội ngũ trong giai đoạn hiện nay.
Xét về tổng thể, đây không phải là mức tăng quá lớn nếu đặt trong mối tương quan với yêu cầu nâng cao hiệu quả sử dụng đội ngũ, cân đối nguồn lực và chính sách tiền lương đang được định hướng ưu tiên cho nhà giáo. Tuy nhiên, việc điều chỉnh cần đi đôi với bảo đảm điều kiện dạy học, phân công chuyên môn hợp lý và tính đến khối lượng công việc thực tế của giáo viên, để vừa sử dụng hiệu quả ngân sách và biên chế, vừa không làm ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục cũng như quyền lợi chính đáng của đội ngũ nhà giáo.
Thứ ba, phân biệt định mức giảng dạy của hiệu trưởng, phó hiệu trưởng theo đặc điểm tổ chức của cơ sở giáo dục
Dự thảo có điều chỉnh đáng chú ý đối với định mức tiết dạy của cán bộ quản lý. Theo khoản 2 Điều 9, hiệu trưởng có định mức trung bình hai tiết/tuần; phó hiệu trưởng tại cơ sở giáo dục có phân hiệu là ba tiết/tuần; phó hiệu trưởng tại cơ sở giáo dục không có phân hiệu là bốn tiết/tuần.
Dự thảo đồng thời quy định hiệu trưởng, phó hiệu trưởng không được giảm hoặc quy đổi tiết dạy từ các nhiệm vụ kiêm nhiệm để thay thế định mức bắt buộc; riêng các hoạt động chuyên môn trực tiếp như tổ chức hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp, báo cáo viên, dạy minh họa, chủ trì sinh hoạt chuyên môn, biên soạn tài liệu tập huấn, bồi dưỡng và tài liệu giảng dạy có thể được quy đổi để thay thế định mức, nhưng tổng số tiết quy đổi không vượt quá 50% định mức năm học.
Quy định này giúp phân biệt rõ hơn giữa nhiệm vụ quản lý, kiêm nhiệm và hoạt động chuyên môn trực tiếp. Tuy nhiên, cần hướng dẫn minh bạch cách ghi nhận các hoạt động được quy đổi để tránh tình trạng áp dụng khác nhau giữa các trường.
Thứ tư, siết chặt nguyên tắc phân công kiêm nhiệm, không bố trí giáo viên làm thay vị trí hỗ trợ
Dự thảo bổ sung những quy định có ảnh hưởng đáng kể đến cách phân công công việc trong nhà trường. Theo khoản 3 Điều 4, nguyên tắc chung là không bố trí giáo viên kiêm nhiệm các vị trí việc làm hỗ trợ. Trường hợp bắt buộc phải bố trí giáo viên kiêm nhiệm các vị trí này, cơ sở giáo dục phải báo cáo cơ quan quản lý giáo dục trực tiếp.
Dự thảo cũng yêu cầu ưu tiên phân công kiêm nhiệm đối với giáo viên chưa đủ định mức tiết dạy và đáp ứng yêu cầu năng lực của nhiệm vụ; mỗi giáo viên không kiêm nhiệm quá hai nhiệm vụ được quy định tại Điều 10, Điều 11 và các vị trí việc làm nhân sự hỗ trợ nếu có.
Dự thảo hướng đến việc chuẩn hóa công tác phân công nhiệm vụ, hạn chế tình trạng giáo viên phải kiêm nhiệm các vị trí hỗ trợ giáo dục. Theo đó, chỉ bố trí giáo viên kiêm nhiệm trong trường hợp bắt buộc và phải báo cáo cơ quan quản lý trực tiếp; ưu tiên giáo viên chưa đủ định mức tiết dạy và đáp ứng yêu cầu năng lực. Đồng thời, mỗi giáo viên không được kiêm nhiệm quá hai nhiệm vụ thuộc phạm vi quy định, góp phần bảo đảm phân công công việc hợp lý, tránh quá tải và sử dụng hiệu quả đội ngũ.
