Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn: Bỏ cộng điểm chứng chỉ tiếng Anh để tránh một kiến thức được tính 2 lần

Dự kiến từ năm 2027 không cộng điểm chứng chỉ tiếng Anh vào kết quả xét tuyển đại học. Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho biết năng lực ngoại ngữ sẽ được quy đổi trực tiếp, tránh một kiến thức được tính hai lần.

Sáng 20/9, tại phiên giải trình của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo do Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội tổ chức, nhiều đại biểu Quốc hội đặt vấn đề về những điều chỉnh dự kiến trong tuyển sinh đại học từ năm 2027.

Đại biểu Đỗ Chí Nghĩa, đại biểu chuyên trách tại Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, đặt vấn đề về dự kiến mỗi ngành, mỗi chương trình đào tạo chỉ sử dụng một phương thức xét tuyển.

Theo đại biểu, học sinh đã đầu tư thời gian, chi phí chuẩn bị theo các phương thức mà các trường đã công bố và cam kết ổn định trước đó. Đại biểu đề nghị Bộ trưởng làm rõ căn cứ khoa học, thực tiễn của việc giới hạn phương thức xét tuyển.

Đồng thời, Bộ có giải pháp gì để bảo đảm ổn định, khả năng dự báo chính sách và quyền lợi của những thí sinh đã chuẩn bị theo các phương thức hiện nay.

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga, Đoàn Thành phố Hải Phòng, cũng đề nghị Bộ trưởng đánh giá tính công bằng, minh bạch và mức độ tương đương giữa các phương thức tuyển sinh đại học hiện nay; đồng thời cho biết giải pháp chuẩn hóa cơ chế quy đổi điểm giữa các phương thức nhằm hạn chế tình trạng hệ thống tuyển sinh phức tạp và khó dự đoán đối với học sinh.

Quy đổi tương đương mỗi trường một cách, Bộ đề xuất giảm phương thức tuyển sinh

Trả lời các đại biểu, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn khẳng định, về cơ bản, không có những thay đổi lớn. Quyền tự chủ của các trường vẫn được thực hiện, với nhiều phương thức khác nhau, từ nhiều nguồn dữ liệu khác nhau. Bộ chỉ quy định những hành lang chung để bảo đảm các nguyên tắc thực hiện.

Liên quan đến điều chỉnh quy chế tuyển sinh đại học, Bộ trưởng cho biết Bộ luôn quan niệm chính sách chung lớn phải giữ ổn định, đặt trên nguyên tắc độ tin cậy, đánh giá đúng năng lực người học và công bằng giữa các thí sinh.

Trong những năm qua, từ khi thực hiện Luật Giáo dục đại học năm 2018, quyền tự chủ trong việc xác định phương thức tuyển sinh được giao cho các trường đại học.

Luật cũng quy định rõ, quy chế của Bộ trên nguyên tắc tôn trọng quyền tự chủ của các trường đại học, nhưng phải bảo đảm công bằng, tin cậy, đánh giá đúng năng lực người học. Bởi vậy, những giải pháp đưa ra hằng năm đều có những điều chỉnh.

Theo Bộ trưởng, hiện nay các trường đại học sử dụng nhiều phương thức tuyển sinh. Bộ đã phải đưa ra phương án quy đổi mức độ tương đương giữa các phương thức.

Số phương thức xét tuyển các trường đưa ra cao hơn nhiều so với con số 20 phương thức được Bộ thống kê, phân loại. Tuy nhiên, chủ yếu dựa trên các phương thức: xét điểm thi tốt nghiệp trung học phổ thông, xét điểm học bạ trung học phổ thông, dựa trên kỳ thi đánh giá năng lực của các trường.

Ngoài ra còn dựa trên điểm đánh giá của các kỳ thi, chứng chỉ quốc tế và các tiêu chí khác nên tạo ra rất nhiều phương thức.

Bộ trưởng khẳng định quan điểm, với một ngành, một chương trình đào tạo, khi đã lựa chọn thí sinh phải có những tiêu chí thống nhất. Khi đã đưa ra tiêu chí thống nhất về yêu cầu năng lực, kiến thức của người học thì phương thức tuyển sinh về nguyên tắc cũng phải bảo đảm nhất quán.

