Giáo viên đang trực tiếp giảng dạy chính khóa ở trường có được tổ chức dạy thêm môn khác cho chính những học sinh đó hay không? Câu trả lời của Bộ Giáo dục và Đào tạo đã làm rõ một điểm rất quan trọng: phạm vi cấm được xác định theo học sinh mà giáo viên được nhà trường phân công giảng dạy, không căn cứ vào môn học giáo viên dạy chính khóa hay môn học giáo viên tổ chức dạy thêm.
Như vậy, giáo viên dạy Tin học cho học sinh ở trường nhưng có đủ điều kiện chuyên môn dạy Toán vẫn không được thu tiền dạy thêm Toán đối với chính những học sinh mình đang dạy Tin học. Quy định này không nhằm hạn chế quyền làm thêm chính đáng của nhà giáo, mà chủ yếu để ngăn ngừa xung đột lợi ích, bảo đảm khách quan, công bằng và bảo vệ quyền lợi của người học.
Bộ Giáo dục trả lời về các trường hợp không được dạy học sinh chính khóa
Dạy thêm, học thêm là một nhu cầu thực tế trong giáo dục phổ thông. Trong một số trường hợp, hoạt động này giúp học sinh củng cố kiến thức chưa đạt, phát triển năng lực, bồi dưỡng học sinh có năng khiếu hoặc chuẩn bị cho các kỳ thi. Vì vậy, chính sách quản lý dạy thêm, học thêm không đi theo hướng cấm tuyệt đối mà hướng tới quản lý đúng đối tượng, đúng mục đích, minh bạch và hạn chế nguy cơ phát sinh tiêu cực.
Thông tư số 29/2024/TT-BGDĐT và được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư số 19/2026/TT-BGDĐT, hiện được hợp nhất tại Văn bản hợp nhất số 04/VBHN-BGDĐT ngày 24/4/2026. Văn bản hợp nhất này gồm 4 chương, 18 điều, quy định tương đối đầy đủ về nguyên tắc, các trường hợp không được dạy thêm, tổ chức dạy thêm trong và ngoài nhà trường cũng như trách nhiệm quản lý hoạt động này.
Điểm đặc biệt đáng chú ý nằm tại Điều 4 về các trường hợp không được dạy thêm, tổ chức dạy thêm.
Theo đó, quy định xác định ba nhóm trường hợp chính.
Thứ nhất, không tổ chức dạy thêm đối với học sinh tiểu học, ngoại trừ các hoạt động bồi dưỡng về nghệ thuật, thể dục thể thao và rèn luyện kỹ năng sống.
Thứ hai, giáo viên đang dạy học tại các nhà trường không được dạy thêm ngoài nhà trường có thu tiền của học sinh đối với học sinh mà giáo viên đó đang được nhà trường phân công dạy học theo kế hoạch giáo dục của nhà trường.
Thứ ba, giáo viên thuộc các trường công lập không được tham gia quản lý, điều hành việc dạy thêm ngoài nhà trường nhưng có thể tham gia dạy thêm ngoài nhà trường theo quy định.
Một số người có thể đặt câu hỏi: “Giáo viên chỉ bị cấm dạy thêm chính môn mình đang dạy hay bị cấm dạy thêm đối với chính học sinh mình đang dạy?”
Đây chính là vấn đề vừa được Bộ Giáo dục và Đào tạo giải thích rất rõ.
Theo thông tin được Bộ Giáo dục và Đào tạo trả lời, trường hợp được đặt ra là một giáo viên được nhà trường phân công dạy môn A, chẳng hạn Tin học, nhưng giáo viên có bằng cấp hợp pháp để dạy môn B, chẳng hạn Toán. Giáo viên muốn tổ chức dạy thêm Toán ngoài nhà trường, có thu tiền, cho chính những học sinh mà mình đang dạy Tin học ở trường.