Thứ năm, điều chỉnh chế độ giảm định mức tiết dạy đối với các nhiệm vụ chuyên môn và công việc kiêm nhiệm
Dự thảo tiếp tục quy định giảm định mức tiết dạy đối với một số nhiệm vụ chuyên môn, nhưng có những điều chỉnh quan trọng về phạm vi và điều kiện áp dụng.
Dự thảo mới về kiêm nhiệm nhân sự hỗ trợ giáo dục chỉ còn quy định kiêm nhiệm công nghệ thông tin , chuyển đổi số, quản trị hệ thống số; phụ trách phòng bộ môn, phòng thiết bị giáo dục được giảm 3 tiết/tuần; được phân công tư vấn học sinh được sử dụng 8 tiết/tuần.
Các trường hợp kiêm nhiệm thư viện, văn thư, thủ quỹ, y tế,…đã không còn trong dự thảo mới với quyết tâm giáo viên không kiêm nhiệm những việc ngoài chuyên môn.
Thứ sáu, quy định cụ thể hơn về công tác tư vấn học sinh và trách nhiệm phân bổ tiết giảm
Theo dự thảo, mỗi trường phổ thông được sử dụng 8 tiết/tuần để thực hiện công tác tư vấn học sinh. Hiệu trưởng quyết định số tiết giảm đối với từng giáo viên được phân công làm nhiệm vụ này, căn cứ khối lượng công việc; tổng số tiết giảm của tất cả giáo viên tham gia tư vấn không được vượt quá 8 tiết/tuần.
Điểm cần chú ý là 8 tiết/tuần là tổng quỹ tiết được sử dụng cho công tác tư vấn của cả trường, không phải mỗi giáo viên tư vấn đều được giảm 8 tiết. Đây là cách tiếp cận theo quỹ thời gian chung, tạo điều kiện để hiệu trưởng phân bổ cho một hoặc nhiều giáo viên tùy theo nhu cầu tư vấn, quy mô học sinh và thực tế hoạt động.
Thứ bảy, điều chỉnh và mở rộng các trường hợp được quy đổi hoạt động chuyên môn ra tiết dạy
Quy đổi hoạt động chuyên môn ra tiết dạy là một trong những nội dung ảnh hưởng trực tiếp đến việc xác định khối lượng công việc của giáo viên. Dự thảo tiếp tục cho phép quy đổi một số hoạt động như dạy minh họa, làm báo cáo viên, bồi dưỡng học sinh giỏi, tổ chức hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp và một số nhiệm vụ đặc thù khác. Đồng thời, dự thảo điều chỉnh cách quy định đối với một số hoạt động, làm rõ điều kiện thực hiện và thẩm quyền quyết định mức quy đổi.
Chẳng hạn, giáo viên được phân công dạy minh họa tại buổi sinh hoạt chuyên môn theo kế hoạch được quy đổi một tiết dạy thành 1,5 tiết định mức. Giáo viên làm báo cáo viên tại lớp tập huấn, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho giáo viên do hiệu trưởng hoặc cấp có thẩm quyền tổ chức cũng được quy đổi một tiết dạy thành 1,5 tiết định mức,…
Thứ tám, làm rõ cách tính định mức năm học
Dự thảo tiếp tục xác định thời gian làm việc trong năm học của giáo viên phổ thông là 42 tuần, trong đó 37 tuần dành cho giảng dạy các nội dung chương trình, gồm 35 tuần thực dạy và 2 tuần dự phòng; 3 tuần học tập, bồi dưỡng nâng cao trình độ; 2 tuần chuẩn bị năm học mới và tổng kết năm học.
Thứ chín, điều chỉnh quy định về nghỉ hằng năm và xử lý các tình huống đặc thù
Dự thảo tiếp tục quy định thời gian nghỉ hằng năm của giáo viên gồm nghỉ hè, nghỉ lễ, tết và các ngày nghỉ khác theo pháp luật. Trong thời gian nghỉ hè, giáo viên vẫn có trách nhiệm tham gia đào tạo, bồi dưỡng theo yêu cầu vị trí việc làm và thực hiện nhiệm vụ thi tốt nghiệp trung học phổ thông, tuyển sinh khi được cơ quan có thẩm quyền triệu tập.
