Thủ tướng Chính phủ vừa ban hành Quyết định số 1600/QĐ-TTg phê duyệt Đề án “Chương trình học bổng toàn phần dành cho các nhà khoa học trẻ, sinh viên xuất sắc đi đào tạo tại các trường đại học hàng đầu thế giới về các công nghệ chiến lược” (sau đây gọi tắt là Đề án).
Quyết định có hiệu lực từ ngày 18/8/2026. Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo, các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, Thủ trưởng các cơ quan, tổ chức và cá nhân có liên quan chịu trách nhiệm thi hành.
Theo Đề án, mục tiêu là phát triển đội ngũ nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược, phục vụ trực tiếp mục tiêu đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Đồng thời góp phần phục vụ đổi mới mô hình phát triển.
Mục tiêu này được thực hiện thông qua việc cấp học bổng toàn phần cho sinh viên xuất sắc và các nhà khoa học trẻ đi đào tạo, nghiên cứu tại các cơ sở giáo dục đại học hàng đầu thế giới.
Đáng chú ý, đến hết năm 2035, Đề án đặt mục tiêu tuyển chọn, cấp học bổng toàn phần cho 1.500 người đi học tập, nghiên cứu ở nước ngoài, qua đó tạo nguồn nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược.
Trong số này, dự kiến có 100 người đào tạo trình độ đại học, 400 người đào tạo trình độ thạc sĩ, 500 người đào tạo trình độ tiến sĩ và 500 người thực hiện nghiên cứu sau tiến sĩ.
Tuy nhiên, cơ cấu và số lượng người được cử đi đào tạo ở từng trình độ có thể được điều chỉnh, tùy thuộc vào nhu cầu đào tạo thực tế và khả năng cân đối của ngân sách nhà nước.
Những ai được xét cấp học bổng toàn phần?
Về đối tượng đào tạo, Đề án hướng đến công dân Việt Nam có năng lực học tập, nghiên cứu và tiềm năng phát triển cao, đáp ứng yêu cầu đầu vào của từng trình độ, chương trình đào tạo, nghiên cứu tại các cơ sở giáo dục đại học hàng đầu thế giới thuộc phạm vi Đề án. Các đối tượng được tuyển chọn để cử đi đào tạo, nghiên cứu trong những ngành, lĩnh vực phục vụ phát triển công nghệ chiến lược.
Đối với đào tạo trình độ đại học, đối tượng gồm học sinh trung học phổ thông hoặc sinh viên đại học năm thứ nhất được các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp nhà nước giới thiệu, cử dự tuyển và ưu tiên tuyển dụng sau tốt nghiệp; đoạt giải nhất, nhì, ba trong các kỳ thi chọn học sinh giỏi cấp tỉnh, kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia, cuộc thi nghiên cứu khoa học kỹ thuật cấp quốc gia hoặc các kỳ thi quốc tế do Bộ Giáo dục và Đào tạo cử tham gia, phù hợp với các ngành phục vụ phát triển công nghệ chiến lược.
Ngoài ra, sinh viên năm thứ nhất đại học của các trường thuộc lực lượng vũ trang (công an, quân đội), có kết quả học tập, rèn luyện đạt loại giỏi trở lên, được Bộ Công an hoặc Bộ Quốc phòng giới thiệu, cử dự tuyển cũng thuộc nhóm đối tượng này.
Đối với đào tạo trình độ thạc sĩ, đối tượng là người đang công tác tại các cơ quan nhà nước, doanh nghiệp nhà nước, cơ sở giáo dục đại học hoặc được các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp nhà nước giới thiệu, cử dự tuyển và ưu tiên tuyển dụng sau tốt nghiệp. Người dự tuyển phải tốt nghiệp đại học các ngành phù hợp phục vụ phát triển công nghệ chiến lược, đạt loại giỏi trở lên hoặc tương đương.