Theo trả lời chính thức của Bộ Giáo dục và Đào tạo, đối tượng học sinh mà giáo viên được nhà trường phân công giảng dạy theo kế hoạch giáo dục mới là căn cứ xác định phạm vi áp dụng, chứ không xác định theo môn học mà giáo viên được phân công giảng dạy hoặc môn học tổ chức dạy thêm. Vì vậy, giáo viên không được tổ chức dạy thêm có thu tiền đối với học sinh mà mình được phân công giảng dạy theo kế hoạch giáo dục của nhà trường.[1]
Nói một cách dễ hiểu hơn: “cấm theo học sinh”, không phải “cấm theo môn”.
Nếu thầy A được nhà trường phân công dạy Tin học lớp 8A thì học sinh lớp 8A là nhóm học sinh mà thầy A được phân công giảng dạy theo kế hoạch giáo dục. Nếu thầy A có đủ điều kiện chuyên môn để dạy Toán, thầy vẫn có thể dạy thêm Toán cho những học sinh khác mà mình không được nhà trường phân công giảng dạy. Nhưng thầy không được mở lớp Toán ngoài nhà trường và thu tiền của chính học sinh lớp 8A.
Điều này cũng có nghĩa rằng việc học sinh nói “em tự nguyện đăng ký”, hoặc giáo viên nói “tôi không dạy môn đó ở trường”, về nguyên tắc không làm thay đổi phạm vi của quy định cấm.
Trong nhà trường, giáo viên không chỉ truyền đạt kiến thức. Giáo viên còn thực hiện nhiệm vụ giáo dục, quản lý lớp, nhận xét, đánh giá học sinh, phối hợp với cha mẹ học sinh và chịu trách nhiệm về chất lượng giáo dục. Chính vị trí nghề nghiệp đó tạo ra một mối quan hệ có tính quyền lực và ảnh hưởng nhất định.
Do đó, việc tách hoạt động dạy chính khóa khỏi hoạt động dạy thêm có thu tiền đối với cùng một nhóm học sinh là một biện pháp phòng ngừa xung đột lợi ích có tính nguyên tắc.
Theo Văn bản hợp nhất số 04/VBHN-BGDĐT, việc dạy thêm, học thêm trong nhà trường không được thu tiền của học sinh và chỉ dành cho những nhóm đối tượng được quy định, gồm: học sinh có kết quả học tập môn học cuối học kỳ liền kề ở mức chưa đạt; học sinh được nhà trường lựa chọn để bồi dưỡng học sinh giỏi; học sinh lớp cuối cấp tự nguyện đăng ký ôn thi tuyển sinh, ôn thi tốt nghiệp theo kế hoạch giáo dục của nhà trường.
Các trường hợp cụ thể giáo viên không được dạy thêm học sinh chính khóa
Từ quy định hiện hành và cách giải thích của Bộ Giáo dục và Đào tạo, người viết cụ thể hóa thành nhiều tình huống để giáo viên, hiệu trưởng, phụ huynh và học sinh dễ nhận diện.
Trường hợp thứ nhất: Dạy chính khóa môn nào thì không được dạy thêm chính môn đó cho chính học sinh ấy
Ví dụ, giáo viên A được nhà trường phân công dạy Toán lớp 9A. Sau giờ học, giáo viên A tổ chức lớp Toán ngoài nhà trường và thu tiền của học sinh lớp 9A.
Trường hợp này rõ ràng thuộc phạm vi không được phép.
Trường hợp thứ hai: Dạy chính khóa môn này nhưng không được dạy thêm môn khác cho chính học sinh đó
Đây là trường hợp mới được Bộ Giáo dục và Đào tạo làm rõ và cũng là nội dung đáng chú ý nhất hiện nay.
Ví dụ, giáo viên A được phân công dạy Tin học lớp 8A. Giáo viên A đồng thời có bằng cấp phù hợp để dạy Toán.
Nếu giáo viên A mở lớp Toán ngoài nhà trường và thu tiền của học sinh lớp 8A thì không được phép.
Trường hợp thứ ba: Giáo viên dạy nhiều môn, chỉ cần học sinh thuộc nhóm được phân công giảng dạy
Giả sử một giáo viên được phân công dạy hai môn hoặc thực hiện nhiệm vụ giảng dạy ở nhiều lớp.
