Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành kế hoạch triển khai công tác tuyển sinh đại học, cao đẳng năm 2027. Theo đó, Bộ dự kiến ban hành quy chế tuyển sinh sửa đổi, bổ sung trong tháng 11/2026; Các trường phải công bố thông tin tuyển sinh năm 2027 trên website trước ngày 31/12/2026 để thí sinh chủ động tìm hiểu ngành học, phương thức xét tuyển và chuẩn bị hồ sơ.
Trước đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng đã ban hành Thông tư số 74/2026/TT-BGDĐT quy định Danh mục ngành đào tạo các trình độ của giáo dục đại học (chính thức áp dụng đối với các khóa tuyển sinh từ ngày 1/1/2027) với nhiều điều chỉnh danh mục ngành đào tạo áp dụng cho tuyển sinh năm 2027 đang đặt các trường đại học trước yêu cầu rà soát chương trình, mã ngành, chỉ tiêu và thông tin công bố để làm tránh xảy ra những trường hợp đáng tiếc như thí sinh chọn nhầm ngành học, đăng ký nhầm nguyện vọng.
Tên ngành mới không được khiến người học chọn nhầm chương trình
Chia sẻ với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Tiến sĩ Thái Doãn Thanh - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Công Thương Thành phố Hồ Chí Minh bày tỏ, việc thay đổi tên gọi chỉ có ý nghĩa khi thí sinh hiểu đúng chương trình lựa chọn và nhà trường bảo đảm sự thống nhất trong quản lý, đào tạo, tư vấn.
Thầy Thanh thông tin, Thông tư số 74/2026/TT-BGDĐT có hiệu lực từ ngày 12/10/2026, áp dụng đối với các khóa tuyển sinh từ ngày 01/01/2027. Đây là hai mốc cần được giải thích rõ để trường chuẩn bị và thí sinh xác định đúng phạm vi áp dụng. Danh mục được chuẩn hóa có thể giúp xã hội so sánh chương trình thuận lợi hơn, song giai đoạn chuyển tiếp dễ phát sinh nhầm lẫn nếu dữ liệu và tư vấn thiếu đồng bộ.
Tại Trường Đại học Công thương Thành phố Hồ Chí Minh, kết quả đối chiếu bước đầu cho thấy, có 8 trường hợp cần rà soát sâu, gồm 7 ngành đại học và 1 ngành thạc sĩ. Trong đó, các ngành đào tạo đại học bao gồm An toàn thông tin; Công nghệ chế tạo máy; Kinh doanh thời trang và dệt may; Khoa học dinh dưỡng và ẩm thực; Quản trị dịch vụ du lịch và lữ hành; Khoa học chế biến món ăn; Quản trị kinh doanh thực phẩm. Ở trình độ thạc sĩ, trường hợp cần xem xét là Quản trị khách sạn – Nhà hàng và Dịch vụ ăn uống.
Tuy nhiên, thầy Thanh lưu ý, việc thay đổi danh mục cũng không đồng nghĩa với tăng chỉ tiêu. Đặc biệt, khi các chương trình được xếp trong một ngành rộng hơn, trường cần xác định khả năng đáp ứng của giảng viên, phòng thực hành, học liệu và nơi thực tập theo từng hướng. Không thể tính nhiều lần một giảng viên hay một phòng thực hành dùng chung để chứng minh năng lực tuyển sinh. Chỉ tiêu năm 2027 phải dựa vào quy định, năng lực thực chất và nhu cầu có căn cứ.
Bên cạnh đó, thí sinh cũng cần biết, bản thân đăng ký trực tiếp một chương trình hay vào ngành rồi mới lựa chọn hướng chuyên sâu. Nếu lựa chọn sau, thời điểm phân hướng, tiêu chí xét chọn và cách xử lý khi số người đăng ký vượt khả năng tiếp nhận phải được công bố từ đầu. Đối với những hướng học chung kiến thức nền nhưng cần điều kiện thực hành khác nhau, trường phải làm rõ giới hạn phân bổ. Đây là thông tin tác động đến quyết định nguyện vọng, không thể để người học tự suy đoán.
