Khi tiếng trống tan trường đã vang lên từ lâu, vẫn còn những học sinh tiểu học ngồi chờ người thân đến đón. Có em phải đợi hơn một tiếng đồng hồ, thậm chí gần hai tiếng. Khoảng trống giữa giờ tan học của con và giờ tan làm của cha mẹ đang đặt ra bài toán về an toàn học sinh và trách nhiệm của gia đình, nhà trường, chính quyền địa phương.
Gần 11 giờ 30 phút, vẫn còn những đứa trẻ ngóng người thân
Đã gần 11 giờ 30 phút, trường ở khu vực nông thôn không tổ chức bán trú, sân trường gần như vắng bóng học sinh. Bộ phận hành chính cũng chuẩn bị kết thúc thời gian làm việc buổi sáng thế nhưng vẫn còn vài đứa trẻ ngồi tha thẩn trong sân.
Có em sốt ruột bước ra gần cổng, mắt dõi theo từng chiếc xe đi qua, mong thấy bóng dáng người thân.
Thấy các em chờ lâu, là giáo viên, tôi không khỏi sốt ruột và hỏi có cần cô gọi điện cho cha mẹ không. Một bé nhanh nhảu trả lời:
"Bố con làm ở xa, mẹ bán hàng gần biển. Con đợi anh trai học ở trường cấp ba tan học, anh sẽ lên đón con".
Một em khác kể rằng cả ba và mẹ đều đi làm xa, em sống với ông bà. Nhưng ông bà cũng phải đi bán hàng. Hôm nào bán hết hàng sớm thì về đón cháu sớm, hôm nào bán chậm thì cháu phải chờ lâu hơn.
Nghe các em kể, tôi vừa thương vừa trăn trở. Phía sau sự chờ đợi ấy là những gia đình đang tất bật mưu sinh. Có người cha làm việc xa nhà, người mẹ buôn bán ngoài biển, có ông bà tuổi đã cao vẫn phải bươn chải kiếm sống.
Không phải cha mẹ nào đón con muộn cũng vì thiếu trách nhiệm. Nhiều người thực sự không thể rời công việc đúng giờ.
Thế nhưng, dù xuất phát từ lý do nào, việc học sinh tiểu học phải chờ đợi quá lâu sau giờ tan trường vẫn tiềm ẩn không ít nguy cơ.
Các em có thể đói bụng, mệt mỏi, gặp mưa nắng bất thường. Đáng lo hơn, một số em vì sốt ruột có thể tự ý ra ngoài cổng, đi tìm người thân hoặc theo người lạ mà chưa nhận thức đầy đủ những rủi ro có thể xảy ra.
Đừng đẩy trách nhiệm lên vai thầy cô
Điều khiến tôi suy nghĩ là trong những tình huống ấy, nhiều người lại mặc nhiên cho rằng giáo viên phải ở lại trông học sinh cho đến khi phụ huynh cuối cùng đến đón. Nhưng thầy cô cũng có gia đình, cũng có con nhỏ đang chờ đợi ở một ngôi trường khác.
Nếu giáo viên phải ở lại thêm một, hai tiếng để chờ phụ huynh đón học sinh, vậy ai sẽ đón con, đón cháu của chính thầy cô?
Giáo viên có trách nhiệm quản lý và bảo đảm an toàn cho học sinh theo nhiệm vụ được phân công. Tuy nhiên, không thể vì lòng tận tâm mà mặc nhiên yêu cầu thầy cô phải trông giữ học sinh vô thời hạn sau giờ tan học.
Khi đã hoàn thành nhiệm vụ giảng dạy và các công việc được giao, giáo viên cũng có quyền nghỉ ngơi, chăm sóc gia đình.
Cần giải pháp từ gia đình, nhà trường và chính quyền địa phương
Theo tôi, trước hết, phụ huynh cần chủ động sắp xếp thời gian đón con phù hợp với giờ tan học. Nếu không thể trực tiếp đến đón, cha mẹ nên nhờ người thân hoặc người đáng tin cậy hỗ trợ và thông báo với giáo viên để bảo đảm an toàn cho trẻ.
Với những gia đình thường xuyên gặp khó khăn về thời gian, phụ huynh cần trao đổi với nhà trường để thống nhất phương án hỗ trợ phù hợp.
Chẳng hạn, nhà trường có thể bố trí khu vực chờ đón an toàn, xây dựng quy trình quản lý học sinh chưa được đón và phân công người phụ trách trong khoảng thời gian nhất định.
Trường hợp nhân viên bảo vệ có điều kiện, tự nguyện tham gia hỗ trợ, có thể nghiên cứu phương án thỏa thuận và bồi dưỡng tiền công hợp lý. Tuy nhiên, cần có sự thống nhất của nhà trường, quy định rõ trách nhiệm và bảo đảm an toàn, bởi nhiệm vụ bảo vệ trường học không đồng nghĩa với nhiệm vụ trông giữ trẻ.
Về lâu dài, chính quyền địa phương cần quan tâm đầu tư cơ sở vật chất để các trường có đủ điều kiện tổ chức bán trú, đáp ứng nhu cầu thực tế của phụ huynh.
Muốn vậy, phải có phòng ăn, khu vực nghỉ ngơi, trang thiết bị và nhân sự phục vụ phù hợp. Không thể yêu cầu nhà trường tổ chức bán trú trong khi thiếu cơ sở vật chất và kinh phí.
Bên cạnh đó, những địa phương có đông phụ huynh làm việc theo ca hoặc tan làm muộn có thể nghiên cứu các mô hình chăm sóc học sinh sau giờ học, trên tinh thần tự nguyện, đúng quy định, có người phụ trách và được trả công tương xứng.
Đặc biệt, cần tránh tình trạng mọi giải pháp cuối cùng lại trở thành công việc phát sinh không được phân công, không có chế độ hỗ trợ cho giáo viên.
Thầy cô có thể tự nguyện ở lại giúp học sinh trong những tình huống đột xuất. Đó là nghĩa cử đáng trân trọng. Nhưng không thể biến sự tự nguyện ấy thành trách nhiệm bắt buộc, lặp đi lặp lại mỗi ngày.
Một chính sách tốt phải bảo vệ được cả học sinh lẫn người thầy, chứ không thể giải quyết khó khăn của gia đình này bằng cách tạo thêm khó khăn cho gia đình khác.
Những đứa trẻ ngồi ngóng cha mẹ sau giờ tan trường rất cần được quan tâm. Nhưng phía sau cánh cổng một ngôi trường khác, có thể cũng đang có những đứa trẻ chờ bố mẹ mình là giáo viên đến đón.
Đứa trẻ nào cũng cần được yêu thương, được bảo vệ. Và người giáo viên, sau khi hoàn thành nhiệm vụ, cũng cần có thời gian trở về chăm sóc những người thân yêu của mình.
Giải quyết khoảng trống sau giờ tan trường phải bắt đầu từ trách nhiệm của gia đình, sự phối hợp của nhà trường và sự quan tâm đầu tư của chính quyền địa phương, thay vì chỉ trông chờ vào sự tận tụy của thầy cô.
(*) Văn phong, nội dung bài viết thể hiện góc nhìn, quan điểm của tác giả.