“Một trường nào đó lựa chọn nhiều phương thức thì phải bảo đảm điểm chuẩn đầu vào của các phương thức này phải đảm bảo mức độ tương đương”, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn nêu.

Dù vậy, theo Bộ trưởng, những năm trước có thực trạng mỗi phương thức lại kèm theo một chỉ tiêu riêng, gây bất bình đẳng, không công bằng cho các thí sinh.

“Có khi chỉ tiêu là 100 nhưng phương thức này được 50, phương thức kia 20, không có căn cứ nào dẫn đến điểm chuẩn rất chênh lệch mà không có căn cứ giải trình”, Bộ trưởng nêu thực tế.

Để khắc phục, Bộ đã yêu cầu phải quy đổi điểm tương đương. Bộ trưởng đánh giá, từ khi thực hiện yêu cầu trên từ năm 2025, đến nay đã có những cải thiện rất rõ rệt và sự chênh lệch đã giảm rất nhiều.

Tuy nhiên, ngay cả việc quy đổi điểm nhưng mỗi trường vẫn quy đổi một cách khác nhau giữa các kỳ thi, giữa điểm học bạ với điểm thi tốt nghiệp trung học phổ thông.

“Chúng ta thấy điểm học bạ giữa các trường, giữa các địa phương cũng không thể có một sự thống nhất được. Cho nên, việc quy đổi cũng không phải hoàn toàn chính xác. Vì vậy, cần giảm số lượng phương thức tuyển sinh dựa trên những căn cứ phân tích dữ liệu tuyển sinh từ nhiều năm nay, căn cứ kết quả học tập mà các trường đưa lên”, Bộ trưởng lý giải.

Theo Bộ trưởng, về lý thuyết, một năng lực, một kiến thức của học sinh nếu đánh giá bằng nhiều phương thức khác nhau thì việc quy đổi rất khó, mặc dù Bộ đã yêu cầu.

“Vì vậy, cần có một lộ trình để giảm các phương thức tuyển sinh. Khi một trường thấy rằng ngành này, chương trình này cần đánh giá năng lực nào là phù hợp nhất thì chỉ có một phương thức phù hợp”, Bộ trưởng nói.

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn khẳng định việc điều chỉnh sẽ có lộ trình.

Cụ thể, đến năm 2027, mỗi ngành hoặc chương trình đào tạo chỉ được áp dụng tối đa 3 phương thức xét tuyển, và đến năm 2028 sẽ rút gọn còn 1 phương thức xét tuyển phù hợp nhất.

Bộ trưởng nói gì về kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông?

Cũng tại phiên giải trình, đại biểu Đinh Ngọc Quý, đại biểu chuyên trách tại Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, nhận thấy từ năm 2020 đến nay, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành 2 thông tư về quy chế thi với 4 lần sửa đổi.

Tuy nhiên, vừa qua vẫn xảy ra một số vụ việc tiêu cực, sai phạm nghiêm trọng tại một số địa phương làm ảnh hưởng đến niềm tin của học sinh, phụ huynh và xã hội.

Đại biểu Đinh Ngọc Quý đề nghị Bộ trưởng cho biết định hướng tổ chức kỳ thi trong thời gian tới và các giải pháp tăng cường tính khách quan, công bằng, minh bạch, phòng ngừa vi phạm.

Trả lời, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho biết kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông đã có quá trình để đổi mới, hoàn thiện. Từ năm 1986 đến nay, mỗi chu kỳ sửa đổi mất khoảng 10-12 năm, từ việc tổ chức thi tại các trường, tách 2 kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông và tuyển sinh đại học độc lập, kỳ thi 3 chung...

Từ năm 2015-2016 có những bước cải tiến từng năm với rà soát và sửa đổi liên tục. Đến nay, kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông diễn ra gọn nhẹ, tiết kiệm, giảm áp lực rất nhiều.