Để tránh xảy ra tình trạng sinh viên chọn nhầm, cần giải thích cho các em hiểu được ba lớp thông tin: ngành đào tạo là phạm vi kiến thức, kỹ năng được nhận diện bằng tên và mã trong danh mục; chương trình đào tạo xác định mục tiêu, chuẩn đầu ra, các học phần và cách tổ chức; còn định hướng chuyên sâu là phần tập trung vào một lĩnh vực trong chương trình, không mặc nhiên là ngành độc lập. Mặc dù tên ngành giúp định vị chương trình, nhưng điều người học cần biết vẫn là học gì, được đánh giá ra sao và có thể làm công việc nào.
Những phân biệt này liên quan trực tiếp đến mã đăng ký và văn bằng. Trường không nên hứa tên hướng chuyên sâu sẽ được ghi trên bằng nếu chưa có căn cứ phù hợp. Mã ngành cũng khác mã xét tuyển do cơ sở đào tạo công bố; thí sinh phải sử dụng mã chính thức theo hướng dẫn của kỳ tuyển sinh. Với chương trình liên kết quốc tế, ký hiệu đặt trước mã trong tài liệu giới thiệu không mặc nhiên là mã ngành quốc gia hay mã đăng ký nguyện vọng trên hệ thống chung.
Thầy Thanh dẫn ví dụ, trong danh mục các ngành đào tạo của nhà trường năm 2026, Kinh doanh thời trang và dệt may có mã 7340123, còn Công nghệ dệt, may là 7540204. Một ngành nghiêng về hoạt động kinh doanh và thị trường, ngành kia tập trung vào công nghệ và quy trình kỹ thuật. Nếu chương trình Kinh doanh thời trang và dệt may được xếp vào ngành Kinh doanh rộng hơn theo phương án chính thức năm 2027, trường vẫn phải nói rõ nội dung chuyên sâu được duy trì và mã đăng ký. Đồng thời, thí sinh không nên suy diễn đối với việc thay đổi chương trình.
Bên cạnh đó, thí sinh phải so sánh tỷ trọng nội dung, học phần thực hành, sản phẩm cần hoàn thành và những năng lực được đánh giá. Tên gọi hấp dẫn hay cùng sử dụng công cụ số không có nghĩa các chương trình có thể thay thế nhau.
Đặc biệt, đối với cơ sở giáo dục đại học, mỗi lựa chọn tuyển sinh nên có trang thông tin thống nhất về tên, mã chính thức, tên cũ nếu có, nội dung học, chuẩn đầu ra, học phí và điều kiện áp dụng. Với ngành có nhiều hướng chuyên sâu, trường cần công bố thời điểm lựa chọn, điều kiện phân hướng, khả năng chuyển hướng và nguyên tắc xử lý khi số người đăng ký vượt khả năng tiếp nhận. Đây là căn cứ quan trọng để thí sinh và phụ huynh cân nhắc.
Ngoài ra, theo thầy Thanh, công tác tư vấn tuyển sinh cho thí sinh nên bắt đầu bằng việc xác định nhóm công việc muốn theo đuổi, đối chiếu năng lực cần có với chương trình rồi kiểm tra chính xác tên và mã đăng ký. Cơ hội việc làm phải được mô tả cùng yêu cầu nghề nghiệp, tránh để người học hiểu rằng chọn ngành có tên mới đồng nghĩa chắc chắn có việc làm hoặc thu nhập cao. Khi so sánh giữa các trường, thí sinh cần xem chuẩn đầu ra, điều kiện thực hành và cách đánh giá.
Với các sinh viên đang học, các trường đại học cần tách bạch việc điều chỉnh danh mục áp dụng cho khóa tuyển sinh mới và thay đổi chương trình của khóa hiện tại. Đổi tên ngành không mặc nhiên khiến sinh viên phải chuyển ngành hay học lại. Những vấn đề về hồ sơ, văn bằng, xác nhận quá trình học tập phải giải quyết theo quy định chuyển tiếp và điều kiện của từng khóa. Nếu có thay đổi thực tế, trường cần thông báo căn cứ, phạm vi và biện pháp bảo đảm quyền lợi cụ thể.
