Ngày 3/9/2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Công văn số 5922/BGDĐT-GDPT về việc cắt giảm các cuộc thi, hồ sơ, sổ sách, hội họp và báo cáo trung gian trong cơ sở giáo dục.
Một trong những nội dung đáng chú ý là không tổ chức thi học sinh giỏi, giáo viên dạy giỏi cấp trường, cấp xã trong năm học 2026-2027, trừ trường hợp tổ chức để lựa chọn tham gia kỳ thi do cấp trên tổ chức.
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, một số giáo viên, cán bộ quản lý giáo dục cho rằng chủ trương này có thể góp phần giảm áp lực, hạn chế bệnh thành tích, giúp giáo viên và học sinh có thêm thời gian tập trung cho hoạt động dạy và học. Tuy nhiên, theo các nhà giáo, việc cắt giảm cần đi kèm phương án phù hợp để không bỏ lỡ cơ hội phát hiện, bồi dưỡng học sinh, giáo viên có năng lực cũng như tạo môi trường trao đổi chuyên môn.
Giảm những áp lực mang tính hình thức với giáo viên
Theo cô Vũ Thị Thanh Nhàn - giáo viên Trường Tiểu học Phố Hiến, tỉnh Hưng Yên, cô đồng tình với việc không tổ chức hội thi giáo viên dạy giỏi ở cấp trường, cấp xã.
Cô Nhàn chia sẻ, để chuẩn bị cho một tiết dạy dự thi, giáo viên thường phải dành rất nhiều thời gian và công sức. Không chỉ giáo viên dự thi mà cả tổ chuyên môn, thậm chí nhiều giáo viên trong trường, cũng phải tham gia góp ý, xây dựng nội dung bài dạy. Quá trình chuẩn bị có thể kéo dài 10-15 ngày, ảnh hưởng nhất định đến hoạt động giảng dạy thường xuyên.
“Mỗi người một ý để xây dựng một tiết dạy. Vô hình trung, tiết dạy ấy gần như thành một màn diễn. Giáo viên đi thi gần như chỉ diễn lại, còn công sức, trí tuệ của cả tổ, cả trường tập trung vào tiết dạy ấy”, cô Nhàn chia sẻ.
Từ thực tế này, cô cho rằng việc đánh giá giáo viên không nên chỉ dựa vào một tiết dạy được chuẩn bị công phu cho hội thi, mà cần nhìn vào kết quả của cả quá trình giáo dục, sự tiến bộ của học sinh, nền nếp, kiến thức, kỹ năng và phản hồi của phụ huynh.
“Cuối năm, nếu học sinh tiến bộ, kiến thức tốt hơn, có kỹ năng hơn thì đó chính là sản phẩm của người giáo viên. Phụ huynh cũng là người có thể cảm nhận rất rõ điều đó”, cô Nhàn nêu quan điểm.
Cô Nhàn cũng cho rằng cần xem xét những hoạt động chuyên môn như thao giảng nếu việc tổ chức trở nên hình thức, khiến giáo viên phải dành quá nhiều thời gian chuẩn bị cho một giờ dạy để đánh giá. Trong bối cảnh nhiều hoạt động quản lý, chuyên môn đã được số hóa, việc tiếp tục giảm hồ sơ, sổ sách không cần thiết cũng sẽ giúp giáo viên có thêm thời gian dành cho học sinh.
“Thời gian làm sổ sách nên để giáo viên tập trung vào dạy trẻ vì hiện nay, nhiều công việc đã thực hiện trên hệ thống”, cô Nhàn nói.
Cùng quan điểm, cô Dương Thị Hương - giáo viên Trường Tiểu học 19/8, xã Minh Thanh, tỉnh Tuyên Quang cho rằng, việc chuẩn bị cho các hội thi giáo viên dạy giỏi thường tạo áp lực không nhỏ.
