Trả lương theo vị trí việc làm, lương giáo viên sẽ được xem xét như thế nào?

01/10/2023 07:45
Bùi Nam
GDVN- Nếu không có gì thay đổi, thời điểm cải cách tiền lương theo Nghị quyết 27/NQ-TW có thể áp dụng là từ 1/7/2024.

Phát biểu bế mạc Diễn đàn Kinh tế - Xã hội Việt Nam năm 2023, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội, GS.TS Vương Đình Huệ cho biết, sớm thực hiện cải cách chính sách cải cách tiền lương một cách căn bản trong năm 2024. Đây cũng là một cú hích cho thị trường lao động, góp phần kích cầu tiêu dùng nội địa. “Đây là cải cách chứ không phải tăng lương bình thường. Nếu không có gì thay đổi, thời điểm chúng ta có thể áp dụng là từ 1/7/2024”, Chủ tịch Quốc hội nói. [1]

Trước đó, Bộ trưởng Phạm Thị Thanh Trà cho biết, Bộ Nội vụ đang tham mưu Chính phủ bỏ thi thăng hạng chức danh nghề nghiệp viên chức để giảm gánh nặng thi cử, tốn kém, nhưng trước mắt vẫn giữ hình thức xét thăng hạng theo tiêu chuẩn, điều kiện.

"Chúng tôi đang tính toán một vài năm nữa sẽ đề xuất bỏ cả thi và xét thăng hạng viên chức để trả lương theo vị trí việc làm. Trên thế giới không có nước nào thi hay xét thăng hạng chức danh nghề nghiệp viên chức", Bộ trưởng Bộ Nội vụ Phạm Thị Thanh Trà nói.[2]

Trước đó, Bộ trưởng Nội vụ Phạm Thị Thanh Trà đã có báo cáo gửi Thủ tướng Chính phủ, Phó Thủ tướng Trần Lưu Quang về việc tiếp thu, hoàn thiện dự thảo Nghị định về cán bộ, công chức, viên chức.

Trong dự thảo, Nghị định sửa đổi, bổ sung các quy định về cán bộ, công chức, viên chức, Bộ Nội vụ đề xuất: Bỏ quy định về thi thăng hạng chức danh nghề nghiệp viên chức (giữ xét thăng hạng) và tiếp tục phân cấp thẩm quyền về thi nâng ngạch công chức, xét thăng hạng chức danh nghề nghiệp viên chức.[3]

Ảnh minh họa: giaoduc.net.vn

Ảnh minh họa: giaoduc.net.vn

Trong giai đoạn việc thi, xét thăng hạng viên chức là gánh nặng lớn khi hiệu quả chưa cao thì Phát biểu của Bộ trưởng Bộ Nội vụ khiến nhiều viên chức vui mừng, đối với giáo viên khi được trả lương theo vị trí việc làm sẽ thoát được việc chia hạng quá rắc rối, phức tạp như hiện nay, tiến tới trả lương theo vị trí việc làm, hiệu quả công việc, xóa dần bất công trong chi trả lương.

Bên cạnh đó, với thông tin dự kiến cải cách tiền lương theo Nghị quyết 27/NQ-TW, trả lương theo vị trí việc làm từ 01/7/2024 là tin vui đối với lực lượng cán bộ, công chức, viên chức trong đó có giáo viên, hy vọng những bất cập về trả lương theo hạng, trả lương cào bằng đối với ngành giáo dục sẽ được xóa bỏ, tiến tới thang, bảng lương phù hợp và khoa học hơn.

Chi trả lương theo vị trí việc làm, giáo viên được xếp lương thành 2 bảng lương mới ra sao?

Theo Nghị quyết 27-NQ-TW năm 2018 thì các yếu tố để xây dựng các bảng lương mới gồm:

Bãi bỏ mức lương cơ sở và hệ số lương hiện nay, xây dựng mức lương cơ bản bằng số tiền cụ thể trong bảng lương mới.

Thực hiện thống nhất chế độ hợp đồng lao động theo quy định của Bộ luật Lao động (hoặc hợp đồng cung cấp dịch vụ) đối với những người làm công việc thừa hành, phục vụ (yêu cầu trình độ đào tạo dưới trung cấp), không áp dụng bảng lương công chức, viên chức đối với các đối tượng này.

Xác định mức tiền lương thấp nhất của công chức, viên chức trong khu vực công là mức tiền lương của người làm công việc yêu cầu trình độ đào tạo trung cấp (bậc 1) không thấp hơn mức tiền lương thấp nhất của lao động qua đào tạo trong khu vực doanh nghiệp.

Mở rộng quan hệ tiền lương làm căn cứ để xác định mức tiền lương cụ thể trong hệ thống bảng lương, từng bước tiệm cận với quan hệ tiền lương của khu vực doanh nghiệp phù hợp với nguồn lực của Nhà nước.

Hoàn thiện chế độ nâng bậc lương thường xuyên và nâng bậc lương trước thời hạn đối với cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang phù hợp với quy định của bảng lương mới.