Tạo cơ hội để trường đại học đổi mới chương trình
Trong khi đó, theo Tiến sĩ Khổng Trung Thắng – Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Nha Trang, việc điều chỉnh tên ngành không chỉ nhằm chuẩn hóa tên gọi, mã ngành mà còn tạo cơ hội đổi mới chương trình, bảo đảm quyền lợi người học và đáp ứng nhu cầu nhân lực xã hội. Đây vừa là yêu cầu đối với các cơ sở giáo dục đại học trong việc rà soát, cập nhật danh mục ngành đào tạo, vừa là dịp để các trường nhìn lại cơ cấu ngành nghề và định hướng phát triển chương trình đào tạo.
Hiện, Trường Đại học Nha Trang đã chủ động đối chiếu các ngành, chương trình đang triển khai với danh mục mới, xác định những trường hợp cần cập nhật tên gọi, mã ngành hoặc sắp xếp lại. Việc rà soát dựa trên kiến thức cốt lõi, mục tiêu đào tạo và định hướng nghề nghiệp của từng chương trình, thay vì chỉ thay đổi tên ngành. Kết quả như sau:
Từ kết quả này, Nhà trường đã ban hành quyết định phân loại, sắp xếp chương trình đào tạo vào các ngành phù hợp với Thông tư 74, làm cơ sở xác định chỉ tiêu và công bố thông tin tuyển sinh trước ngày 1/1/2027.
Đồng thời, nhà trường tiếp tục rà soát, cập nhật nội dung chương trình, điều chỉnh đơn vị quản lý cho phù hợp và nghiên cứu phát triển chương trình mới nhằm đáp ứng nhu cầu xã hội, phát huy thế mạnh đào tạo của Nhà trường.
Cũng theo Tiến sĩ Khổng Trung Thắng, việc thay đổi tên ngành có thể khiến thí sinh băn khoăn, nhất là khi những ngành học quen thuộc được điều chỉnh hoặc sắp xếp lại theo danh mục mới.
“Tôi cho rằng, khi tên ngành thay đổi, điều thí sinh cần quan tâm không chỉ là tên gọi mà quan trọng hơn là nội dung được học, năng lực đạt được và cơ hội nghề nghiệp sau khi tốt nghiệp”, ông Thắng nhấn mạnh.
Để tránh nhầm lẫn, các trường cần công bố thống nhất tên ngành theo danh mục mới, tên chương trình đào tạo, định hướng chuyên sâu và vị trí việc làm sau tốt nghiệp. Đặc biệt, trong giai đoạn chuyển tiếp, cần có bảng đối chiếu tên ngành cũ và mới, giúp thí sinh thuận tiện tra cứu, nhận diện và lựa chọn.
Đối với Trường Đại học Nha Trang, nhà trường sẽ cập nhật thông tin trên các kênh tuyển sinh chính thức, tăng cường ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI) trong truyền tải thông tin, đồng thời đẩy mạnh tư vấn trực tiếp để học sinh hiểu đúng đặc điểm từng ngành, chương trình đào tạo. Đồng thời, khuyến nghị thí sinh chủ động tìm hiểu đề cương chương trình, các học phần chuyên môn, năng lực được trang bị và triển vọng nghề nghiệp, thay vì chỉ căn cứ vào tên ngành khi đăng ký nguyện vọng.
Đáng chú ý, việc thay đổi tên ngành theo danh mục mới không đồng nghĩa người học mất đi định hướng chuyên môn đã lựa chọn. Nhà trường sẽ cung cấp thông tin minh bạch, tư vấn đầy đủ và bảo đảm chất lượng đào tạo, giúp thí sinh đưa ra quyết định phù hợp với năng lực, sở thích và nguyện vọng.
