Hiện nay, Bộ Giáo dục và Đào tạo đang lấy ý kiến về dự thảo Thông tư quy định chế độ làm việc đối với giáo viên phổ thông, dự bị đại học với nhiều nội dung liên quan trực tiếp đến định mức tiết dạy và thời gian làm việc của giáo viên.
Theo dự thảo Thông tư này, định mức tiết dạy trung bình trong 01 tuần đối với giáo viên trường tiểu học là 24 tiết; giáo viên trường trung học cơ sở là 20 tiết; giáo viên trường trung học phổ thông là 19 tiết. Như vậy, so với hiện nay, dự thảo tăng 01 tiết/ tuần đối với giáo viên tiểu học; trung học cơ sở và 02 tiết đối với giáo viên trung học phổ thông.
Là một giáo viên Ngữ văn nhận thấy,, một giáo viên bộ môn này đang phải xây dựng, chấm bài kiểm tra và soạn kế hoạch bài dạy (giáo án) khá nặng nề.
Khối lượng chấm bài kiểm tra của giáo viên Ngữ văn trung học cơ sở ra sao?
Theo hướng dẫn của Thông tư 22/2021/TT-BGDĐT quy định về đánh giá học sinh trung học cơ sở và học sinh trung học phổ thông của Bộ Giáo dục và Đào tạo, môn Ngữ văn hiện nay mỗi học kỳ sẽ có 4 bài kiểm tra thường xuyên và 2 bài kiểm tra định kỳ.
Trong khi đó, môn Ngữ văn khác với nhiều môn học khác bởi đây là môn học duy nhất kiểm tra bằng hình thức tự luận hoàn toàn và bài kiểm tra định kỳ thường có thời gian là 90 phút nên phần lớn học sinh viết khá nhiều.
Khi chấm bài, giáo viên phải đọc kỹ, phân tích, đánh giá cách diễn đạt, lập luận, cảm xúc, khả năng sử dụng tiếng Việt và mức độ đáp ứng yêu cầu cần đạt. Việc chấm bài không đơn thuần là xác định câu trả lời đúng hay sai, mà còn đòi hỏi sự cân nhắc, nhận xét và vận dụng tiêu chí đánh giá phù hợp.
Để hình dung khối lượng công việc, chúng ta có thể tính toán theo một tình huống minh họa theo công việc mà bản thân đang đảm nhận như sau:
Mỗi năm học, bản thân người viết bài được phân công giảng dạy 4 lớp Ngữ văn (16 tiết/ tuần) và kiêm nhiệm tổ trưởng chuyên môn (03 tiết/ tuần) ở một trường trung học cơ sở.
Những thầy cô khác thường dao động khoảng 4,5 lớp (có 1 lớp chỉ dạy 1 học kỳ) và dạy thêm một số lớp nội dung giáo dục địa phương cho đủ định mức 19 tiết/ tuần.
Bản thân người viết bài dạy 4 lớp, mỗi lớp có 44 học sinh, tổng cộng có 176 học sinh. Trong một năm học, mỗi học sinh thực hiện khoảng 12 lượt bài kiểm tra thường xuyên và định kỳ (8 lượt kiểm tra thường xuyên và 4 lượt kiểm tra định kỳ) thì tổng số lượt bài phải chấm là:
176 học sinh × 12 lượt = 2.112 lượt bài/năm học.
Nếu giáo viên dạy 4,5 lớp với một số lớp Nội dung giáo dục địa phương, số lượt bài chấm sẽ nhiều hơn.
Đáng chú ý, đối với môn Ngữ văn không phải là môn học định lượng có đáp án rõ ràng nên khi chấm phần đọc hiểu; một bài văn nghị luận xã hội hay nghị luận văn học đòi hỏi giáo viên đọc kỹ, đối chiếu hướng dẫn chấm, xác định mức độ đạt được và có thể phải ghi nhận xét để học sinh điều chỉnh.
Những bài kiểm tra định kỳ, chấm chéo với nhau phải tập trung nhằm hạn chế tối đa những sai sót, những thắc mắc sau này.
