Một trong những chủ trương được đội ngũ tổ trưởng chuyên môn, giáo viên mong đợi trong năm học 2026–2027 là việc giảm hồ sơ, sổ sách, giảm áp lực hành chính để giáo viên có thêm thời gian tập trung cho chuyên môn và học sinh. Vì thế, Thông tư 15/2026/TT-BGDĐT; Công văn số 5922/BGDĐT-GDPT được ban hành là những điều cần thiết, sát với thực tế.
Sự thay đổi này là một bước tiến cần thiết, thể hiện sự chuyển hướng từ quản lý nặng về hồ sơ sang quản lý bằng hiệu quả công việc.
Tuy nhiên, từ thực tế triển khai, tổ chuyên môn, giáo viên ở nhiều cơ sở giáo dục vẫn phải xây dựng rất nhiều loại kế hoạch giáo dục khác nhau. Có những chỉ đạo của sở giáo dục và đào tạo vẫn hướng nhà trường, tổ chuyên môn, giáo viên đến những kế hoạch giáo dục như trước đây.
Vậy nên, Thông tư 15/2026/TT-BGDĐT; Công văn số 5922/BGDĐT-GDPT mà Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành vẫn chưa phát huy được hiệu quả như mong muốn.
Kế hoạch giáo dục là cần thiết, nhưng không thể biến thành “gánh nặng kế hoạch”
Theo hướng dẫn của khoản 2, khoản 3, Điều 21 Thông tư 15/2026/TT-BGDĐT thì tổ chuyên môn, giáo viên chỉ còn có các loại hồ sơ sau:
2. Đối với giáo viên: Kế hoạch bài dạy (giáo án); Sổ chủ nhiệm (đối với giáo viên làm công tác chủ nhiệm lớp); Sổ công tác Đội (đối với Tổng phụ trách Đội).
3. Đối với tổ chuyên môn, tổ văn phòng, tổ giáo dục đặc thù: sổ ghi chép nội dung các hoạt động của tổ.
Như vậy, hồ sơ của tổ chuyên môn và giáo viên ở năm học 2026 – 2027, áp dụng theo Thông tư 15/2026/TT-BGDĐT đã giảm bớt một số hồ sơ so với Thông tư số 32/2020/TT-BGDĐT trước đây.
Tổ chuyên môn giảm “Kế hoạch giáo dục của tổ chuyên môn (theo năm học)” và giáo viên giảm được “Kế hoạch giáo dục của giáo viên (theo năm học)” và “Sổ theo dõi và đánh giá học sinh”. Giáo viên tiểu học giảm thêm sổ dự giờ đồng nghiệp.
Nếu làm đúng hướng dẫn, giáo viên bộ môn không kiêm nhiệm công tác khác chỉ còn thực hiện 01 loại kế hoạch là “Kế hoạch bài dạy (giáo án)”; tổ chuyên môn có thêm “sổ ghi chép nội dung các hoạt động của tổ” mà thôi.
Thế nhưng, tại địa phương người viết bài đang công tác (một tỉnh ở phía Nam) thì sở giáo dục hướng dẫn nhiệm vụ năm học 2026 - 2027 đã yêu cầu như sau: “Lồng ghép giáo dục STEM vào “kế hoạch giáo dục nhà trường”, “kế hoạch giáo dục tổ chuyên môn”, “kế hoạch giáo dục của giáo viên”.
Vì thế, hồ sơ của tổ chuyên môn và của giáo viên theo hướng dẫn của Thông tư 15/2026/TT-BGDĐT lại không có gì thay đổi so với Thông tư số 32/2020/TT-BGDĐT trước đây.
Nhiều thầy cô tổ trưởng, tổ phó chuyên môn lên tiếng nhưng ban giám hiệu không dám quyết vì chỉ đạo của sở giáo dục và đào tạo “gần” hơn Bộ. Sở là cơ quan kiểm tra, thanh tra chuyên môn mà sở đã hướng dẫn như vậy nên trường, tổ chuyên môn, giáo viên phải thực hiện theo.
Vì thế, các hồ sơ của tổ chuyên môn, giáo viên vẫn tiếp tục lặp lại như các năm học trước đây, bao gồm:
Kế hoạch giáo dục của tổ chuyên môn theo năm, tháng; Kế hoạch giáo dục của giáo viên (theo năm học); Kế hoạch chuyên đề, Kế hoạch triển khai chuyên đề; Kế hoạch bồi dưỡng học sinh giỏi, phụ đạo học sinh chưa đạt; Kế hoạch kiểm tra, đánh giá; Kế hoạch về chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ số; Kế hoạch lồng ghép, tích hợp (an ninh- quốc phòng; đạo đức lối sống…); Kế hoạch tháng bộ môn; Kế hoạch lồng ghép giáo dục STEM…
Nhìn chung, hồ sơ của tổ chuyên môn và giáo viên không có gì thay đổi so với các năm học trước đây. Và tất nhiên, Thông tư 15/2026/TT-BGDĐT; Công văn số 5922/BGDĐT-GDPT dù đã có hiệu lực thi hành nhưng đã không được áp dụng ở một số địa bàn, trường học.
Gánh nặng hồ sơ gây áp lực cho giáo viên
Trước hết, cần khẳng định rằng kế hoạch giáo dục của tổ chuyên môn là cần thiết. Một tổ chuyên môn không thể hoạt động hiệu quả nếu không có định hướng về nội dung chương trình, tiến độ dạy học, sinh hoạt chuyên môn, kiểm tra đánh giá, hỗ trợ học sinh và những nhiệm vụ chuyên môn khác.
Nhưng vấn đề không nằm ở việc có kế hoạch hay không, mà nằm ở câu hỏi: Có cần quá nhiều kế hoạch không? Có cần tách một nội dung thành nhiều kế hoạch khác nhau không? Có cần làm lại những nội dung đã được thể hiện trong kế hoạch giáo dục của nhà trường không? Và có cần biến kế hoạch thành một bộ hồ sơ dày để phục vụ kiểm tra hay không?
Nếu một tổ chuyên môn phải dành nhiều buổi để xây dựng, chỉnh sửa, định dạng, in ấn, ký duyệt và lưu trữ kế hoạch; trong khi thời gian dành cho nghiên cứu bài học, trao đổi về học sinh, tháo gỡ khó khăn thì rõ ràng chúng ta cần xem lại cách quản lý.
Kế hoạch sinh ra để phục vụ công việc, chứ không phải công việc sinh ra để hoàn thành kế hoạch. Thực tế ở một số nơi cho thấy, sau khi có quy định mới, một số tổ chuyên môn vẫn được yêu cầu xây dựng nhiều loại kế hoạch với những tên gọi khác nhau.
Hơn nữa, năm học 2026 – 2027 này, nhiều trường học mới bước vào giảng dạy bộ sách giáo khoa Kết nối tri thức với cuộc sống nên tổ trưởng, giáo viên gần như làm mới lại hoàn toàn các kế hoạch, giáo án giảng dạy nên áp lực khá lớn.
Đáng nói hơn, một kế hoạch đã được xây dựng xong chưa phải là hết. Tổ trưởng xây dựng xong, phó hiệu trưởng phụ trách chuyên môn còn góp ý, sau đó mới chỉnh sửa, trình ký, hoàn thiện, lưu trữ và sẵn sàng giải trình khi kiểm tra.
Thực tế, một tổ chuyên môn có nhiều kế hoạch nhưng chất lượng dạy học không chuyển biến thì không thể coi là tổ chuyên môn hoạt động hiệu quả. Ngược lại, một tổ chuyên môn có hệ thống kế hoạch ngắn gọn, thiết thực; sinh hoạt chuyên môn thực chất; giáo viên hỗ trợ nhau; học sinh tiến bộ; chất lượng giáo dục được nâng lên thì đó mới là hiệu quả.
Vì thế, ngành giáo dục các địa phương, nhà trường cần chuyển từ câu hỏi: “Tổ chuyên môn, giáo viên đã làm đủ kế hoạch chưa?” sang: “Kế hoạch đó đã giúp tổ chuyên môn, giáo viên giải quyết được vấn đề gì?” – đó mới là đổi mới hiệu quả.
Giảm hồ sơ giáo viên cần giảm thật, không giảm hình thức
Muốn thay đổi quản lý hồ sơ giáo viên, điều quan trọng mà không nên bắt tổ chuyên môn “làm lại” những gì nhà trường đã có. Giáo viên làm lại những gì đã có trong kế hoạch của tổ chuyên môn.
Nhà trường đã có kế hoạch giáo dục được xây dựng, phê duyệt và tổ chức thực hiện. Tổ chuyên môn có kế hoạch rồi mà trùng lặp thì không nên yêu cầu giáo viên phải xây dựng thêm.
Theo quan điểm người viết bài, tổ chuyên môn nên cụ thể hóa những nội dung thực sự thuộc trách nhiệm của tổ, chứ không nên sao chép toàn bộ kế hoạch nhà trường rồi viết lại thành một văn bản khác. Và tất nhiên, giáo viên cũng không máy móc lặp lại những kế hoạch của tổ chuyên môn.
Nếu kế hoạch nhà trường đã có nội dung A, tổ chuyên môn lại chép A thành kế hoạch của tổ; sau đó giáo viên lại tiếp tục chuyển A thành kế hoạch cá nhân thì chúng ta đang tạo ra ba tầng giấy tờ cho một nhiệm vụ. Đó chính là điều cần mạnh dạn loại bỏ. Đừng để Thông tư 15/2026 bị “giảm tải trên giấy”.
Việc giảm hồ sơ chỉ thực sự thành công khi giáo viên cảm nhận được rằng thời gian dành cho giấy tờ giảm xuống và thời gian dành cho chuyên môn tăng lên. Nếu giáo viên vẫn phải làm từng ấy kế hoạch, từng ấy biểu mẫu, từng ấy báo cáo, chỉ khác là không còn gọi chúng bằng tên cũ, thì đó chưa phải là giảm tải thực chất.
(*) Văn phong, nội dung bài viết thể hiện góc nhìn, quan điểm của tác giả.