Đối với đào tạo trình độ tiến sĩ, đối tượng là người đang công tác tại các cơ quan nhà nước, doanh nghiệp nhà nước, cơ sở giáo dục đại học hoặc được các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp nhà nước giới thiệu, cử dự tuyển và ưu tiên tuyển dụng sau tốt nghiệp. Người dự tuyển phải tốt nghiệp thạc sĩ các ngành phù hợp phục vụ phát triển công nghệ chiến lược, có kết quả học tập từ 8,0/10 trở lên hoặc tương đương.
Đối với đào tạo, nghiên cứu sau tiến sĩ, đối tượng là người đang công tác tại cơ sở giáo dục đại học, viện nghiên cứu, tổ chức khoa học và công nghệ, doanh nghiệp nhà nước; có năng lực nghiên cứu thể hiện qua công bố khoa học trên các tạp chí quốc tế có uy tín, bằng độc quyền sáng chế hoặc sản phẩm khoa học và công nghệ đã được ứng dụng. Đồng thời, người được lựa chọn phải có kinh nghiệm chuyên môn và tiềm năng phát triển, đáp ứng yêu cầu thực hiện nghiên cứu chuyên sâu, nâng cao năng lực dẫn dắt nghiên cứu, phát triển và chuyển giao công nghệ trong các lĩnh vực phục vụ phát triển công nghệ chiến lược.
Quy định rõ cơ chế đào tạo, kinh phí và trách nhiệm của các bộ, ngành
Theo Đề án, ngành đào tạo là các ngành, lĩnh vực và chương trình đào tạo liên quan trực tiếp hoặc phục vụ phát triển các công nghệ chiến lược theo Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg ngày 30/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ và các văn bản sửa đổi, bổ sung, thay thế (nếu có). Trường hợp cần thiết, Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét bổ sung các ngành, lĩnh vực phục vụ đổi mới mô hình tăng trưởng nhưng năng lực đào tạo trong nước chưa đáp ứng.
Về cơ sở đào tạo, Đề án lựa chọn các cơ sở giáo dục nước ngoài có thế mạnh trong đào tạo các ngành thuộc phạm vi trên, nằm trong nhóm 500 cơ sở hàng đầu thế giới theo ngành, lĩnh vực tại các bảng xếp hạng quốc tế uy tín ở thời điểm xét tuyển. Các chương trình đào tạo phải được kiểm định hoặc công nhận chất lượng theo quy định của nước sở tại, đồng thời bảo đảm điều kiện nghiên cứu, tiếp cận và chuyển giao công nghệ.
Về trình độ đào tạo, người học được đào tạo toàn thời gian ở các trình độ đại học, thạc sĩ, tiến sĩ và nghiên cứu sau tiến sĩ tại các cơ sở giáo dục nước ngoài đáp ứng tiêu chí của Đề án. Chỉ tiêu đào tạo được Bộ Giáo dục và Đào tạo xác định hằng năm, căn cứ vào mục tiêu của Đề án, nhu cầu nhân lực theo từng ngành, lĩnh vực, số lượng và chất lượng ứng viên, khả năng tiếp nhận của cơ sở đào tạo, nghiên cứu và khả năng cân đối nguồn lực.
Kinh phí thực hiện Đề án được bảo đảm từ ngân sách nhà nước theo quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước, phân cấp ngân sách hiện hành và khả năng cân đối hằng năm; nguồn hỗ trợ, tài trợ, học bổng của tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước và nguồn hợp pháp khác theo quy định pháp luật.
Việc tuyển chọn, cử người đi đào tạo, nghiên cứu ở nước ngoài theo Đề án được thực hiện từ năm 2027 đến năm 2035, sau khi hoàn thành đồng bộ cơ chế học bổng, tiêu chuẩn, quy trình tuyển chọn, danh mục cơ sở đào tạo, phương án sử dụng sau đào tạo, quy định về nghĩa vụ cống hiến, cơ chế bồi hoàn và bảo đảm nguồn lực thực hiện.
Đối với người được cấp học bổng trong giai đoạn này, việc cấp kinh phí, quản lý, theo dõi, hỗ trợ và đánh giá kết quả sau đào tạo, nghiên cứu được tiếp tục thực hiện đến khi hoàn thành chương trình đào tạo, nghiên cứu và thực hiện các trách nhiệm theo cam kết, quy định có liên quan.