Hơn nữa, giáo viên không chỉ chấm một lần rồi kết thúc. Trong thực tế, còn có việc thống kê điểm, nhập kết quả lên hệ thống, nhận xét sự tiến bộ của học sinh, phân tích những lỗi thường gặp, trả bài, hướng dẫn sửa lỗi và điều chỉnh phương pháp dạy học. Với bài kiểm tra định kỳ, giáo viên còn phải xây dựng ma trận, bản đặc tả, đề kiểm tra, hướng dẫn chấm và thực hiện các công việc chuyên môn liên quan theo quy định.
Như vậy, đằng sau mỗi con điểm là một quá trình lao động thầm lặng không tính, không có quy đổi định mức giảng dạy/ tuần. Nếu chỉ nhìn vào số tiết dạy trên thời khóa biểu mà chưa tính đến thời gian chấm bài thì theo người viết sẽ chưa đánh giá đầy đủ khối lượng lao động thực tế của giáo viên Ngữ văn.
Mỗi năm học phải soạn bao nhiêu tiết giáo án?
Bên cạnh công việc chấm bài, soạn kế hoạch bài dạy (giáo án) là nhiệm vụ chiếm nhiều thời gian của giáo viên Ngữ văn. Để tổ chức một tiết học hiệu quả, giáo viên phải nghiên cứu yêu cầu cần đạt, lựa chọn ngữ liệu và phương pháp phù hợp, xây dựng hệ thống câu hỏi, thiết kế hoạt động học tập, chuẩn bị học liệu, dự kiến sản phẩm học tập và phương án đánh giá.
Theo chương trình giáo dục phổ thông hiện hành, môn Ngữ văn ở cấp trung học cơ sở mỗi tuần có 4 tiết/ khối lớp. Và, gần như giáo viên đều đang được phân công dạy 2 khối lớp khác nhau.
Vì thế, một giáo viên dạy Ngữ văn dạy ở 2 khối thì mỗi tuần phải soạn 8 tiết giáo án.
8 tiết/tuần × 35 tuần = 280 tiết/năm học. Theo hướng dẫn của Công văn 5512, giáo viên đang soạn mỗi tiết giáo án dao động khoảng 2-3 trang (tùy phân môn).
Những giáo viên kiêm nhiệm chủ nhiệm lớp phải thêm giáo án Hoạt động trải nghiệm sáng tạo; sổ chủ nhiệm. Tổ trưởng chuyên môn phải thường xuyên xây dựng kế hoạch, báo cáo…
Trong khi, năm học 2026-2027 này cả nước thực hiện chung một bộ sách giáo khoa thống nhất. Nên nhiều giáo viên dạy sách Chân trời sáng tạo; Cánh Diều ở các năm học trước phải đầu tư rất nhiều cho giáo án và tất nhiên phải nghiên cứu trước khi lên lớp mới có thể giảng dạy tốt được.
Từ hai phép tính trên, có thể thấy giáo viên Ngữ văn phải dành một quỹ thời gian đáng kể cho việc chấm bài và chuẩn bị bài dạy. Trong khi đó, đây chưa phải toàn bộ công việc của một giáo viên.
Ngoài nhiệm vụ lên lớp, giáo viên còn phải tham gia sinh hoạt tổ chuyên môn, họp hội đồng, tập huấn, bồi dưỡng chuyên môn, thực hiện công tác chủ nhiệm nếu được phân công, phối hợp với cha mẹ học sinh, cập nhật dữ liệu, thực hiện các báo cáo và tham gia những hoạt động giáo dục khác của nhà trường.
Đối với giáo viên Ngữ văn, việc đọc và chấm bài còn đòi hỏi sự tập trung cao. Khi phải xử lý hàng trăm bài viết trong thời gian ngắn, giáo viên dễ rơi vào tình trạng quá tải, mệt mỏi và khó duy trì mức độ nhận xét sâu cho từng học sinh.
Điều này tạo ra một nghịch lý: chúng ta mong muốn đánh giá năng lực học sinh một cách toàn diện, cá thể hóa việc dạy học, nhưng giáo viên lại có thể không đủ thời gian để thực hiện những yêu cầu ấy một cách tốt nhất.
Một giáo viên Ngữ văn có thể phải chấm trên dưới 2.000 nghìn lượt bài trong một năm học và chuẩn bị gần 300 trăm tiết dạy, tùy theo số lớp, số học sinh và phân công chuyên môn quả là áp lực không hề nhỏ.
(*) Văn phong, nội dung bài viết thể hiện góc nhìn, quan điểm của tác giả.