Theo cô Hương, có những tiết dạy được đầu tư rất nhiều thời gian, công sức để phục vụ hội thi nhưng chưa chắc phản ánh đầy đủ năng lực giảng dạy thực tế. Điều quan trọng hơn vẫn là chất lượng học sinh và hiệu quả của cả quá trình giáo dục.
“Giáo viên được giao một lớp học thì kết quả cuối cùng phải là sự tiến bộ của học sinh. Đó mới là điều cần quan tâm khi đánh giá hiệu quả công việc”, cô Hương chia sẻ.
Cô Hương cũng cho rằng cần xem xét giảm những hoạt động thao giảng nếu việc tổ chức trở nên hình thức. Hoạt động chuyên môn chỉ thực sự có ý nghĩa khi giúp giáo viên nâng cao năng lực, trao đổi kinh nghiệm và cải thiện chất lượng dạy học, thay vì tạo thêm áp lực về hình thức.
Giảm thi học sinh giỏi để học sinh được phát triển toàn diện
Đối với các kỳ thi học sinh giỏi ở cấp trường, cấp xã, cô Vũ Thị Thanh Nhàn cũng đồng tình với việc giảm hoặc dừng tổ chức nếu những kỳ thi này tạo thêm áp lực và chỉ để ghi nhận thành tích.
Theo cô, học sinh giỏi là điều đáng khuyến khích nếu việc đánh giá thực sự phản ánh năng lực. Tuy nhiên, quá trình ôn luyện kéo dài nhiều tháng có thể khiến học sinh tập trung quá mức vào một vài môn thi, trong khi các môn học khác và kỹ năng sống bị xem nhẹ.
“Có thể một học sinh rất giỏi Toán, giỏi Văn nhưng những lĩnh vực khác lại không. Về nhà, có những em không biết chào bố mẹ, không biết cảm ơn, xin lỗi. Như vậy thì chưa thể nói là giáo dục toàn diện”, cô Vũ Thị Thanh Nhàn nhận xét.
Theo cô, việc đào tạo học sinh mũi nhọn thường phải được lên kế hoạch ngay từ đầu năm học và kéo dài nhiều tháng. Giáo viên phải dành thời gian ôn luyện, nhà trường phải bố trí nhân lực, trong khi học sinh cũng chịu áp lực lớn.
“Các con phải học rất nhiều, học trong thời gian dài. Điều này có thể mang lại thành tích trong một môn nhưng lại bỏ qua những kỹ năng cần thiết cho cuộc sống. Nếu cứ chạy theo thành tích như vậy thì rất dễ mất cân đối”, cô nói.
Cô Vũ Thị Thanh Nhàn cho rằng, khi giảm các kỳ thi học sinh giỏi, phần thời gian và nguồn lực đó nên được chuyển sang các hoạt động trải nghiệm, giáo dục kỹ năng sống và giúp học sinh vận dụng kiến thức vào thực tế.
Theo cô Nhàn, một trong những hạn chế của cách dạy hiện nay là học sinh đôi khi được tiếp cận kiến thức quá nhanh và theo hướng ghi nhớ, trong khi chưa có đủ thời gian để hiểu sâu hoặc trải nghiệm thực tế.
Cô lấy ví dụ về việc dạy học sinh lớp 1 tìm hiểu cây bắp cải. Thay vì chỉ quan sát hình ảnh trong sách để nhận biết rễ, thân, lá, học sinh có thể được đưa đến nơi trồng rau, quan sát người nông dân chăm sóc cây, tìm hiểu cách tưới nước, phòng trừ sâu bệnh, thu hoạch và chế biến.
“Khi được tận mắt nhìn thấy, được tự mình trải nghiệm, học sinh sẽ đặt ra rất nhiều câu hỏi: Vì sao cây lớn lên? Vì sao có sâu? Nếu phun thuốc thì ảnh hưởng thế nào? Nếu không phun thì phải làm gì.
Còn theo cô Dương Thị Hương, các kỳ thi, sân chơi phù hợp vẫn có thể tạo động lực học tập và cơ hội cọ xát cho học sinh. Vấn đề là cách tổ chức cần hướng đến mục tiêu khuyến khích, không tạo áp lực và không biến thành cuộc chạy đua thành tích.