Ví dụ, thầy B được phân công dạy Vật lý lớp 9A và Hoạt động trải nghiệm ở lớp 9A. Sau giờ học, thầy B muốn tổ chức dạy thêm Toán cho học sinh lớp 9A.
Nếu học sinh lớp 9A là nhóm học sinh mà thầy B được nhà trường phân công giảng dạy theo kế hoạch giáo dục thì thầy B không được tổ chức dạy thêm ngoài nhà trường có thu tiền đối với nhóm học sinh đó.
Trường hợp thứ tư: Giáo viên chủ nhiệm không được lợi dụng quan hệ chủ nhiệm để tổ chức dạy thêm có thu tiền cho học sinh mình phụ trách
Giáo viên chủ nhiệm có mối quan hệ quản lý, giáo dục và phối hợp với học sinh, cha mẹ học sinh rất chặt chẽ. Nếu giáo viên chủ nhiệm đồng thời tổ chức dạy thêm có thu tiền cho chính học sinh mình chủ nhiệm, nguy cơ phát sinh xung đột lợi ích càng rõ.
Ví dụ, cô C là giáo viên chủ nhiệm lớp 7A, cô chỉ dạy môn Mỹ Thuật nhưng có bằng cấp về môn Toán. Cô có chuyên môn Toán và tổ chức lớp Toán ngoài nhà trường cho học sinh lớp 7A. Việc dạy này cũng không đúng quy định.
Nói chung cô C này không được dạy thêm ở lớp chủ nhiệm.
Trường hợp thứ năm: Giáo viên tiểu học được phân công dạy lớp 3A nhưng tổ chức dạy kỹ năng sống có thu tiền cho chính học sinh lớp mình
Giáo viên A được nhà trường phân công chủ nhiệm và giảng dạy lớp 3A. Sau giờ học, giáo viên này tổ chức một lớp “Kỹ năng sống” có thu học phí và vận động hoặc nhận chính học sinh lớp 3A do mình đang giảng dạy tham gia.
Trường hợp này cần phân biệt rõ. Pháp luật cho phép tổ chức hoạt động rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh tiểu học; tuy nhiên, nếu giáo viên tổ chức hoạt động ngoài nhà trường, có thu tiền và đối tượng tham gia chính là những học sinh mà mình đang được nhà trường phân công giảng dạy thì giáo viên không được thực hiện. Khoản 2 Điều 4 Văn bản hợp nhất 04/VBHN-BGDĐT quy định giáo viên đang dạy học tại nhà trường không được dạy thêm ngoài nhà trường có thu tiền của học sinh đối với học sinh mà giáo viên đó được nhà trường phân công dạy học theo kế hoạch giáo dục của nhà trường.
Điểm cần nhấn mạnh là “kỹ năng sống” thuộc một trong những nội dung được phép tổ chức cho học sinh tiểu học, nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc giáo viên được tự do thu tiền để dạy chính những học sinh mình đang trực tiếp phụ trách trên lớp. Quy định nhằm tránh việc giáo viên vừa trực tiếp giảng dạy, quản lý học sinh ở trường, vừa tổ chức lớp có thu tiền cho chính các em đó, qua đó bảo đảm sự minh bạch, công bằng và hạn chế xung đột lợi ích.
Cấm dạy thêm học sinh chính khóa là đúng đắn, tạo sự công bằng cho người học
Nhìn dưới góc độ quản lý giáo dục, quy định giáo viên không được dạy thêm có thu tiền đối với chính học sinh mình đang được phân công giảng dạy là một chính sách có cơ sở cả về pháp lý, đạo đức nghề nghiệp và quản trị giáo dục.
Trước hết, quy định này góp phần ngăn ngừa xung đột lợi ích.
Trong quan hệ giáo dục, giáo viên vừa thực hiện nhiệm vụ chuyên môn, vừa có ảnh hưởng nhất định đến học sinh thông qua hoạt động giảng dạy, nhận xét, đánh giá và giáo dục.
