Đến thời điểm này hầu hết các địa phương đã hoàn thành việc sắp xếp lại mạng lưới trường học. Báo cáo tại Hội nghị tổng kết năm học 2025-2026, triển khai năm học 2026-2027 ngày 27/8, Thứ trưởng Thường trực Bộ Giáo dục và Đào tạo Phạm Ngọc Thưởng cho biết: Về sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục, cả nước dự kiến hoàn thành trước ngày 30/8. Số cơ sở giáo dục dự kiến giảm từ 37.515 xuống 18.575 cơ sở, tương ứng giảm 50,5%. [1]
Sau sáp nhập, các cơ sở giáo dục bắt đầu vận hành theo mô hình mới, trong đó việc bố trí các tổ chuyên môn, bổ nhiệm tổ trưởng, tổ phó chuyên môn được xem là vấn đề quan trọng để nhà trường hoạt động hiệu lực, hiệu quả.
Các tổ chuyên môn ở trường trung học cơ sở, trung học phổ thông được sắp xếp theo mô hình nào?
Theo Công văn Số: 5555/BGDĐT-GDPT của Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc hướng dẫn tổ chức và hoạt động của cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông công lập sau sắp xếp.
Theo đó, tổ chuyên môn được tổ chức thống nhất trong toàn nhà trường theo Điều lệ trường mầm non. Tổ chuyên môn bao gồm giáo viên, nhân sự hỗ trợ giáo dục làm việc tại trường chính, phân hiệu và điểm trường; không tổ chức thành các tổ chuyên môn độc lập theo trường chính, phân hiệu hay điểm trường nhằm thống nhất chỉ đạo, hướng dẫn và bảo đảm chất lượng.
Như vậy, sau sắp xếp, việc thành lập tổ chuyên môn được phân theo các môn học thống nhất của trường chính, phân hiệu và điểm trường.
Ví dụ, một trường trung học cơ sở có trường chính, 2 phân hiệu, 2 điểm trường thì tổ chuyên môn được thống nhất, không thành lập tổ chuyên môn riêng, như tổ Toán bao gồm tất cả giáo viên dạy bộ môn Toán của trường chính, phân hiệu và điểm trường.
Căn cứ theo khoản 1 Điều 13 Điều lệ ban hành kèm theo Thông tư 15/2026/TT-BGDĐT quy định mới về tổ chuyên môn như sau: Hiệu trưởng, phó hiệu trưởng, giáo viên, nhân sự làm công tác thư viện, thiết bị giáo dục, làm công tác tư vấn cho học sinh của nhà trường được tổ chức thành các tổ chuyên môn. Tổ chuyên môn có tổ trưởng, nếu có từ 07 thành viên trở lên thì có tổ phó. Tổ trưởng, tổ phó tổ chuyên môn do hiệu trưởng bổ nhiệm, chịu sự quản lý, chỉ đạo của hiệu trưởng.
Công văn 5555 có hướng dẫn xây dựng việc sinh hoạt tổ chuyên môn như sau: Tổ chức xây dựng kế hoạch sinh hoạt chuyên môn thống nhất trong toàn bộ nhà trường; xác định rõ mục đích, nội dung, thời điểm, thời gian, thành phần tham gia (tùy từng điều kiện để quyết định thành phần tham gia: toàn trường, theo tổ chuyên môn, nhóm độ tuổi hoặc theo cụm điểm trường...) và hình thức tổ chức phù hợp (trực tiếp, trực tuyến hoặc kết hợp); sinh hoạt chuyên môn theo nguyên tắc dân chủ, tôn trọng, chia sẻ, học tập, giúp đỡ lẫn nhau để phát triển năng lực chuyên môn; bảo đảm hiệu quả, thiết thực, không hình thức và không ảnh hưởng đến hoạt động nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ em.
Sau sáp nhập trường lớp, các tổ chuyên môn cấp trung học cơ sở, trung học phổ thông mạnh lên, vận hành hiệu quả hơn
Trước sáp nhập, nhiều trường trung học cơ sở có nhiều điểm manh mún, nhỏ lẻ, có trường chỉ khoảng 12-13 lớp, do đó việc thành lập tổ chuyên môn đa số là tổ ghép, thường là lập tổ Tự nhiên gồm các môn Toán, Khoa học tự nhiên, Công nghệ; tổ Xã hội gồm các môn Ngữ văn, Giáo dục công dân, Lịch sử và Địa lý,….nên tổ trưởng chuyên môn rất vất vả vì quản lý nhiều môn trong đó có cả những môn không thuộc chuyên môn của mình, ví dụ tổ trưởng tổ Xã hội có chuyên môn Giáo dục công dân nhưng phải quản lý, làm kế hoạch giáo dục của cả môn Ngữ văn, Lịch sử và Địa lý.
Việc dự giờ cũng kém hiệu quả vì phải dự các nội dung không thuộc chuyên môn của mình.
Hiện nay, sau sắp xếp, sáp nhập giảm các đầu mối để trường được vận hành hiệu quả hơn, thì các tổ chuyên môn cũng được sắp xếp lại theo hướng chuyên môn hơn. Thay vì các tổ chuyên môn có quy mô nhỏ, giáo viên cùng môn học phân tán ở nhiều trường, sau sáp nhập, đội ngũ được tập hợp trong một tổ chuyên môn có số lượng giáo viên lớn hơn, trình độ và kinh nghiệm đa dạng hơn. Đây là điều kiện quan trọng để nâng cao chất lượng sinh hoạt chuyên môn và phát huy tốt hơn năng lực của từng giáo viên.