“Có thi nhưng không nên gây áp lực. Một cuộc thi cần có mục đích, có ý nghĩa và tạo được động lực cho học sinh”, cô Hương bày tỏ.
Theo cô, trong bối cảnh sắp xếp, sáp nhập đơn vị hành chính và trường học, không nhất thiết phải duy trì quá nhiều cấp thi. Tại những địa bàn có số lượng trường ít, việc tổ chức thi theo cấp xã có thể không còn phù hợp. Thay vào đó, có thể nghiên cứu tổ chức theo cụm trường, vừa tạo sân chơi cho học sinh, vừa có cơ sở lựa chọn các em tham gia những hoạt động ở cấp cao hơn.
Thay hội thi bằng hoạt động chuyên môn thực chất
Đối với hội thi giáo viên dạy giỏi, cô Hoàng Thị Kim Phấn - Hiệu trưởng Trường Tiểu học - Trung học cơ sở Nguyễn Bỉnh Khiêm, xã Sóc Sơn, Hà Nội cho rằng có thể nghiên cứu thay thế bằng hình thức sinh hoạt, chuyên đề chuyên môn.
Theo cô, dù việc chuẩn bị cho hội thi có thể gây áp lực, quá trình này cũng tạo cơ hội để giáo viên học hỏi, trao đổi và nâng cao năng lực chuyên môn. Vì vậy, thay vì tập trung vào một cuộc thi với một tiết dạy cụ thể, có thể chuyển sang hình thức chuyên đề để nhiều giáo viên cùng tham gia.
“Thay vì tổ chức hội thi giáo viên dạy giỏi, có thể tổ chức các chuyên đề. Khi đó, nhiều giáo viên được tham gia, cùng trao đổi và đưa ra ý kiến. Như vậy sẽ tạo được sự tương tác, học hỏi nhiều hơn”, cô Phấn bày tỏ.
Theo nữ hiệu trưởng, điểm tích cực của sinh hoạt chuyên đề là tạo điều kiện để giáo viên cùng thảo luận, chia sẻ kinh nghiệm và giải quyết những vấn đề thực tế trong quá trình dạy học. Đây cũng là cách để hoạt động bồi dưỡng chuyên môn diễn ra thường xuyên, thực chất hơn, thay vì dồn nhiều thời gian, công sức cho một hội thi.
Cô Phấn cũng cho rằng, việc cắt giảm các cuộc thi có thể giúp tiết kiệm thời gian, công sức và kinh phí tổ chức. Tuy nhiên, với những hoạt động thực sự cần thiết, hữu ích và mang lại giá trị cho giáo viên, học sinh thì vẫn cần có phương án tổ chức phù hợp.
Từ những ý kiến trên có thể thấy, chủ trương cắt giảm các cuộc thi, hội thi ở cấp cơ sở nhận được sự đồng tình ở góc độ giảm áp lực và hạn chế những hoạt động mang tính hình thức. Tuy nhiên, cùng với việc cắt giảm, vấn đề đặt ra là làm thế nào để thay thế bằng những hình thức đánh giá, bồi dưỡng và phát hiện năng lực thực chất hơn.
Thay vì dành nhiều thời gian cho một tiết dạy thi hay một kỳ thi, các nhà trường có thể tăng cường sinh hoạt chuyên môn, tổ chức chuyên đề, hoạt động trải nghiệm, sân chơi theo cụm trường hoặc các hình thức đánh giá phù hợp khi cần lựa chọn học sinh, giáo viên tham gia hoạt động ở cấp cao hơn. Mục tiêu cuối cùng không nằm ở việc tổ chức nhiều hay ít cuộc thi, mà ở chỗ mỗi hoạt động trong nhà trường phải thực sự phục vụ chất lượng giáo dục, giúp giáo viên có thêm thời gian làm chuyên môn và tạo điều kiện để học sinh phát triển năng lực một cách toàn diện.