Đặc biệt trong tuyển sinh đại học, Bộ trưởng cho rằng học sinh chưa bao giờ thuận lợi cho thí sinh như ngày nay. Học sinh ngồi trên máy tính có thể thực hiện toàn bộ trực tuyến từ công tác đăng ký xét tuyển, nộp lệ phí, đăng ký nhập học... Đây là ví dụ chuyển đổi số tiêu biểu trong ngành.

Về những vấn đề vừa xảy ra, Bộ trưởng cho rằng đây là việc đáng tiếc, tiêu cực tại một số địa phương. Nguyên nhân trước hết là ý thức tuân thủ pháp luật. “Nguyên nhân là tuân thủ pháp luật thì giải pháp cũng bằng pháp luật, chỉ đạo sát sao phải xử lý nghiêm người vi phạm pháp luật và trách nhiệm những người liên quan, để đem lại sự nghiêm minh trong thực thi pháp luật”, Bộ trưởng nói.

Theo Bộ trưởng, nguyên nhân thứ hai là yếu tố mang tính cục bộ. Trong tổ chức thi, Bộ Giáo dục và Đào tạo tăng cường phân cấp, phân quyền cho địa phương, địa phương chịu trách nhiệm; Bộ Giáo dục và Đào tạo thực hiện trách nhiệm quản lý nhà nước, xây dựng quy chế tuyển sinh và xây dựng đề thi.

Bộ cũng đưa nhiều biện pháp tăng trách nhiệm với quy trình chặt chẽ. Tuy nhiên, ở cục bộ địa phương vẫn còn gian lận.

Thời gian tới, Bộ sẽ tăng cường sự tham gia của trường đại học, giám sát chéo; đồng thời tăng cường giải pháp về công nghệ, giám sát, phân tích dữ liệu để ngăn chặn, phát hiện sớm sai phạm có thể xảy ra.

Bộ trưởng cho biết sẽ cải tiến công tác ra đề thi theo hướng giảm nhẹ mức độ yêu cầu đề thi, đáp ứng yêu cầu đánh giá năng lực học sinh trung học phổ thông, xét tốt nghiệp, đánh giá mặt bằng giáo dục - đào tạo các địa phương, đồng thời làm căn cứ một phần để xét tuyển đại học.

Chỉ khoảng 30% chỉ tiêu đại học có tính cạnh tranh cao

Theo Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn, hiện nay phương thức xét tuyển đại học, các trường đại học chủ yếu xét tuyển dựa trên kết quả thi tốt nghiệp trung học phổ thông, chiếm khoảng 50%, và kết quả học bạ trung học phổ thông, chiếm khoảng 30-40%; phần nhỏ còn lại thuộc về các phương thức khác.

“Vì vậy dù muốn hay không muốn, kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông có độ tin cậy, mặt bằng chung, khi đã đánh giá năng lực kết quả học tập của người học sau trung học phổ thông, chắc chắn không thể nói là không dùng được”, Bộ trưởng nói.

Bộ không bắt các trường phải sử dụng kết quả kỳ thi, nhưng theo Bộ trưởng, phần lớn các trường sẽ sử dụng kết quả học bạ hoặc thi tốt nghiệp trung học phổ thông để xét tuyển khi tổ chức kỳ thi tin cậy.

Trong thời gian tới, ngoài những giải pháp Bộ đưa ra, việc hoàn thiện các phương thức tuyển sinh đại học sẽ góp phần giảm động cơ dẫn đến sai phạm. Bộ cũng tiếp tục lắng nghe ý kiến từ xã hội cũng như ý kiến của Ủy ban Văn hóa và Xã hội.

Bộ trưởng cho biết thực chất chỉ có khoảng 30% chỉ tiêu các trường là có tính cạnh tranh mạnh mẽ, còn lại 70% chỉ tiêu các trường thì tính cạnh tranh không mạnh mẽ bằng.

“Cho nên sẽ tập trung giải quyết xử lý 30% này”, Bộ trưởng nói.

Theo đó, Bộ đã làm việc với các trường đại học lớn trong việc tổ chức các kỳ thi đánh giá năng lực, liên kết và có thể chuyển đổi các chứng chỉ này, đáp ứng phần lớn yêu cầu đại học tốp trên, tập trung ngành mũi nhọn, cạnh tranh cao, từ đó giảm áp lực cho kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông.