Chiều 11/11, tại Trường Trung học phổ thông Ngô Quyền, Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố Hải Phòng tổ chức Chuyên đề cấp thành phố môn Toán với chủ đề: "Dạy học môn Toán bằng tiếng Anh theo hướng tiếp cận một số bài thi đánh giá năng lực quốc tế".
Hoạt động nhằm cụ thể hóa chủ trương đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học; đồng thời góp phần đổi mới căn bản, toàn diện phương pháp dạy học theo chuẩn hội nhập quốc tế và quyết tâm xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao, trang bị cho học sinh tư duy toàn cầu, bản lĩnh vững vàng để hội nhập.
Phát biểu khai mạc chuyên đề, ông Đỗ Duy Hưng - Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố Hải Phòng nhấn mạnh: Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, giáo dục phổ thông đang đứng trước yêu cầu đổi mới mạnh mẽ, không chỉ trang bị kiến thức mà còn phải chú trọng phát triển phẩm chất, năng lực, khả năng thích ứng và năng lực học tập suốt đời cho học sinh. Ngoại ngữ, đặc biệt là tiếng Anh, ngày càng có vai trò quan trọng trong việc tiếp cận tri thức khoa học, công nghệ và các thành tựu giáo dục tiên tiến trên thế giới.
Định hướng đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học đặt ra yêu cầu đối với mỗi cơ sở giáo dục phải chủ động đổi mới phương pháp tổ chức dạy học, từng bước mở rộng môi trường sử dụng tiếng Anh trong các hoạt động giáo dục, phù hợp với điều kiện thực tiễn và lộ trình triển khai.
Trong định hướng đó, việc tổ chức dạy học các môn học bằng tiếng Anh, trong đó có môn Toán, là một hướng tiếp cận có ý nghĩa. Toán học vốn là môn học có tính logic, tính khái quát và ngôn ngữ khoa học đặc thù. Việc học sinh được tiếp cận các khái niệm, thuật ngữ, tình huống và bài toán bằng tiếng Anh không chỉ góp phần phát triển năng lực toán học mà còn mở rộng khả năng sử dụng ngoại ngữ trong học tập, nghiên cứu và giải quyết các vấn đề thực tiễn.
Đặc biệt, việc nghiên cứu, tiếp cận cấu trúc và dạng thức câu hỏi của một số bài thi đánh giá năng lực quốc tế như SAT, A-Level sẽ giúp giáo viên có thêm cơ sở tham khảo trong thiết kế hoạt động dạy học, xây dựng học liệu và phát triển các dạng bài tập theo hướng tăng cường tư duy phân tích, lập luận, vận dụng kiến thức và giải quyết vấn đề. Đây không phải là việc chạy theo các kỳ thi quốc tế, mà là quá trình nghiên cứu, chọn lọc những kinh nghiệm và phương pháp đánh giá tiên tiến để làm phong phú hơn hoạt động dạy học trong nhà trường.
Tuy nhiên, theo Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố Hải Phòng chúng ta cần nhận thức rõ rằng, dạy học môn Toán bằng tiếng Anh không đơn thuần là chuyển tải kiến thức toán học bằng một ngôn ngữ khác. Điều quan trọng là phải bảo đảm mục tiêu, yêu cầu cần đạt của Chương trình giáo dục phổ thông 2018; tính chính xác của kiến thức khoa học; sự phù hợp về ngôn ngữ, thuật ngữ chuyên môn và khả năng tiếp nhận của học sinh. Việc tổ chức dạy học cần có lộ trình, phương pháp phù hợp, không gây quá tải, đồng thời phát huy được tính chủ động, sáng tạo và năng lực tự học của người học.
Để chuyên đề thực sự có ý nghĩa và tạo được sức lan tỏa, ông Hưng đề nghị các cán bộ quản lý, các thầy giáo, cô giáo tập trung trao đổi, thảo luận một số vấn đề trọng tâm:
Thứ nhất, nghiên cứu phương pháp tổ chức dạy học môn Toán bằng tiếng Anh theo hướng phát triển đồng thời năng lực toán học và năng lực ngôn ngữ; lựa chọn nội dung, chủ đề và mức độ sử dụng tiếng Anh phù hợp với đối tượng học sinh.
Thứ hai, chú trọng xây dựng hệ thống thuật ngữ toán học bằng tiếng Anh, học liệu song ngữ và các hoạt động học tập có tính thực tiễn; tăng cường sự phối hợp chặt chẽ giữa giáo viên Toán và giáo viên tiếng Anh nhằm bảo đảm tính chính xác về chuyên môn và chuẩn mực về ngôn ngữ.
Thứ ba, nghiên cứu, vận dụng có chọn lọc những ưu điểm trong phương thức xây dựng câu hỏi, đánh giá năng lực của các kỳ thi quốc tế; từ đó đổi mới kiểm tra, đánh giá theo hướng phát triển tư duy, khả năng vận dụng và giải quyết vấn đề của học sinh.
Thứ tư, quan tâm bồi dưỡng đội ngũ giáo viên, tăng cường sinh hoạt chuyên môn, chia sẻ học liệu và kinh nghiệm giữa các nhà trường; từng bước hình thành những mô hình dạy học hiệu quả, có khả năng áp dụng và nhân rộng trong thực tiễn giáo dục phổ thông thành phố.