Theo điểm b, khoản 3.1 Mục 3 Nghị quyết 27 năm 2018, hệ thống bảng lương mới theo vị trí việc làm, chức danh và chức vụ lãnh đạo của cán bộ, công chức, viên chức bao gồm:

Một bảng lương chức vụ áp dụng đối với cán bộ, công chức, viên chức giữ chức vụ lãnh đạo (bầu cử và bổ nhiệm) trong hệ thống chính trị từ Trung ương đến cấp xã.

Đảm bảo nguyên tắc:

Mức lương chức vụ phải thể hiện thứ bậc trong hệ thống chính trị; giữ chức vụ lãnh đạo nào thì hưởng lương theo chức vụ đó, nếu một người giữ nhiều chức vụ thì hưởng một mức lương chức vụ cao nhất; giữ chức vụ lãnh đạo tương đương nhau thì hưởng mức lương chức vụ như nhau; mức lương chức vụ của người lãnh đạo cấp trên phải cao hơn mức lương chức vụ của người lãnh đạo cấp dưới;

Quy định một mức lương chức vụ cho mỗi loại chức vụ tương đương; không phân loại bộ, ngành, ban, uỷ ban và tương đương ở Trung ương khi xây dựng bảng lương chức vụ ở Trung ương; không phân biệt mức lương chức vụ khác nhau đối với cùng chức danh lãnh đạo theo phân loại đơn vị hành chính ở địa phương mà thực hiện bằng chế độ phụ cấp.


Đề xuất các phương án cải cách tiền lương theo Nghị quyết số 27-NQ/TW

Việc phân loại chức vụ lãnh đạo tương đương trong hệ thống chính trị để thiết kế bảng lương chức vụ do Bộ Chính trị quyết định sau khi đã báo cáo Ban Chấp hành Trung ương.

Một bảng lương chuyên môn, nghiệp vụ theo ngạch công chức và chức danh nghề nghiệp viên chức áp dụng chung đối với công chức, viên chức không giữ chức danh lãnh đạo.

Trong đó, mỗi ngạch công chức, chức danh nghề nghiệp viên chức có nhiều bậc lương theo nguyên tắc:

Cùng mức độ phức tạp công việc thì mức lương như nhau; điều kiện lao động cao hơn bình thường và ưu đãi nghề thì thực hiện bằng chế độ phụ cấp theo nghề; sắp xếp lại nhóm ngạch và số bậc trong các ngạch công chức, chức danh nghề nghiệp viên chức, khuyến khích công chức, viên chức nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ.

Việc bổ nhiệm vào ngạch công chức hoặc chức danh nghề nghiệp viên chức phải gắn với vị trí việc làm và cơ cấu ngạch công chức, chức danh nghề nghiệp viên chức do cơ quan, tổ chức, đơn vị quản lý công chức, viên chức thực hiện.

Những điểm mới khác của việc chi trả lương theo vị trí việc làm

Chi trả lương theo Nghị quyết 27/NQ-TW là một cuộc cách mạng về lương, tiến tới trả lương theo vị trí việc làm, hiệu quả làm việc, sẽ có nhiều điểm mới liên quan giáo viên như sau:

Thứ nhất, sẽ bãi bỏ mức lương cơ sở

Theo Mục 3.1.c Phần II Nghị quyết 27-NQ/TW, sẽ bãi bỏ mức lương cơ sở và áp dụng mức lương cụ thể đối với cán bộ, công chức, viên chức; mức lương cụ thể này sẽ được tính căn cứ theo vị trí việc làm của từng đối tượng.

Thứ hai, sẽ trả lương cho cán bộ, công chức, viên chức theo vị trí việc làm

Nghị quyết 27 nhấn mạnh, về chính sách cải cách tiền lương, đối với khu vực công, Nhà nước trả lương cho cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang theo vị trí việc làm, chức danh và chức vụ lãnh đạo, phù hợp với nguồn lực của Nhà nước và nguồn thu sự nghiệp dịch vụ công, bảo đảm tương quan hợp lý với tiền lương trên thị trường lao động.

Thứ ba, sẽ có cơ cấu tiền lương mới cho công chức, viên chức

Theo điểm a khoản 3.1 Phần II Nghị quyết 27-NQ/TW, cơ cấu tiền lương mới gồm: Lương cơ bản (chiếm khoảng 70% tổng quỹ lương) và các khoản phụ cấp (chiếm khoảng 30% tổng quỹ lương). Đồng thời, bổ sung tiền thưởng (quỹ tiền thưởng bằng khoảng 10% tổng quỹ tiền lương của năm, không bao gồm phụ cấp).