Nếu giáo viên đồng thời có quan hệ thu – chi với chính học sinh đó trong hoạt động dạy thêm thì xuất hiện một mối quan hệ lợi ích có thể ảnh hưởng đến tính khách quan.
Ngay cả khi giáo viên không có ý định tạo áp lực, cơ chế này vẫn tiềm ẩn nguy cơ khiến học sinh hoặc cha mẹ học sinh cảm thấy rằng việc học thêm là cần thiết để duy trì quan hệ với giáo viên.
Đặc biệt ở những môn học có kiểm tra, đánh giá thường xuyên, định kỳ hoặc có ảnh hưởng đến kết quả học tập, nguy cơ này càng cần được phòng ngừa.
Quy định tạo ra sự công bằng giữa học sinh. Nếu giáo viên được phép dạy thêm có thu tiền chính học sinh mình đang dạy, rất dễ hình thành sự khác biệt giữa nhóm học sinh có điều kiện học thêm và nhóm không học thêm.
Một học sinh không tham gia lớp học thêm có thể lo ngại mình bị “thiệt” so với bạn bè. Ngược lại, học sinh tham gia lớp học thêm với giáo viên chính khóa có thể được tiếp cận nhiều thông tin, dạng bài, phương pháp hoặc sự hướng dẫn ngoài giờ.
Ngay cả khi giáo viên hoàn toàn khách quan, chỉ cần tồn tại cảm nhận về sự thiên lệch cũng có thể ảnh hưởng đến niềm tin của học sinh và phụ huynh. Một nền giáo dục công bằng không chỉ cần công bằng thực tế, mà còn cần công bằng trong cảm nhận và cơ hội tiếp cận.
Quy định giúp bảo vệ uy tín nghề nghiệp của nhà giáo. Nghề giáo có một đặc điểm đặc thù: sản phẩm của hoạt động nghề nghiệp không chỉ là kiến thức mà còn là niềm tin xã hội.
Khi giáo viên đứng trên bục giảng, xã hội kỳ vọng giáo viên thực hiện nhiệm vụ vì lợi ích giáo dục của học sinh. Nếu cùng lúc tồn tại quan hệ thu tiền dạy thêm với chính những học sinh đó, ranh giới giữa trách nhiệm công vụ và lợi ích cá nhân có thể trở nên khó phân định.
Quy định góp phần giảm áp lực học thêm đối với học sinh. Nếu giáo viên không được thu tiền dạy thêm đối với chính học sinh mình đang dạy, một kênh gây áp lực học thêm tiềm ẩn sẽ được loại bỏ.
Quản lý dạy thêm không thể chỉ dựa vào việc tuyên truyền học sinh không nên học thêm quá nhiều. Cần thiết kế cơ chế để giảm động lực tạo ra nhu cầu học thêm không cần thiết.
Việc Bộ Giáo dục và Đào tạo chính thức làm rõ trường hợp giáo viên dạy chính khóa một môn nhưng muốn dạy thêm có thu tiền môn khác cho chính học sinh mình đang dạy đã giải quyết một cách hiểu còn gây tranh luận trong thực tế.
Suy cho cùng, mục tiêu quan trọng nhất của chính sách không phải là hạn chế quyền làm thêm của giáo viên mà là bảo vệ sự trong sáng của quan hệ thầy – trò, bảo đảm mọi học sinh được đối xử công bằng và để hoạt động dạy thêm thực sự là nhu cầu học tập bổ trợ, thay vì trở thành một phần không chính thức của chương trình chính khóa.
Đó cũng là lý do việc không cho phép giáo viên thu tiền dạy thêm đối với chính học sinh mình đang dạy, dù dạy cùng môn hay khác môn, là một giới hạn cần thiết, hợp lý và phù hợp với yêu cầu xây dựng môi trường giáo dục minh bạch, công bằng và lấy người học làm trung tâm.
Tài liệu tham khảo:
[1] https://vietnamnet.vn/giao-vien-co-duoc-day-them-toan-cho-hoc-sinh-minh-dang-day-tin-hoc-tren-lop-2552946.html
(*) Văn phong, nội dung bài viết thể hiện góc nhìn, quan điểm của tác giả.