Đối với giáo viên nữ có thời gian nghỉ hè trùng với thời gian nghỉ thai sản, dự thảo quy định việc bảo đảm thời gian nghỉ thai sản đầy đủ, thời gian nghỉ hè không trùng với thai sản và thời gian nghỉ thêm nếu số ngày nghỉ hè thực tế ngoài thời gian thai sản ít hơn số ngày nghỉ hằng năm theo Bộ luật Lao động. Thời gian nghỉ thêm được sắp xếp linh hoạt theo thỏa thuận giữa hiệu trưởng và giáo viên.
Đối với giáo viên nam nghỉ chế độ thai sản khi vợ sinh con, dự thảo quy định trong thời gian nghỉ chế độ, giáo viên được tính dạy đủ định mức tiết dạy và không phải dạy bù; nếu thời gian nghỉ chế độ trùng với nghỉ hè thì không được nghỉ bù.
Những nội dung này cho thấy dự thảo tiếp tục quan tâm đến việc xử lý tình huống phát sinh trong thực tế, đặc biệt là sự giao thoa giữa lịch năm học, nghỉ hè và chế độ thai sản. Tuy nhiên, cần phân biệt nội dung được kế thừa từ quy định hiện hành với nội dung được điều chỉnh hoặc làm rõ trong dự thảo, tránh coi toàn bộ các quy định về nghỉ hằng năm là điểm mới.
Đối với hiệu trưởng và phó hiệu trưởng, dự thảo quy định thời gian nghỉ hè được bố trí linh hoạt trong năm học và trong thời gian nghỉ hè của giáo viên để bảo đảm hoạt động của cơ sở giáo dục, bao gồm trường chính, phân hiệu và điểm trường, diễn ra bình thường. Lịch nghỉ hè của cán bộ quản lý phải báo cáo cơ quan quản lý giáo dục trực tiếp.
Quy định này phù hợp với yêu cầu duy trì hoạt động điều hành tại những cơ sở có nhiều địa điểm. Dù vậy, cần tổ chức lịch nghỉ một cách hợp lý, bảo đảm quyền nghỉ ngơi của cán bộ quản lý nhưng không để xảy ra tình trạng thiếu người chịu trách nhiệm xử lý công việc trong thời gian nghỉ hè.
Thứ mười, tăng trách nhiệm giải trình của hiệu trưởng và cơ quan quản lý giáo dục
Dự thảo dành sự chú ý lớn hơn đến thẩm quyền quyết định, trách nhiệm báo cáo và công khai trong quá trình thực hiện chế độ làm việc. Việc phân công, bố trí nhiệm vụ phải phù hợp với vị trí việc làm, bảo đảm công khai, công bằng và minh bạch. Đối với nhiệm vụ chưa được quy định cụ thể về số tiết giảm hoặc quy đổi, hiệu trưởng phải quyết định bằng văn bản sau khi thống nhất tại cuộc họp tập thể giáo viên; văn bản phải được gửi cơ quan quản lý giáo dục trực tiếp để báo cáo.
Cách tiếp cận này có thể hạn chế việc giao nhiệm vụ thiếu căn cứ, giảm tiết tùy tiện hoặc áp dụng chế độ khác nhau giữa các giáo viên trong cùng trường. Đồng thời, cơ quan quản lý có thêm thông tin để kiểm tra tính hợp lý trong phân công lao động, nhất là ở những trường thiếu giáo viên hoặc phải bố trí nhiều nhiệm vụ kiêm nhiệm.
Dự thảo Thông tư thay thế Thông tư 05/2025/TT-BGDĐT thể hiện xu hướng điều chỉnh chế độ làm việc của giáo viên theo hướng xác định rõ hơn thời gian lao động, tăng định mức tiết dạy ở các cấp học phổ thông, phân biệt định mức của cán bộ quản lý theo đặc điểm tổ chức trường học, siết chặt việc phân công kiêm nhiệm và cụ thể hóa việc giảm, quy đổi tiết dạy đối với các nhiệm vụ chuyên môn.
(*) Văn phong, nội dung bài viết thể hiện góc nhìn, quan điểm của tác giả