Chỉ có trả lương giáo viên theo vị trí việc làm mới chấm dứt được sự bất hợp lý

Thứ tư, sẽ bỏ phụ cấp thâm niên của cán bộ, công chức, viên chức

Nhằm sắp xếp lại các chế độ phụ cấp hiện hành, bảo đảm tổng quỹ phụ cấp chiếm tối đa 30% tổng quỹ lương thì trong thời gian sắp tới sẽ bãi bỏ một số loại phụ cấp như:- Phụ cấp thâm niên nghề (trừ quân đội, công an, cơ yếu để đảm bảo tương quan tiền lương với cán bộ, công chức);- Phụ cấp chức vụ lãnh đạo (do các chức danh lãnh đạo trong hệ thống chính trị thực hiện xếp lương chức vụ);- Phụ cấp công tác đảng, đoàn thể chính trị - xã hội; phụ cấp công vụ (do đã đưa vào trong mức lương cơ bản);- Phụ cấp độc hại nguy hiểm (do đã đưa điều kiện lao động có yếu tố độc hại, nguy hiểm vào phụ cấp theo nghề).Đồng thời sắp tới sẽ có quy định mới về chế độ phụ cấp theo phân loại đơn vị hành chính đối với cấp xã, cấp huyện và cấp tỉnh.

Thứ năm, sẽ bãi bỏ các khoản chi ngoài lương

Mục 4 Phần III Nghị quyết 27 nêu rõ thực hiện các giải pháp tài chính, ngân sách là nhiệm vụ đột phá để tạo nguồn lực cho cải cách chính sách tiền lương và trong đó có việc bãi bỏ các khoản chi ngoài lương của cán bộ, công chức, viên chức có nguồn gốc từ ngân sách nhà nước như: Tiền bồi dưỡng họp; tiền bồi dưỡng xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, đề án; hội thảo... Thực hiện khoán quỹ lương gắn với mục tiêu tinh giản biên chế cho các cơ quan, đơn vị.

Thứ sáu, cán bộ, công chức, viên chức tại nhiều tỉnh được hưởng thu nhập tăng thêm

Theo quy định tại Mục 3.1.d Phần II Nghị quyết 27/NQ-TW , một trong những nội dung cải cách tiền lương đối với cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang (khu vực công) là mở rộng áp dụng cơ chế thí điểm đối với một số tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương đã tự cân đối ngân sách và bảo đảm đủ nguồn thực hiện cải cách tiền lương, các chính sách an sinh xã hội được chi thu nhập bình quân tăng thêm không quá 0,8 lần quỹ lương cơ bản của cán bộ, công chức, viên chức thuộc phạm vi quản lý. Với nội dung cải cách này, trong thời gian sắp tới, cán bộ, công chức, viên chức tại một số tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương cũng sẽ được hưởng khoản thu nhập tăng thêm này.

Trả lương theo vị trí việc làm là nội dung đã được Hội nghị Trung ương 7, khóa XII thông qua, coi đó là nội dung quan trọng nhằm tiếp tục đẩy mạnh cải cách chính sách tiền lương, một giải pháp có tính đột phá nhằm khắc phục những hạn chế, bất cập của tiền lương hiện nay.

Chính sách hiện hành trả lương công chức, viên chức trong bộ máy hành chính ở nước ta đang có những hạn chế cơ bản, đó là: Trả lương theo người, không trả theo vị trí việc làm và chất lượng, hiệu quả hoạt động công vụ; không cho phép quản lý, giám sát được biên chế công chức; tiền lương thấp không đáp ứng nhu cầu tối thiểu của lao động công chức và mang tính bình quân, làm triệt tiêu động lực cống hiến. Bất cập lớn nhất của chính sách lương hiện hành là tạo sức ỳ cho người lao động bởi cơ chế “biên chế suốt đời” và mức lương tăng dần theo thâm niên, tạo ra tâm lý “sống lâu lên lão làng”…

Trả lương công chức theo vị trí việc làm là bảo đảm trả lương đúng, trả lương công bằng với kết quả hoạt động công vụ. Mô hình này bảo đảm hệ thống trả công lao động gắn với vị trí việc làm và chất lượng, hiệu quả công việc…

Do đó cán bộ, công chức, viên chức trong đó có giáo viên rất mong sớm được trả lương theo vị trí việc làm theo Nghị quyết 27/NQ-TW càng sớm càng tốt, được trả lương công bằng, xóa những hạn chế của việc trả lương chia hạng còn nhiều bất cập như hiện nay.

Tài liệu tham khảo:

[1] https://tienphong.vn/chu-tich-quoc-hoi-cai-cach-chinh-sach-tien-luong-co-the-ap-dung-tu-172024-post1570526.tpo

[2]https://xaydungchinhsach.chinhphu.vn/se-bo-ca-thi-va-xet-thang-hang-vien-chuc-de-tra-luong-theo-vi-tri-viec-lam-119230614001834005.htm

[3] https://giaoduc.net.vn/bo-noi-vu-de-xuat-bo-thi-thang-hang-chuc-danh-nghe-nghiep-vien-chuc-post235461.gd

[4] https://moha.gov.vn/kstthc/baocao/toan-van-nghi-quyet-so-27-nq-tw-ve-cai-cach-chinh-sach-tien-luong-38309.html

(*) Văn phong, nội dung bài viết thể hiện góc nhìn, quan điểm của tác giả.

Bùi Nam