Truyền thông tuyển sinh phải dựa trên một nguồn dữ liệu đã kiểm chứng
Để công tác tuyển sinh đạt được hiệu quả sau khi áp dụng việc đổi tên ngành, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Công thương Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, công tác truyền thông giữ vai trò rất quan trọng.
Cụ thể, truyền thông tuyển sinh phải diễn ra một cách thống nhất. Trong đó, bộ phận quản lý đào tạo và các khoa cần đối chiếu tên, mã ngành, quyết định mở ngành, chương trình và chuẩn đầu ra. Bộ phận pháp chế kiểm tra căn cứ, phạm vi áp dụng; Trung tâm Tuyển sinh và Truyền thông chỉ sử dụng thông tin đã xác nhận để tư vấn. Nếu website, trang thông tin điện tử và khoa và tài liệu giới thiệu dùng những phiên bản khác nhau, cần phân định trách nhiệm xác nhận chuyên môn và trách nhiệm chuyển tải thông tin.
Bên cạnh đó, bộ dữ liệu chung cần ghi rõ năm áp dụng, ngày cập nhật, đầu mối phụ trách và trạng thái xác nhận. Trường hợp còn vướng mắc được đưa vào quy trình xử lý nội bộ; khi thông tin ra ngoài cần nói rõ phần nào chưa có kết luận. Không được đặt mã dự kiến ở vị trí hướng dẫn đăng ký chính thức. Sau phê duyệt, dữ liệu phải được sử dụng thống nhất trên cổng thông tin trường, trang khoa và tài liệu tư vấn.
Sau khi rà soát các ngành sẽ đổi tên, các trường nên mở chuyên mục riêng về danh mục tuyển sinh 2027, có bảng đối chiếu tên cũ và tên mới của những trường hợp đã xác nhận. Chuyên mục cần giải thích tác động đến chương trình và quyền lợi người học. Nếu chỉ đổi tên, nội dung cơ bản vẫn duy trì thì phải nêu rõ; nếu điều chỉnh chương trình, cần chỉ ra phần thay đổi và khóa áp dụng, không để thí sinh phải tự suy luận.
Trước khi đăng ký nguyện vọng, các trường cần hướng dẫn thí sinh thực hiện theo quy trình như tìm tên cũ nhưng thấy tên mới; phân biệt chương trình cùng ngành; nhận diện chương trình liên kết; kiểm tra mã trước khi xác nhận. Hướng dẫn phải bám sát giao diện, quy định chính thức của hệ thống năm 2027. Chỉ sau khi có lịch đăng ký chính thức, trường mới xây dựng lịch tư vấn và nhắc việc, tránh tự đưa ra thời điểm không có căn cứ.
Trong giai đoạn đăng ký, trường cần đầu mối tiếp nhận phản ánh khi tên, mã trong tài liệu không khớp hệ thống chung. Nếu phát hiện sai lệch, phải kiểm tra và sửa dữ liệu gốc, cập nhật mọi kênh, công bố đính chính. Đăng bài mới không đủ nếu thông tin cũ sai vẫn được chia sẻ. Các trang tuyển sinh của năm trước phải ghi rõ năm áp dụng, đồng thời dẫn người đọc về trang thông tin hiện hành.
Thầy Thanh cũng cho rằng, công tác truyền thông cũng phải phù hợp với từng đối tượng. Thí sinh cần biết chương trình và mã đăng ký; phụ huynh quan tâm học phí, điều kiện học và triển vọng việc làm. Giáo viên hướng nghiệp cần bảng đối chiếu để giải thích cho học sinh; sinh viên đang học cần thông tin riêng về chương trình, hồ sơ và văn bằng của khóa mình. HUIT nên xây dựng bộ câu hỏi đáp cho từng nhóm, cùng dẫn về một nguồn chính thức để kiểm chứng.