Các trường trung học cơ sở, trung học phổ thông thường thành lập các tổ chuyên môn riêng như Tổ Toán, tổ Khoa học tự nhiên (Vật lý, Hóa học, Sinh học), tổ Ngữ văn, Tổ Lịch sử và Địa lý (Lịch sử, Địa lý),…còn rất ít tổ ghép.
Một tổ chuyên môn có đông giáo viên sẽ tạo ra môi trường trao đổi, hỗ trợ và học hỏi lẫn nhau thường xuyên hơn. Những giáo viên có nhiều kinh nghiệm có thể chia sẻ phương pháp giảng dạy, cách kiểm tra đánh giá, xây dựng kế hoạch giáo dục; giáo viên trẻ có điều kiện tiếp cận những cách làm mới, ứng dụng công nghệ và phương pháp dạy học hiện đại. Việc cùng xây dựng kế hoạch dạy học, thống nhất nội dung kiểm tra, trao đổi về những khó khăn trong quá trình giảng dạy cũng trở nên thuận lợi hơn. Khi nguồn lực chuyên môn được tập trung, tổ chuyên môn không chỉ là nơi thực hiện các cuộc họp định kỳ mà thực sự trở thành một cộng đồng học tập nghề nghiệp, cùng hướng đến mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục.
Đặc biệt, sau sáp nhập, các tổ chuyên môn có điều kiện phân công nhiệm vụ khoa học hơn, tránh tình trạng một số trường trước đây chỉ có một hoặc hai giáo viên cùng môn nên khó tổ chức sinh hoạt chuyên môn sâu. Với đội ngũ lớn hơn, tổ trưởng chuyên môn có thể phát huy vai trò điều phối, phân công giáo viên phụ trách từng khối lớp, từng nội dung chuyên môn hoặc từng chuyên đề. Các giáo viên có thế mạnh khác nhau cũng có thể được giao nhiệm vụ phù hợp, từ đó phát huy tốt hơn năng lực cá nhân và sức mạnh tập thể. Đây cũng là cơ sở để xây dựng ngân hàng học liệu, chia sẻ sáng kiến, tổ chức chuyên đề và hỗ trợ đồng nghiệp một cách thường xuyên, thực chất hơn.
Tổ đông thành viên, có tổ 20-30 thành viên nhưng cùng chuyên môn sẽ có nhiều không gian cho việc nghiên cứu, trao đổi chuyên môn, nghiên cứu bài học để cùng nhau phát triển tốt hơn, việc xây dựng kế hoạch giáo dục, kế hoạch bài dạy được xây dựng tốt hơn, bài bản hơn.
Một lợi ích khác là việc sáp nhập có thể tạo ra sự thống nhất trong hoạt động chuyên môn giữa các điểm trường hoặc các đơn vị trước đây độc lập. Khi cùng thuộc một trường và một tổ chuyên môn, giáo viên có điều kiện thống nhất cách triển khai chương trình, yêu cầu cần đạt, phương pháp kiểm tra đánh giá và các nhiệm vụ giáo dục học sinh. Điều này góp phần hạn chế sự chênh lệch về chất lượng chuyên môn giữa các khu vực, đồng thời giúp ban giám hiệu có cái nhìn tổng thể hơn về chất lượng đội ngũ và kết quả giáo dục, việc ra đề kiểm tra định kỳ bao gồm giữa kỳ, cuối kỳ được thực hiện tốt hơn, hiệu quả hơn..
Có thể nói, sáp nhập trường học đặt ra không ít yêu cầu mới đối với công tác quản lý, nhưng đồng thời cũng mở ra cơ hội lớn để xây dựng những tổ chuyên môn có quy mô hợp lý, đội ngũ đa dạng, năng lực chuyên môn được bổ trợ và hỗ trợ lẫn nhau. Nếu tận dụng tốt lợi thế này, tổ chuyên môn ở các trường trung học cơ sở và trung học phổ thông sau sáp nhập sẽ không chỉ mạnh hơn về số lượng mà còn có thể vận hành chuyên nghiệp, linh hoạt và hiệu quả hơn, qua đó tạo nền tảng vững chắc để nâng cao chất lượng giáo dục trong giai đoạn mới.
Sau sáp nhập, tổ trưởng chuyên môn có điều kiện phát huy vai trò rõ nét hơn khi đội ngũ giáo viên được tập hợp đông và đa dạng về kinh nghiệm. Tổ trưởng có thể chủ động phân công, tổ chức sinh hoạt chuyên môn, chia sẻ kinh nghiệm và thống nhất phương pháp dạy học, kiểm tra đánh giá. Qua đó, vai trò “đầu tàu” chuyên môn được phát huy, giúp tổ hoạt động thực chất, đồng bộ và hiệu quả hơn.
Tài liệu tham khảo:
[1] https://nhandan.vn/sau-sap-xep-truong-hoc-du-kien-giam-hon-50-co-so-giao-duc-giam-manh-bien-che-giao-vien-post985062.html
(*) Văn phong, nội dung bài viết thể hiện góc nhìn, quan điểm của tác giả.