"Tôi đánh giá cao sự chủ động, tinh thần đổi mới và trách nhiệm chuyên môn của Trường Trung học phổ thông Ngô Quyền trong việc nghiên cứu, xây dựng và tổ chức chuyên đề. Mong rằng, thông qua chuyên đề này, những kinh nghiệm, cách làm hay và các giải pháp thiết thực sẽ được chia sẻ rộng rãi, góp phần thúc đẩy đổi mới hoạt động dạy học môn Toán nói riêng và nâng cao chất lượng giáo dục phổ thông thành phố nói chung", ông Hưng bày tỏ.
Tại buổi chuyên đề, thầy Vũ Văn Bằng - Tổ trưởng chuyên môn Tổ Toán - Sinh (Trường Trung học phổ thông Ngô Quyền) đã trình bày báo cáo chuyên đề. Trong đó có cấu trúc tổng quan bài thi SAT Math và A Level Mathematics; Các dạng toán trọng tâm cho SAT Math (Digital SAT).... ; Các dạng toán trọng tâm cho A Level Mathematics (Cambridge 9709); Nội dung dạy học theo hướng tiếp cận một số kỳ thi đánh giá năng lực quốc tế; Quy trình lên lớp và chuẩn bị cho bài dạy; Một số đề thi, chuyên đề; Một số từ tiếng Anh thường dùng.....
Theo thầy Bằng, từ yêu cầu thực tiễn trong việc hội nhập, học sinh cần có các kết quả của bài thi Đánh giá năng lực trên thế giới như SAT, A-Level trong khi chương trình hiện tại chưa đáp ứng được đầy đủ các yêu cầu của các bài thi đó.
Chính sách đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong nhà trường thì cần phải đưa việc dạy, học bằng tiếng Anh và hơn cả là việc sử dụng tiếng Anh là một phương tiện để hội nhập quốc tế. Hiện nay, năng lực của học sinh về ngoại ngữ khá tốt, giáo viên cũng bước đầu được đào tạo bài bản về tiếng Anh, được tập huấn giảng dạy Toán bằng tiếng Anh.
Một số giáo viên đã thực hiện việc ôn luyện cho học sinh tham gia các kì thi SAT (Scholastic Assessment Test - kì thi đánh giá năng lực của học sinh phổ thông thực hiện lần đầu tiên tại Mỹ năm 1926 duy trì đến ngày nay) là một điều kiện quan trọng để tuyển chọn học sinh vào đại học của một số trường đại học trên thế giới) trong 5 năm gần đây và cũng thu được những kết quả ban đầu đáng khích lệ.
"Về mục đích của dạy Toán bằng tiếng Anh, chúng tôi đứng trước hai sự lựa chọn: một là dạy các nội dung trong Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 bằng tiếng Anh thông qua chuyển ngữ word to word thuần túy, hai là coi tiếng Anh là một ngôn ngữ giúp hội nhập quốc tế mà gần hơn là tiếp cận với các bài thi Đánh giá năng lực trên thế giới, giúp mở ra cánh cổng hội nhập với thế giới cho học sinh của mình. Căn cứ vào nhu cầu thực tiễn của học sinh, chúng tôi lựa chọn hướng thứ hai.
Khi đã xác định được rõ mục đích hướng đến các bài thi đánh giá năng lực trên thế giới mà ở đây trọng tâm là bài thi SAT và tiếp cận với bài thi A-level thì việc cần phải biết đó là chuẩn kiến thức, kĩ năng của các bài thi đó là gì? Những nội dung nào của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 trùng với chuẩn của SAT, A- Level, nội dung nào thiếu, cần bổ sung...
Sau khi đã xác định được nội dung giảng dạy, chúng tôi nghiên cứu, xây dựng quy trình giảng dạy một giờ dạy nói riêng và một quy trình từ chuẩn bị tài liệu, các bước tiến hành nói chung. Cuối cùng là công đoạn triển khai đến học sinh thông qua những bài dạy cụ thể để kiểm nghiệm và chuẩn hóa.
Với tinh thần ném đá dò đường, vừa làm vừa rút kinh nghiệm, quan điểm "hoàn thành trước, hoàn hảo sau", chúng tôi không đợi đến khi có đủ giáo viên, nguồn lực như hiện tại mới làm mà bắt tay vào cách đây 5 năm. Chúng tôi kết hợp cùng giáo viên ở tổ Ngoại ngữ để nghiên cứu và ôn tập cho học sinh tham gia bài thi SAT và đã thu được những kết quả đáng khích lệ, điều đó cũng tạo động lực để chúng tôi tiếp tục triển khai", thầy Bằng cho hay.
Cũng theo nam giáo viên, đến thời điểm này, khi có đầy đủ nguồn lực giáo viên, nhà trường đã chuẩn hóa nội dung giảng dạy theo chuẩn bài thi SAT, xây dựng phương thức giảng dạy và dần mở rộng, tiếp cận những bài thi đánh giá năng lực khác như A-Level. Vì vậy buổi báo cáo chuyên đề không đơn thuần là tiết dạy thể hiện trình độ tiếng Anh của giáo viên hay học sinh mà là chuỗi các hoạt động thể hiện quá trình xây dựng, triển khai và hoàn thiện ý tưởng trên.
