Vừa qua, Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu các cơ sở giáo dục đại học rà soát mức thu học phí năm học 2026-2027. Trong đó, các trường cần đánh giá kỹ căn cứ xác định mức thu, chi phí đào tạo và điều kiện bảo đảm chất lượng, đặc biệt đối với những ngành có học phí ở mức cao hoặc tăng mạnh so với năm học trước.
Các cơ sở giáo dục đại học đồng thời phải thực hiện đúng cơ chế thu học phí theo Nghị định 238/2025/NĐ-CP. Học phí được thu tối đa 10 tháng/năm học; trường hợp thu theo tín chỉ, tổng học phí toàn khóa không được vượt mức quy định tương ứng với phương thức thu theo năm học.
Bên cạnh việc kiểm soát mức thu, Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu các trường thực hiện đầy đủ chính sách miễn, giảm, hỗ trợ học phí; tăng cường học bổng, hỗ trợ chi phí học tập và tạo điều kiện để học sinh, sinh viên tiếp cận các chính sách tín dụng. Đặc biệt, cần quan tâm đến người học có hoàn cảnh khó khăn, hạn chế nguy cơ gián đoạn học tập do áp lực tài chính.
Trước yêu cầu này, cơ sở giáo dục đại học đã triển khai rà soát phương án thu học phí năm học 2026-2027, các chính sách học bổng và hỗ trợ sinh viên nhằm bảo đảm quyền lợi người học.
Cân nhắc khả năng chi trả của người học khi tăng học phí
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Tiến sĩ Thái Anh Tuấn - Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghệ Kỹ thuật Vinh cho biết, nhiều năm qua, nhà trường luôn thực hiện thu học phí trong giới hạn quy định, mức tăng hằng năm dao động khoảng 5% đến dưới 10%.
Nhìn chung, hầu hết các ngành đào tạo tại Trường Đại học Công nghệ Kỹ thuật Vinh chưa đến 20 triệu đồng/sinh viên/năm. Mức thu này được thầy Tuấn đánh giá là tương đối phù hợp. Việc tăng học phí cần được cân nhắc trên cơ sở điều kiện kinh tế - xã hội và khả năng chi trả của người học.
“Nếu tăng học phí ở mức cao, đột ngột sẽ tác động trực tiếp đến người học, gây khó khăn cho các em trong việc chi trả. Do vậy, việc điều chỉnh học phí cũng cần tính đến tốc độ tăng trưởng kinh tế và mặt bằng thu nhập của người dân trong khu vực, địa phương”, thầy Tuấn chia sẻ.
Theo quy định, các chương trình đào tạo đạt chuẩn kiểm định chất lượng giáo dục được phép áp dụng mức học phí cao hơn theo cơ chế quy định. Tuy nhiên, tại Trường Đại học Công nghệ Kỹ thuật Vinh, dù trong năm 2024 và 2025 có 9 chương trình đào tạo đạt chuẩn kiểm định chất lượng giáo dục, nhưng nhà trường vẫn duy trì mức thu dưới trần học phí.
Lý giải về điều này, thầy Tuấn cho biết, nhà trường cân nhắc đặc thù địa bàn và điều kiện kinh tế của phần lớn gia đình người học. Do đó, nhà trường chưa áp dụng mức thu cao hơn trong phạm vi được phép đối với các chương trình đã đạt chuẩn kiểm định chất lượng giáo dục. Nhà trường cũng nghiên cứu xây dựng định mức kinh tế - kỹ thuật làm căn cứ xác định mức thu. Tuy nhiên, thầy Tuấn cho biết, việc triển khai nội dung này trên thực tế không đơn giản.
"Từ năm học tới, nhà trường dự kiến điều chỉnh học phí đối với những chương trình đào tạo đã đạt chuẩn kiểm định chất lượng giáo dục, trên cơ sở định mức kinh tế - kỹ thuật đang được nghiên cứu xây dựng.
Đặc thù đào tạo cũng là yếu tố cần được tính toán trong quá trình xây dựng định mức. Các ngành thuộc lĩnh vực công nghệ, kỹ thuật đòi hỏi kinh phí đầu tư lớn cho cơ sở vật chất, vật tư thực hành và đội ngũ giảng viên. Chi phí đào tạo những ngành này thường cao hơn so với các ngành thuộc lĩnh vực khác. Do vậy, nhà trường định hướng xây dựng định mức kinh tế - kỹ thuật phù hợp với từng lĩnh vực đào tạo, làm căn cứ xác định mức học phí, có cơ sở và bảo đảm tính toán đầy đủ các yếu tố chi phí", thầy Tuấn cho biết.
Cùng chia sẻ, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Mai Thị Huyền - Hiệu trưởng Trường Đại học Nông Lâm Bắc Giang cho biết, ngay sau khi nhận được yêu cầu, nhà trường đã tiến hành rà soát và báo cáo cơ quan quản lý. Kết quả rà soát cho thấy, mức thu học phí năm học 2026-2027 của nhà trường phù hợp với yêu cầu của cơ quan quản lý nhà nước và thấp hơn mức trần quy định.
“Do đặc thù là cơ sở giáo dục đại học đóng trên địa bàn tỉnh, nhà trường phải cân nhắc kỹ mức thu để bảo đảm khả năng cạnh tranh trong tuyển sinh. Học phí của trường thường được duy trì dưới mức trần.
Ví dụ, so với năm học trước, học phí năm học 2026-2027 của nhà trường có điều chỉnh tăng, nhưng mức tăng giữa các ngành không đồng đều. Một số ngành tăng nhẹ, một số ngành tăng cao hơn nhưng nhìn chung không quá 8%”, cô Huyền cho biết.
Đáng chú ý, với các ngành thuộc lĩnh vực nông nghiệp, nhà trường đặc biệt thận trọng trong việc điều chỉnh học phí. Bởi, đây là nhóm ngành vốn gặp khó khăn trong tuyển sinh, việc tăng học phí quá cao có thể ảnh hưởng đến chất lượng tuyển sinh.
Bên cạnh điều chỉnh học phí, nhà trường cũng rà soát, điều chỉnh chương trình đào tạo theo hướng bảo đảm nâng cao chất lượng. Hiện nay, việc xác định mức thu học phí của nhà trường được thực hiện trên cơ sở định mức kinh tế - kỹ thuật và định giá học phí.
Các cơ sở giáo dục đại học có thể áp dụng mức học phí theo cơ chế quy định, trên cơ sở định mức kinh tế - kỹ thuật. Những chương trình đòi hỏi đầu tư lớn, có chi phí cao về cơ sở vật chất, trang thiết bị thực hành sẽ có căn cứ để xác định mức thu tương ứng với chi phí đào tạo.
“Tăng học phí đột ngột chắc chắn sẽ tác động đến người học. Tuy nhiên, việc điều chỉnh vẫn có thể được xem xét trong những trường hợp nhà trường duy trì mức thu ổn định suốt nhiều năm hoặc đã đầu tư đáng kể cho cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ đào tạo.
Bên cạnh đó, mức học phí quá thấp cũng có thể tạo ra những bất lợi nhất định trong cạnh tranh và thu hút người học. Bởi, vẫn tồn tại tâm lý cho rằng mức học phí thấp có thể đi kèm với chất lượng đào tạo chưa cao. Do vậy, việc xác định học phí cần có sự cân đối giữa chi phí đầu tư, chất lượng chương trình”, cô Huyền chia sẻ.
Còn tại Trường Đại học Bách khoa - Đại học Đà Nẵng, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Hữu Hiếu - Hiệu trưởng nhà trường cho biết, hằng năm, nhà trường điều chỉnh học phí tăng khoảng 6-7% so với năm học trước.
Cũng theo thầy Hiếu, mặc dù có thể áp dụng mức thu cao hơn theo quy định nhưng nhà trường vẫn cân nhắc nhiều đến khả năng chi trả của người học, tránh tạo thêm áp lực tài chính cho sinh viên và gia đình.
Cơ sở giáo dục huy động thêm học bổng doanh nghiệp cho sinh viên
Thực hiện chính sách hỗ trợ người học, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Hữu Hiếu cho biết, nhà trường dành hơn 8% nguồn thu học phí cho quỹ học bổng. Bên cạnh đó, trường còn duy trì quỹ hỗ trợ sinh viên có hoàn cảnh khó khăn, sinh viên tham gia nghiên cứu khoa học.
Tới đây, nhà trường cũng triển khai chính sách học bổng theo Nghị định số 179/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định chính sách học bổng cho người học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược. Nhờ đó có thể mở rộng cơ hội tiếp cận hỗ trợ tài chính cho nhiều sinh viên thuộc diện thụ hưởng.
Còn theo Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghệ Kỹ thuật Vinh, nhà trường trích khoảng 7-8% tổng thu học phí để lập quỹ học bổng khuyến khích học tập theo quy định. Bên cạnh nguồn kinh phí này, trường còn huy động thêm học bổng từ doanh nghiệp dành cho sinh viên có thành tích học tập tốt và những em có hoàn cảnh khó khăn.
“Đây là một trong những giải pháp nhằm hỗ trợ sinh viên trong quá trình học tập, đồng thời góp phần giảm áp lực tài chính đối với những người học có điều kiện kinh tế hạn chế”, thầy Tuấn chia sẻ.
Trong khi đó, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Ma Thị Huyền cho biết, nhà trường dành tối thiểu 8% nguồn thu học phí để thực hiện chính sách học bổng theo quy định. Ngoài ra, trường còn có nguồn học bổng do doanh nghiệp tài trợ.
Nhà trường cũng triển khai một số chính sách hỗ trợ đặc thù nhằm khuyến khích tuyển sinh, nhất là đối với các ngành đào tạo thuộc lĩnh vực nông nghiệp. Trong đó, trường đẩy mạnh hợp tác với doanh nghiệp, tạo điều kiện để doanh nghiệp tham gia vào quá trình đào tạo, góp phần nâng cao chất lượng và tăng cơ hội tiếp cận thực tiễn cho sinh viên.
“Nhà trường tạo điều kiện cho sinh viên tham gia các chương trình học tập, trao đổi ở nước ngoài. Có những học kỳ sinh viên được cử sang Trung Quốc học tập, nhà trường không thu học phí mà chỉ thu một khoản kinh phí quản lý với mức không đáng kể”, cô Huyền chia sẻ.