Đề án giao Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì nghiên cứu, đề xuất cấp có thẩm quyền ban hành hoặc ban hành theo thẩm quyền quy định về cơ chế, chính sách và tổ chức thực hiện việc cấp học bổng toàn phần đối với đối tượng đào tạo của Đề án này.
Bộ Giáo dục và Đào tạo chịu trách nhiệm theo quy định về nội dung, đề xuất, kiến nghị Tờ trình số 1358/TTr-BGDĐT ngày 8 tháng 7 năm 2026 và Tờ trình số 1606/TTr-BGDĐT ngày 5 tháng 8 năm 2026 và tài liệu liên quan. Đồng thời chủ trì phối hợp với các bộ, ngành, địa phương, cơ quan, tổ chức có liên quan triển khai thực hiện Đề án theo quy định. Hướng dẫn, kiểm tra, giám sát quá trình thực hiện các nhiệm vụ, giải pháp của Đề án. Tổ chức sơ kết việc thực hiện Đề án vào năm 2032; tổng kết giai đoạn tuyển chọn, cử người đi đào tạo, nghiên cứu vào năm 2035; tổng kết toàn bộ Đề án sau khi người được cử đi theo Đề án hoàn thành chương trình đào tạo, nghiên cứu và thực hiện trách nhiệm theo cam kết.
Ngoài ra, Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng xác định, cập nhật các ngành, lĩnh vực đào tạo ưu tiên phục vụ phát triển các nhóm công nghệ chiến lược được công bố trong từng giai đoạn. Phát huy hợp tác quốc tế trong huy động nguồn lực và quản lý người được cử đi đào tạo, nghiên cứu trong thời gian ở nước ngoài, chủ trì đàm phán, ký kết thỏa thuận hợp tác đào tạo, nghiên cứu với các cơ sở giáo dục đại học và đối tác nước ngoài theo quy định. Phối hợp với Bộ Ngoại giao trong các nội dung thuộc chức năng, nhiệm vụ của Bộ Ngoại giao.
Đối với Bộ Khoa học và Công nghệ có nhiệm vụ chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan rà soát, đề xuất cấp có thẩm quyền cập nhật, bổ sung Danh mục công nghệ chiến lược và Danh mục sản phẩm công nghệ chiến lược trong từng giai đoạn, bảo đảm phù hợp với xu thế phát triển khoa học, công nghệ toàn cầu và nhu cầu thực tiễn của Việt Nam.
Tổ chức lồng ghép các nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp Bộ, cấp Nhà nước với hoạt động đào tạo nghiên cứu sinh và hoạt động nghiên cứu sau tiến sĩ; khuyến khích hình thức đồng tài trợ giữa ngân sách đào tạo và kinh phí nghiên cứu nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả hơn.
Đối với Bộ Ngoại giao thực hiện chủ trì, phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo thúc đẩy hợp tác song phương, đa phương với các quốc gia, tổ chức quốc tế và các cơ sở giáo dục đại học; hỗ trợ kết nối, triển khai các thỏa thuận hợp tác đào tạo, nghiên cứu theo quy định, góp phần tạo điều kiện thuận lợi cho việc đào tạo nhân lực công nghệ cao.
Thứ hai, chủ động nghiên cứu, tham mưu cho Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ các chủ trương, chính sách và giải pháp và đối ngoại giáo dục - đào tạo, góp phần mở rộng thị trường đào tạo chất lượng cao và nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước.
Thứ ba, chỉ đạo các cơ quan đại diện ngoại giao Việt Nam ở nước ngoài phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo trong công tác quản lý, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người được cử đi đào tạo, nghiên cứu theo Đề án.
Thứ tư, tham gia xây dựng và vận hành cơ sở dữ liệu thống nhất về người được cử đi đào tạo, nghiên cứu theo Đề án. Đồng thời làm cầu nối giữa nhân lực sau đào tạo với mạng lưới chuyên gia, tri thức Việt Nam toàn cầu và các chương trình hợp tác quốc tế, nhằm phát huy tối đa nguồn lực sau khi trở về nước.
Xem chi tiết Quyết định: TẠI ĐÂY