Đội ngũ tư vấn tuyển sinh phải phân biệt ngành, chương trình, hướng chuyên sâu; hiểu thông tin nào được phép công bố và chuyển câu hỏi vượt thẩm quyền cho đúng đơn vị. Cam kết về phân hướng, chuyển chương trình, văn bằng hay việc làm phải có căn cứ. Mạng xã hội, video ngắn và tư vấn trực tiếp giúp người học tiếp cận thông tin, nhưng không thay thế thông báo chính thức. Truyền thông nhanh không được đánh đổi bằng thông tin thiếu kiểm chứng.
“Việc chuẩn hóa danh mục ngành chỉ phát huy tác dụng khi các trường đồng thời rà soát đúng bản chất chương trình, xác định chỉ tiêu theo năng lực, công bố mã thống nhất và bảo đảm quyền lợi người học. Với tuyển sinh năm 2027, điều quan trọng không phải tên ngành thay đổi nhiều hay ít, mà là thí sinh được cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác để lựa chọn chương trình phù hợp”, thầy Thanh nhấn mạnh.
Mục tiêu cuối cùng phải là giúp người học chọn được chính xác ngành học phù hợp
Để chủ động triển khai tuyển sinh năm 2027, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Nha Trang cho biết, Nhà trường đã xây dựng các bước chuẩn bị theo hướng đồng bộ, có hệ thống.
Sau khi hoàn thành quyết định phân loại, sắp xếp chương trình đào tạo theo danh mục mới, Nhà trường tiến hành tổng kết, đánh giá công tác tuyển sinh năm 2026 và những năm trước, làm căn cứ xác định chiến lược tuyển sinh từ năm 2027.
Dự kiến trong tháng 11đến đầu tháng 12/2026, nhà trường sẽ hoàn thiện các định hướng tuyển sinh trọng tâm, bao gồm phương thức, tổ hợp xét tuyển; tên ngành, mã ngành và chương trình tuyển sinh; các chương trình dự kiến mở mới. Cùng với đó là chính sách hỗ trợ người học về chỗ ở ký túc xá, học bổng dành cho các ngành, chương trình STEM và chương trình tài năng theo Nghị định số 179/2026/NĐ-CP của Chính phủ Quy định chính sách học bổng cho người học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược.
Trên cơ sở phương án tuyển sinh, nhà trường sẽ triển khai truyền thông, tư vấn hướng nghiệp trên các kênh chính thức, đồng thời phối hợp với các trường phổ thông để cung cấp thông tin trực tiếp cho học sinh.
Theo thầy Thắng, quan điểm xuyên suốt là thông tin tuyển sinh phải chính xác, thống nhất, công khai và dễ hiểu. Không chỉ giới thiệu tên ngành, mã ngành, Trường còn phải làm rõ nội dung đào tạo, định hướng chuyên môn và cơ hội nghề nghiệp, qua đó hỗ trợ thí sinh lựa chọn phù hợp.
Để danh mục ngành mới được triển khai thuận lợi, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Nha Trang cũng đề xuất tăng cường sự phối hợp giữa Bộ Giáo dục và Đào tạo, các cơ sở đào tạo và đơn vị liên quan.
Trong đó, cần rà soát, cập nhật và đồng bộ danh mục ngành trên hệ thống HEMIS, hệ thống hỗ trợ đăng ký xét tuyển và cổng thông tin tuyển sinh chung của Bộ. Thông tin về tên ngành, mã ngành, chương trình và cơ sở đào tạo phải thống nhất với dữ liệu các trường công bố, hạn chế sai lệch giữa các kênh tra cứu.
Về phía các trường đại học, cần chủ động cập nhật thông tin, tăng cường tư vấn và hướng nghiệp, giúp thí sinh hiểu đúng ngành học trước khi đăng ký nguyện vọng.
“Mục tiêu cuối cùng của việc chuẩn hóa danh mục ngành không chỉ là thống nhất công tác quản lý, mà còn tạo thuận lợi cho tổ chức đào tạo, đồng thời giúp người học lựa chọn chính xác ngành nghề phù hợp với năng lực, sở thích và nhu cầu nhân lực xã hội, đặc biệt trong giai đoạn chuyển tiếp hiện nay”, thầy Thắng nói.
